Ele alacağımız üç belge Hudavendigar Vilayeti damgalı olup "Doğrudan Doğruya Tahsil Edilen Vergilere Mahsus Tezkire"dir. Belgenin en üstünde "Sene 1327" ibaresi bulunuyor ki bu 1911 yılına karşılık gelir. Hemen altında da belirttiğim belge adı tam ortaya denk gelecek biçimde basılmış. Onun sağ ve solunda sayfa/seri numaraları yazılı.
Bu başlığın altında matbu tablo kısmı, yani asıl belge bulunuyor. Karahisar kazası ve Eğret karyesi yazıldıktan sonra, mükellefin ismi ve şöhreti bölümüne "Koca Ahmed oğlu Hüseyin bin İbrahim" ismi yazılmış. Burada Kocaahmed sülale adı, Hüseyin baba adı ve İbrahim de bahsedilen kişi adıdır. Bu zat Kocaahmetlerin merhum Ahmet Tektaş'ın (1903-1979) dedesidir.
Kimlik bölümünün altına "Tekâsit-i Te'diye" kısmına ödeme planına göre hangi taksitlerin tahsil edildiği işlenmiş. Bundan o dönemde bu verginin dört taksit olarak tahsil edildiği anlaşılıyor. Kocaahmetlerin İbrahim, ikinci taksiti 21 kuruş olarak ödüyormuş.
Bundan sonraki bölümde tahsil edilen miktarın ayrıntısına inilen satırlar var. Oradan ödenen asıl verginin 20 kuruş, 1 kuruşun ise şu eldeki kağıdın bedeli olduğunu öğreniyoruz. Alttaki en son bölümde sonuç rakamsal değil de yazı olarak belirtiliyor: "İşbu tezkirenin yekunu yirmibir kuruş, ... paradan ibarettir."
İkinci belgenin tarihi "Sene 1330" yani 1914, ilk belgeden üç yıl sonra... Format aynı, yine Doğrudan Doğruya Tahsil Edilen Vergilere Mahsus Tezkire, yine Karahisar kazası Eğret karyesi... Ama farklılık içerikte; ilk olarak mükellefin kimlik bilgisi "Kocaahmed oğlu Hüseyin ve Halil", demek ki babaları İbrahim vefat etmiş, iki kardeş mükellef olmuşlar.
İkinci belgede göze çarpan diğer değişiklik taksitlendirmeler... Dört taksit birden, yani borcun tamamı tahsil edilmiş. Buna göre birinci taksit 4 kuruş 30 para, ikinci taksit 4 kuruş, üçüncü taksit 4 kuruş, dördüncü taksit 2 kuruştur. Ayrıntı bölümünde 1 kuruş kağıt bedeli eklenerek toplam 15 kuruş 30 para tahsil edilerek en sonda yazı ile kayda geçirilmiş: "İşbu tezkirenin yekunu onbeş kuruş, otuz paradan ibarettir."
İlk belgeden farklı olarak ikincide en altta basılı bir pulun üzerine mühür vurulmuş olduğu görülüyor. Büyük ihtimal pul ve mühür 1911 tarihli ilk belgede de vardı, o kısım zamanın darbelerine dayanamayıp koptu ve günümüze ulaşamadı. Ayrıca üç yıl önceki belgede ikinci taksit olarak ödenen miktarın, 1914 tarihli belgede dört taksidin tamamı olarak ödenenden fazla olması da ilginçtir.
Son belgemizin tarihi: "1335 senesine mahsusdur" yani 1919... Karahisar livası, Eğret karyesi... Mükellefin ismi ve şöhreti kısmında yine Kocaahmed oğlu Hüseyin ve Halil yazıyor... Taksitlendirme ve ödeme planı kısmını doldururken biraz değişikliğe gitmişler.
Şöyle: Birinci taksit 4 Mayıs, ikinci taksit 4 Temmuz, üçüncü taksit 4 Eylül ve dördüncü taksit 3 Kanun-ı Evvel diyerek miktar belirtmeden tahsil tarihlerini yazmışlar.
Ayrıntı bölümünde de farklılıklar var. Arazi vergisi olarak 9 kuruş 20 para alındığı belirtiliyor. Bundan başka 5 kuruş 15 para daha daha alınarak toplamda tahsil edilen 14 kuruş 35 paranın gerekçesi ve nerelere harcanacağı yan tarafta not düşülmüş. 1919 yılındaki memleketin genel durumunu göstermesi açısından askeri harcamalar ve bütçe açığını karşılama yolu olarak bunların kaydedilmesi manidardır.
En altta yazılı not yine aynı, yalnız "İşbu tezkirenin yekunu onbeş kuruş, otuzbeş paradan ibarettir." denilerek 1 kuruşluk kağıt bedeli ayrıntıda belirtilmeksizin buraya eklenmiş. Sonra yine pul ve damga...
Bu belgeler Ahmet Sevinç'ten... Kendisi Kocaahmetlerin Ahmet Tektaş'ın torunudur. Ahmet Tektaş da ilk belgede adı yazılı Kocaahmetoğlu İbrahim'in torunu olduğunu belirtmiştik. İbrahim Dede 1911 sonu veya 1912 başlarında vefat ettiği anlaşılıyor. Bundan sonra vergi mükellefi olarak belgelerde oğulları Hüseyin ile Halil'in adı geçiyor. Hüseyin, Ahmet Tektaş'ın babası, Halil ise amcasıdır...
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder