10 Haziran 2026

Tarih

 
    Benim işim kelimelerle... Onlar hakkında düşünürüm. Anlamını deşer, önüne ardına bakar, yeni anlamlara kapı açılıyor mu ona bakarım. Sonra üzerindeki ses elbisesinden soyup aslına faslına, dibine köküne inmeye çalışırım. Bu arada onun beni alıp götürdüğü yere varır, orada bir sonuca ulaşmaya çalışırım.

    Eğret köyüne dair merakım bu çizgide başladı. Kelimelerle oynarken Eğret ağzına daldık. Söz konusu olan dil ise, çalışmanız kesinlikle dil ile sınırlanmaz. O dilin boy verdiği toplum da radarınıza takılmalıdır. Böylece toplumun tarihi macerası, bu maceranın üzerinde gerçekleştiği topraklar ve toplumun manevi dinamikleri ardından sökün eder. 

    Tarihçi olmayışım, bu ilim disiplin ve metodunu bilmeyişime rağmen bu sahada yazmak kaçınılmaz olduysa sebebi budur. Hasbelkader yazılan Eğret tarihi konulu yazıların her biri bağımsızdır, diğerleriyle bütünlük arz etmeyebilir. Yine de bütüncül bir bakışla okunursa tamamının Eğret köyünün tarihi macerasını açıklamaya hizmet ettiği görülür.

    Çoğunu bizzat yazdım, bu hususta hazır yazılmış varsa onları da araya yerleştirdim. Böylece kronolojik bir sıralama oluşturmaya çalıştım. Bu anlamda İslamiyet Öncesi ve Antik Çağ, Selçuklu-Germiyan-Osmanlı dönemlerinden oluşan İslami Dönem, Büyük Taarruz ağırlıklı Milli Mücadele Dönemi ve Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadarki yaklaşık bir asrı içine alan Cumhuriyet Dönemi olmak üzere yazıları dört bölüme ayırdım.

    Bazı yazıları 'Deretepe', 'Eğret Ağzı', Köy Odası', 'Günlük' gibi Eğretiköy kategorilerinde de görebilirsiniz. Bunun sebebi, yukarıda az etmeye  çalıştığım gibi, yazının dil, tarih, coğrafya, sosyoloji dallarının özelliklerini taşımasıdır. Eğret Ağzı kategorisinde yazılmış bir yazıyı buraya almasam tarihi bir husus eksik kalırdı. Bunu göze alamadım...



    I. İSLAMİYET ÖNCESİ
    Maldepesi
    Örençayır     
    Antik Çağın Önemli Yerleşimi Bayramgucağı (Yüzey Araştırmaları Heyeti)
    Eğripara

    II. İSLAMİ DÖNEM 
    Hüma Hatun Çayırı (506 Numaralı ŞS, 1658) 
    Ot Hırsızları (507 Numaralı ŞS, 1660)
    Eşkıya Eğret'e İnmiş (17. yy ikinci yarısı) 
    Eğret'in Algısı Vergisi 1 (1720-1741)
    Eğret'in Algısı Vergisi 2 (1742-1839)
    Tekkede Görev Değişimi (538 Numaralı ŞS, 1732)
    Bir Hibe Hikayesi (538 Numaralı ŞS, 1732)
    Eğret'te Cinayet (538 Numaralı ŞS, 1732)
    Eğret Voyvodası (538 Numaralı ŞS, 1732)
    Olur Böyle Şeyler (542 Numaralı ŞS, 1741)
    Eğret 1767 (Niebuhrs)
    Eğret 1798 (Olivier)
    Eğret 1803 (Leyblich)
    Eğret 1813 (Kinneir)
    Eğret 1826 (Taşpınar 27)
    1831 Eğret Vergi Mükellefi Listesi 
    Zahire Lazım (562 Numaralı ŞS, 1841) 
    Eğret Yollarında Rus Gezgin (Çihaçov 1847)
    Borç Harç (615 Numaralı ŞS, 1886)
    Eğret 1891 (Ramsay)
    Eğret 1891 (Huart) 
    Eğret 1902 (Philipson) 
    1904 Eğret Nüfus Kütüğü
    Hayret

    III. MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ 
    Ayıcı Arif 
    Bozkurt Elimden Kaçtı (Ahmet Kabadayı)
    Gavur Geliyo! 
    Bir Rapor (4 Ağustos 1921) 
    Baskın 
    Anıtkaya'da (Eğret) Yunan Mezalimi (Selami Kurt) 
    Asker Yolu 

    IV. CUMHURİYET DÖNEMİ
    Kurtuluştan 15 Yıl Sonra Eğret Nahiyesi (Cumhuriyet Gazetesi)
    Geçmişten Günümüze Eğret İdaresi-6 (İhsaniye'ye bağlı Eğret Kasabası)
    Geçmişten Günümüze Eğret İdaresi-7 (Belediyelik için halk oylaması)
    Geçmişten Günümüze Eğret İdaresi-9 (Anıtkaya tekrar Afyon'a bağlanıyor)
    Boynu Altında Kalsın! (Milliyet Gazetesi)
    Geçmişten Günümüze Eğret İdaresi-13 (Anıtkaya'da belediyelik düştü)
    Geçmişten Günümüze Eğret İdaresi-14 (Sonuç ve tartışma)


08 Haziran 2026

Odalarımız

 
    Evin bir bölümü olarak oda kelimesi Eğret Ağzında bulunmuyor, bu anlamda odaya ev derler. Oda kelimesinin karşılığı doğrudan köyodasıdır. 

    Bu çok fonksiyonlu sosyal mekanların bizim köyde başka yerlere nazaran fazlalığı hep dikkatimi çekmiştir. Fırsatını bulduğum bir zaman odalar ve tarih içinde yüklendiği vazifelerle ilgili ciddi bir proje hazırlamış, onları ilgililere tanıtmaya çalışmıştım. Sonuç olarak bu mekanların köy sosyal hayatında çok önemli bir yeri bulunduğu hususu tartışıldı, ortaya değerli malzemeler çıktı.

    Çeşitli münasebetlerle odalarla ilgili ulaştığım ilginç hatıra, bilgi ve olayları bir bir derledim, her birini özenle yazdım. Önceden belirlediklerimizle birleştirince bu hususta da kayda değer şeyler biriktiği anlaşıldı. Köyodası konulu yazılar için bağımsız bir başlık gereği böyle ortaya çıktı.

    Bazı yazılanlar doğrudan odalarla ilgili olmayıp, ancak konusu odada anlatılabilecek bir olay özelliği taşıdığından buraya alınmıştır. Ayrıca bu olayda yazılmaya değer çok küçük bir husus da görmüş olabilirim. Berber Emmim Ahmet Kabadayı'dan dinlediklerim büyük ölçüde bu kategoridedir...

     Yazılanlar ilk bakışta önemsiz küçük şeyler gibi görünebilir. Bence dünden kalan ne varsa çok değerlidir ve yarına aktarılmalıdır. Bunu ancak bugün kaydedersek sağlayabiliriz. Bu yüzden dün odalarda yaşananları bugün yazıyoruz, yarın ise bizim işimiz değil...


    Hangi Oda? 
    Gorma Odası 
    Öküz Dili 
    Odada Helva Çekme (Mustafa Ayas)
    Telve 
    Hz Musa (Ahmet Kabadayı)
    Değişir Şive (Mehmet Ali Seçen)
    At Yarışları (Mustafa Ayas)
    Gavur Hoca 
    Çarpık Hoca (Ahmet kabadayı)
    Paşa'ya Selam Söyle (Ahmet Kabadayı)
    Denizin Dibine Kuyu Kazılmaz (Ahmet Kabadayı)
    Kırım
    Katmer
    Yadigar
    


    

07 Haziran 2026

Dil Yazıları

    
    Eğret sözlüğü için derlemeler yaparken bazı ses olayları ve söyleyiş özelliklerinin kurallaştığını fark ettim. Aklıma geldikçe bu kuralları not edip örneklendirdim. Böylece Eğret Ağzına dair dil yazıları başlamış oldu. Hikayesi ve kökeniyle ilgili bir çok deyim ve kelime hakkında bağımsız yazılar da ardından hücum etti. 

    Belli bir sistematiğe bağlanmasa da bu tür yazıların bir arada durmasında fayda var. Konusu veya başka bir özelliğini gözeterek gruplama veya sıralamaya tabi tutmadım. Yazarken nasıl serbest davrandıysam burada alt alta dizerken de aynı serbestlik içindeyim.


    Eğret Ağzı Özellikleri
    Fiil Kipleri 
        Haber Kipleri
        Dilek Kipleri
    Dah De! 
    Tooga 
    Geri 
    Irmızan 
    Şaddak Şapıldak 
    Sorma Şeker 
    Çalkantı  
    Uğra 
    Ere Kalkmak 
    Diñmek 
    Örnek Almak 
    Sönge 
    Gayrak 
    Çelik 
    Eğri Yazı 
    Irlamak 
    Kertik 
    Sündük
    Yapışak
    Eğri Para 
    Heykel 
    Ezzet Mezzet 
    E-Bakam