Karar 37

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Ömer Öncül, Kerim demir, Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

 

            KARAR NO: 37

 

S.No       Adı ve Soyadı                Salma                  S. No      Adı ve Soyadı                Salma          

1            Salih Azbay                    20                        27          Mustafa Sevinç             18

2            Mehmet Kopan             20                        28          Hasan Telli (Öztürk)      18

3            H. İbrahim Kopan          20                        29          Ahmet Şık                      18

4                 Hasan Kopan                   20                                 30              Mustafa Er                            12

5                 Osman Aykaç                  20                                 31              Hüseyin Honça                    20

6                 Ali Tüplek                          20                                 32              Mahmut Honça                   18

7                 Emrullah Onay                20                                 33              Osman Koç                            18

8                 Mehmet Kurt                    20                                 34              Seydi Değer                          18

9                 Mehmet Erdem                  20                                 35              Ömer Koç                              18

10              Osman Erdem                      20                               36              Ali Tetik                                20

11              Resul Eser                              18                               37              Resul Omak                        20

12              Kemal Kaçmaz                     20                                 38              Mahmut Omak                    18

13              Mehmet Öztürk                  20                                 39              Osman Salman                    20

14              Mevlüt öztürk                      18                                 40              Süleyman Salman               20

15              Kazım Öztürk                        18                                 41              Mustafa Telli (Öztürk)      20

16              Ahmet Öztürk                      16                                 42              Hüseyin Sımsıkı                   20

17              Arif Öztürk                            18                                 43              Resul Kızılyel (Tül)              18

18              Arif Azbay                              20                                 44              Hasan Ün                               20

19              Arzıman Azbay                    18                                 45              Hüseyin Karakaya               18

20              Zekeriya Çelebi                   18                                 46              Mehmet Diril                        12 12
21              Şükrü Patlar                          20                                 47              Süleyman Azbay                 18
22              Süleyman Mola                   18                                 48              İbiş Tür                                    18
23              H.Ahmet Dadak                  18                                 49              Arif Zenger                            20
24              İbrahim Soylu                       18                                 50              Mehmet Işılak                     18
25              Kerim Demir                         16                                 51              Hamdi Honça                        16
26              Mevlüt Azbay                      20                                 52              Yahya Özdemir                    16
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
53              İbrahim Azbay                     14                                 79              Ali Osman Terlemez          16
54              İbrahim Sancak                    16                                 80              Ahmet Yaman                      16
55              Ali Osman Sancak               16                                 81              Yusuf Aydın                          16
56              Ömer Kabadayı                   18                                 82              Şükrü Aydın                          16
57              Mustafa Manav (Öztürk)                                      16              83                                              Osman Uysal 14
58              Süleyman Eren                    16                                 84              Hüseyin Sağlam                   18
59              Mustafa Omak                    16                                 85              İbrahim Er                              18
60              Mustafa İdi                           16                                 86              İbrahim Aracı                        18
61              Ahmet Varlı                          18                                 87              İzzet Sağlam                         18
62              Mehmet Kaynar                 14                                 88              Halil Salman                          16
63              H.Emin As                              16                                 89              Mustafa Tüblek                   18
64              S. Ahmet Şık                         16                                 90              Ali Kirkit                                  12
65              İdris Azbay                            18                                 91              Ahmet Aracı                         16
66              Ali Azbay                                18                                 92              Deli Mehmet İdi                  14
67              İbrahim Varlı                         12                                 93              İbrahim İdi                             18
68              Halil Yonat                             16                                 94              M. Ali Kaya                            18
69              Mehmet Fidan                    16                                 95              Hüseyin Soya                       18
70              Ahmet Tektaş                      18                                 96              S. Ahmet Kaçmaz               16
71              Hüseyin Öncül                     18                                 97              Nuri Taşkın                            18
72              Seydi Selman                       16                                 98              Mahmut Arslan                   16
73              Sabri Kirkit                             16                                 99              Mehmet Kök                        14
74              Halil Kirkit                               16                                 100            H.İbrahim Kızılyel                8
75              İbrahim Omak                      18                                 101            Osman Mola                         16
76              Ömer Kayır                            18                                 102            Mehmet Sancak                 16
77              Mehmet Ün                         16                                 103            Mehmet Saki                       14
78              Mehmet Güzel                    18                                 104            Ömer Öncül                          16
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
105            Hasan Okatan                      14                                 131            Çullu Ahmet Azbay            14
106            Mustafa Asan                      16                                 132            Yahya Soylu                          14
107            Halil İleri                                 16                                 133            Mehmet Soylu                    12
108            Ali Öncül                                 8                                   134            Şükrü Tok                              10
109            Mehmet Eşit                        18                                 135            Ali Kırdar                                10
110            Kadir Taşkın                          16                                 136            Küçük Ömer Tok                 4
111            Mehmet Saçak                    16                                 137            Mevlüt Demir                      10
112            A. Osman İdi                         16                                 138            Hüseyin Eren                        10
113            Ahmet Terlemez                14                                 139            Küçük Mehmet Dadak     10
114            Kara Ahmet Patlar              16                                 140            Hasan Yıldız                           12
115            Musa Türkmenoğlu           16                                 141            Abdil Kaynar                         12
116            Halil Azbay                             14                                 142            Recep Kaynar                       12
117            Tahir Akyol                            16                                 143            M. Ali Eşiyok                         14
118            Süleyman Sancak               16                                 144            Mustafa Tok                         16
119            Ramazan Kırbaç                   16                                 145            Mustafa Şen                         14
120            Osman Azbay                       16                                 146            Dede Mustafa İdis             14
121            Ahmet Kalkan                      16                                 147            Halil Şen                                 16
122            Abdullah Kasal                     16                                 148            İbrahim Sargın                     16
123            Musa Kasal                            16                                 149            İsmail Sargın                         16
124            Yusuf Özdemir                     14                                 150            Süleyman Yavuz                  12
125            Mehmet Kasal                     14                                 151            Aziz Öncül                              12
126            Kadir İskaç (Yırgal)              14                                 152            Ahmet Dindar                      10
127            Mehmet Kırdar                   12                                 153            Ahmet Aykaç                       12
128            Ali Osman Kanat                 12                                 154            Şükrü Zenger                       14
129            Süleyman Boran                 14                                 155            Ali Ölçer                                  16
130            İbrahim Alorta                     12                                 156            Salih Yakışır                           8
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
157            Yusuf Yakışır                         6                                   183            Hasan Kirkit                           12
158            Hüseyin Ildız                         14                                 184            Ahmet Tüblek                      12
159            İbrahim Ildız                          12                                 185            Hüseyin Saki                         10
160            Süleyman Öztürk                10                                 186            Mehmet Saki                       10
161            Mevlüt Öztürk                     10                                 187            Mustafa Saki                        10
162            Hüseyin Öztürk                   10                                 188            Ramazan Kızılyel (Tül)       12
163            Ömer Şen                              12                                 189            Bekir Ak (Atay)                    10
164            Dilsiz Mahmut (Öztürk)    10                                 190            İbrahim Seçan                      12
165            Mehmet Manav (Öztürk)                                     12              191                                           Hasan İdi         10
166            Ahmet Yiğit                           16                                 192            Sarı Ömer İdi (İbili)             10
167            Ali Osman Varlı                    12                                 193            Mehmet Terlemez            12
168            Mahmut Tok                        12                                 194            Osman Aytar                        12
169            Eyüp Aydın                            14                                 195            Nuri Toka                               12
170            Eyüp Çetin                             14                                 196            Halil Aytar                              10
171            Sarı Hasan Dadak                10                                 197            İbrahim Keleş                       8
172            Hüseyin Eser                        14                                 198            Abdil Keleş                            8
173            Hüseyin Duran                     14                                 199            Hasan Can                             14
174            Hüseyin Koç                          12                                 200            Ali Can                                     14
175            Ömer Karakaya                   16                                 201            Hasan Tırıl (Tırık)                 14
176            Ahmet Saki                           10                                 202            Mehmet Aydın                    10
177            Halil İdi                                    10                                 203            Çolak Ali Tüplek                   16
178            Abdurrahman Işılak           10                                 204            Kadir Kalkan                          10
179            Ali Yaman                               14                                 205            Ali Kalkan                               5
180            Mehmet Sağlam                 12 (11)                        206            Hasan Kalkan                        6
181            H.İbrahim Sağlam               16 (13)                        207            İbrahim Mola                       12
182            İsmail Saçak                          14                                 208            Hasan İnanır                         10
 
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
209            Süleyman Öncül (Boy)      12                                 235            Hüseyin Yaman                   6
210            Abdullah Sancak                 12                                 236            Ahmet Çotak                        9
211            Arif Varlı                                 12                                 237            Kadir Dadak                          10
212            Bekir Mehmet (Dadak)    12                                 238            İbrahim Boran                      6
213            Ali Çalışır                                 10                                 239            Ali Osman Haykır                10
214            Kel Ahmet Azbay                10                                 240            Küçük İbrahim Soylu         6
215            Ramazan Sımsıkı                 12                                 241            Ömer Patlar                          10
216            İbrahim Dadak                     12                                 242            H. İbrahim As                       12
217            Ali Soydan                             10                                 243            Halil Patlar                             8
218            İbrahim Ceylan                    12                                 244            Ali Efe                                      12
219            Ramazan Zenger                 4                                   245            Ali Dadak                                10
220            İbrahim Köz                          12                                 246            Hamza Sancak                      12
221            Abdullah Öztürk                  12                                 247            Abdurrahman Mola           10
222            Arif Soya                                10                                 248            Ali Demir                                6
223            Hüseyin Temel                    12                                 249            Mehmet Özdemir              10
224            Ahmet Çelik                          10                                 250            Abdullah Azbay                   10
225            Mehmet Keleş (Selek)     12                                 251            Efe Mehmet Öncül            10
226            Hüseyin Seyrek                   12                                 252            Osman Sevinç                      12
227            Yusuf Gözalıcı                       12                                 253            H. İbrahim Varlı                   10
228            Hasan Soya                           16                                 254            Hüseyin Tok                          10
229            İbrahim Yet                           12                                 255            Veli Öztürk                            10
230            İbrahim Patlar                      10                                 256            Mustafa Öncül                     8
231            İsmail Patlar                          12                                 257            Kara Ahmet Kızılyel (Özdemir) 8
232            Mehmet Kırım                     10                                 258            Ali Seçen                                10
233            Osman Çotak                       4                                   259            Ahmet Asan                         10
234            Yakup Aydın                         6                                   260            Hüseyin Ün (Yavuz)           8
                                                                    
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
261            Ali Osman Kirkit                   6                                   287            Ahmet Külte                         10
262            Abdullah Er                           8                                   288            İsmail Öter                            10
263            Hilmi Tok                                6                                   289            Kara Ömer Kök                    12
264            Tahir Kızılyer                         10                                 290            Hasan Haykır                        10
265            D. Ahmet Aydın                  10                                 291            Ömer Tüblek                        12 (10)
266            Yusuf Çalışır                          10                                 292            Hamdi Dadak                        6 (6)
267            Yusuf Eminç                          12                                 293            Mehmet Özdemir              6 (6)
268            Hasan Temel                        8                                   294            Mehmet Patlar                    10 (10)
269            İbrahim Ata                           12                                 295            H. İbrahim Aydın                 12 (10)
270            İbrahim Dalmış (Dalgıç)    10                                 296            Ali Osman Duran                 10 (9)
271            Hüseyin Aracı                       10                                 297            Eyüp Dirlik                             10 (10)
272            Kamil Dalgalı                         6                                   298            Osman Külte                        12 (8)
273            Sultan Öngel (Önkal)         10                                 299            Mehmet Çetin                     8
274            Ak Ömer Kök                        8                                   300            Ömer Haykır                         8
275            Şükrü Dadak                         10                                 301            Avgan (Mehmet) Çetin    6
276            Mehmet Kirkit                     8                                   302            Kemal Ege                             8
277            Mehmet Özen                     8                                   303            Hasan Ege                              6
278            Küçük Ahmet Aydın          10                                 304            Hasan Yola                             12
279            Ramazan Tetik                     12                                 305            Ahmet Sağlam                     10
280            Küçük Mehmet Dirlik        8                                   306            Tevfik İdis                              12
281            Ali Sağlam                              10                                 307            Abdurrahman Ak (Atay)  10
282            Feyzullah Sağlam                10                                 308            Hüseyin Ak (Atay)              10
283            Abdil Arslan                          10                                 309            Küçük Mehmet Seçen      10
284            Haydar Acar                          8                                   310            Arif Seçan                              12
285            M. Ali Sağlam                       8                                   311            Ahmet Göcen (Gülen)     6
286            Salih Külte                             8                                   312            Mevlüt Göcen (Gülen)     6
 
 
S. No        Adı ve Soyadı                       Salma                          S. No        Adı ve Soyadı                       Salma
 
313            Hasan Çalışır                         8                                   339            Ömer Azbay                         6 (5)
314            Mehmet Başağaç               6                                   340            İbrahim Eser                         14
315            H. İbrahim İleri                     8                                   341            Resul Ayas                             8
316            Berber Mehmet Öncül     8                                   342            Şükrü Çetin                           8
317            Mehmet Kopan                  8                                   343            Süleyman Çetin                   8
318            Hüseyin Kalkan                    8                                   344            Sabri Kocausta                     6
319            Hasan Arslan                        6                                   345            Mahmut İdi                           10
320            Osman Kızılyer                     6                                   346            Mevlüt Kızılyel                     8
321            Halil Akkaş                             6                                   347            Arap (H.İbrahim) Sağlam 6
322            Mehmet Çalışır                    6                                   348            Ömer Kaynar                        10
323            Halil Omak                             4                                   349            Hüseyin Ayas                       10
324            Ahmet Tül                             6                                   350            Berber Hüseyin Öncül      5
325            Hilmi Aydın                            6                                   351            Abdullah Öncül                    5
326            Koca Mehmet Seçen        4                                   352            Mehmet Öncül                    5
327            Osman Tüblek                     8 (8)                             353            Şükrü Öncül                          5
328            Kazım Yavuz                          8 (5)                             354            Mehmet Kızılyer                 8
329            Hasan Sak (Kaya)                6 (5)                             355            Ahmet Keleş                        4
330            Halil Haykır                            4                                   356            Ahmet Bar                             10
331            Abdullah Öter                      3                                   357            Şefika Kırım                           8
332            Mehmet Saçak                    6 (4)                             358            Ahmet Diril                            10
333            Kazım Dalmışlı                      6                                   359            Mahmut Aykaç                    14
334            Ahmet Gözalıcı                    3                                   360            Halil Keleş                              6
335            Mevlüt Çotak                       6                                   361            Hüseyin Demir                     8
336            Cafer Sağlam                            (3)                            362            Yakup Kopan                        6
337            Musa Yakışır                             (14-50)                   363            Gülsüm Tüblek                    14
338            Hasan Geçer                         10                                 364            Ahmet Aykaç                       6
 
 

Karar 35-36

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Ömer Öncül, Kerim demir, Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

            KARAR NO: 35

                Muhtar Abdurrahman Zenger’in başkanlığında toplanan Köyümüz İhtiyar Kurulu 11.3.956 Pazar günü Köyümüz 956 yılı bütçesine konulan (4.500) lira salmanın Köyümüz mükelleflerine herkesin hali vaktine göre 4.500 lira 365 mükellefe taksim edilip cetvellerin cami duvarına asılmasına Kurulumuzca oy birliği ile karar verildi. 11.3.956

 

            KARAR NO: 36

                Muhtar Abdurrahman Zenger başkanlığında Köyümüz İhtiyar Kurulu toplanarak Köyümüz şahsiyetine ait olan Pazaryeri mevkisinde Demirci İşliği Birinci Parsel batısı Osman Koç, doğusu Ömer Azbay, kuzeyi yol, güneyi yol ile çevrili 64 metrekare beher metresi (7) lira (52) kuruştan (481) lira (28) kuruş bedeli olan köyümüz halkından başka talip çıkmadığından köyümüzden Mehmet oğlu Hüseyin Ayaz’a verilmesine kurulumuzca oy birliği ile karar verildi. 11.3.956

 

 

Karar 34

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

            KARAR NO: 34

                3.3.956 Cumartesi günü 956 yılı Köy bütçesinden ücretleri verilmek üzere tutulan iki adet Köy Korucularımız Abdullah Öter ile Hasan Emiş’i ve üzerlerinde kayıtlı bulunan Bekçi tüfeğini de korucu Hasan Emiş’in eline teslim olmak Köyümüz manevi şahsiyetine ait Sincanlı Kazasına bağlı Çatkuyu köylüleri ile köyümüz arasındaki meşe korusunu kontrol yapmak üzere gönderdiğimiz adı geçen Çatkuyu köylüleri 15-20 adet eşek ile 5 veya 6 arabalar ile meşe korusunun tahribat yapıldığı Korucular tarafından görülüp bu tahribatın önlenilmesi için yukarıda mevcut bulunan korucu tüfeği ile (25) adet mermi yakmakla meşe korumuzun mütecaviz köylüler tarafından kurtulmuş olduğuna dair iş bu kararımız oy birliği ile tasdik olunur. 3.3.956

 

                Köyümüz 956 yılı bütçesine konulan bütün fasıl ve maddelerdeki ödenek paraları fasıl ve maddelere uyarak senet mukabili sarf edilmesine Köyümüz Muhtarı Abdurrahman Zenger’in tayin edilmesine oy birliği ile karar verildi.

 

Karar 31-32-33

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

            KARAR NO: 31

            Köyümüz adına ait olan mahkemelere vekil olarak takip etmek için hukuk davalarında Afyon avukatlarından Osman Karağaçlıoğlu’nun 600 liraya tutulup 300 lirasının peşin verilip kalan bakiyesinin mahkeme sonunda verilmesine Kurulumuzca oy birliği ile karar verildi. 18.2.956

 

 

            KARAR NO: 32

            Köyümüz boğalarına Köyümüz halkından bakkal İbrahim Ata’dan 4 demir burçak, 2 demir arpa yem alınıp bedeli 30 lira verilmesine Kurulumuzca oy birliği ile karar verildi. 25.2.956

 

 

            KARAR NO: 33

                Köyümüz halkından Süleyman Boran’ın at arabası ile Köyümüz İhtiyar Kurulunu nahiyeye götürüp getirme 6 kişi ücretine 6 lira verilmesine oy birliği ile karar verildi.

 

 

 

Karar 29-30

 

diğer iki otobüsün de ayrı ayrı olarak birinin Delinuri’nin kuyu başında, diğerinin de Yörüğoğluların ambarın yanında durması kurulumuzca kararlaştırılmıştır.

                2- Yasak edilen yerde durma hadisesinin üçüncü defa tekerrürü görüldüğü takdirde ceza 20 liraya yükseltilecektir. Oy birliği ile karar verildi. 17.2.1956

 

            KARAR NO: 30

            956 Yılı Köyümüz pazarının havaların kış olmak münasebetiyle 28.1.956 – 4.2.956 – 11.2.956 tarihlerinde pazarımız kapalı bulunup bu üç haftada harç rüsumları alınmadığı ve 18.2.956 tarihinde pazarımız açılıp harç rüsumları alındığı kurulumuzca oy birliği ile karar verildi. 18.2.956

 

 

Karar 28-29

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Ömer Öncül, Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

            KARAR NO: 28

            1.1.1955 Tarih ve (2) lira kıymetli masraf senedi ile 30.4.1955 tarih ve (5) lira kıymetli köy masraf senedi köyümüz halkından Hüseyin Yaman’a ait olup pullar üzerine basılmış olan parmaklar da Hüseyin Yaman’a aittir. Hüseyin Yaman’a ait olan diğer senetlerde bulunan Hü. Yaman şeklinde kazılmış yuvarlak mühür de kendisine aittir. Durum kurulumuzca tasdik kılınır. 17.2.1956

 

 

            KARAR NO: 29

            Köyümüzün camisi önünden hareket edip tekrar oraya gelip aynı yeri kalkma ve durak yeri yapan yolcu otobüslerinin işgal ettikleri bu yer köyümüzün efkar-ı umumiyesi ile bütün hayvanlarının gelip geçtiği önemli bir yer olduğundan otobüslerin oradan kalkıp orada durmaları köyün umumi asayişi bakımından sakıncalı görülmüştür.

            Bundan böyle orada duran ve oradan kalkan otobüs sahiplerine; bir defasında 10, ikinci defasında 15 lira ceza alınmasına ve bu durumun otobüs sahiplerine tebliğine oy birliği ile karar verildi.

            Not 1- Otobüslerden Halil İleri’ninkinin kendi garajında

Karar 26-27

 

TOPLANTIDA BULUNAN ÜYELER

            Osman Koç, Ahmet Yaman, Eyüp Çetin, Şükrü Dadak

 

            KARAR NO: 26

            Köyümüzün eski m… evinde oturan elden 30.11.955 – 31.12.955 – 31.1.956 – 28.2.956 aylara ait beher aylığı 7 Lira 50 kuruştan otuz lira alınmasına karar verildi. 14.2.956

 

 

 

            KARAR NO: 27

            Köy derneğince kararlaştırılan muhtar ve imam ve diğer köy adamlarının yıllıkları kararı,

            Köy derneği 9.12.955 tesadüf eden Cuma günü toplanarak Köy Kanununun 19. maddesinin 1. fıkrası hükmünce muhtar yıllık ücreti para ve mahsül olarak müfredatı aşağıda yazıldığı vechile kesilmiştir. Aynı toplantıda Köy Kanununun 83. Maddesi hükmünce imam ve diğer Köy Adamlarına verilecek mahsül ve parayı aşağıda müfredatı bildirildiği üzere yıllığının gösterilmiş ve derneğin bu kararı köy karar defterine aynen geçirilmiştir. Keyfiyeti tasdik ederiz. 9.12.955

 

                                               Para                Mahsul

            Muhtar                       1200                1200

            İmam                          900                  900

            Katip                           540                  540

            Korucu                        450                  450              

 

1939 Salma Makbuzu

 

    Köy Kanununa göre, her haneden alınmak üzere İhtiyar Heyetince alınan vergi toplama kararına salma salmak deniliyor. Tabi heyet bu kararı keyfine göre almıyor, köy yararına bir iş yapılacaktır ve salma o işin finansmanında kullanılacaktır. Bütçe hazırlamadaki gibi, hanelerin ekonomik durumuna göre salma miktarı değişebilir; ancak az çok her haneden alınması esastır ve tamamen yasaldır.

    Eğret'te yaklaşık 85 yıl önce salınmış bir salgının makbuzu yukarıda. 18 Mayıs 1939 tarihiyle kesilen makbuza muhtarın mührü vurulmuş. Okuyabildiğim kadarıyla 1939 muhtarı Delimamın Ali Soydan'dır...

    Cilt, Seri ve Makbuz numaralarından başka belgenin başlığında şu ifadeler yazılı: "Afyon kazası, Eğret köyü Para ve Makbuz Mukabili verilecek köy makbuz ilmuhaberidir." Yalnız makbuzun ortasına eski harflerle alta yazılacak kişi bilgilerinin notu düşülmüş. Eski harflerle düşülen notta şu yazılı: "Çolak Osman oğlu İsmail" Yeni harflere geçileli on yıldan fazla olmasına rağmen henüz halk arasında tam yaygınlık kazanmadığı anlaşılıyor.

    Çolakosman oğlu, namıdiğer Dolaksızın İsmail bu salmayı ödeyen kişidir. Tam adı İsmail Kırım olarak belirtilmediğine göre, beş yıl önce yürürlüğe giren Soyadı Kanunu da henüz Eğret'te yaygınlaşmamış.

    Çolakosman oğlu İsmail'den 3 lira tahsil edilmiş. Elde başka makbuz olmadığı için bu miktar, Dolaksızların ekonomik durumu hakkında bir fikir vermiyor. Yalnız şu makbuz örneğinin Muhtarlıkça her türlü tahsilatta kullanıldığı anlaşılıyor. Sağda gelir çeşidi sütununda tam dokuz kalem gelir listelenmiş, en başta da salma var. Kesilen cezalar ve yapılan bağışlar da bu makbuzla kaydediliyormuş.

    Ayrıca makbuzun sağ üst köşesine 20 PARA değerinde pul basıldığı ve alta yapıştırılan 2 kuruşluk pul üzerine tarih atılıp mühür vurulduğu görülüyor. Belli miktarın üzerindeki makbuzlara damga pulu yapıştırmanın zorunlu olduğu en altta belirtilmiş. Bundan da, alınan 3 liralık salmanın 2 kuruşu devlete aktarıldığı çıkarılabilir. 

    Belgede adı geçen Dolaksızın İsmail Kırım, makbuz tarihinden üç yıl sonra 1942'de; o günün Muhtarı Delimamın Ali Soydan ise 1975'te vefat ettiler.

Mandıra ve Hender Bahar

    "İç Batı Anadolu'da Akarçay havzasındaki araştırmalarımız bu alanda yoğun Orta ve Geç Demir Çağı yerleşimlerine işaret etmektedir. Kuzey Batı Anadolu bağlantısı üzerinde konumlanan Hender Bahar Höyüğü, aktif birçok dönemli yerleşim yeriydi. Bu çalışma, HBa olarak isimlendirdiğimiz Hender Bahar Mezarı'nın duvarlarında devşirme malzeme olarak bulunan bir Eski Persçe kraliyet yazıtının keşfini sunmaktadır. Mezar, 13. yüzyılın sonlarına tarihlenmekte olup Hender Bahar Höyüğü'nün yakınına inşa edilmiştir. Buluntu, Mezar'ın batı duvarındaki bir taş bloktur. Üzerinde, Eski Pers kraliyet yazıtının bir parçası olan parçalanmış bir işaret bulunmaktadır. İşaret, günümüzde AM3 olarak bilinen Auramazdā logogramının bugüne kadar bilinmeyen bir çeşididir. Blok, başlangıçta henüz keşfedilmemiş bir mimari yapının parçasıydı. Muhtemelen bölgede devşirme malzeme olarak kullanılan bloklarıyla birlikte parçalanmıştır. Kesikler, Eski Pers çivi yazısının çevresel kullanımına işaret etmektedir."

    Yukarıdaki paragraf bu yıl içinde yazılan bir makaleden... Hender Bahar Mezarı'ndaki Eski Bir Pers Parçası* başlıklı bu makale Özdemir KOÇAK, Selim Ferruh ADALI, Enver AKGÜN ve Ömür ESEN ortak çalışmasıyla hazırlamış. Makalede işlenen konu üzerinde durup bir sonuca varacağız. Önce başlığa çekilen Hender Bahar mezarından bahsedelim.

    Adı geçen mezar/türbe Osmanköy güneydoğusunda Herdane Bahar Baba yatırı olarak biliniyormuş. Şu anda harabe halindeki bu türbe kalıntısının 13. yüzyılda yapıldığı söyleniyor, yani Eğret Kervansarayından daha eski. Hemen yakınında aynı adla, yani Hender Bahar diye anılan bir höyük bulunuyor. 2019 ve 2020 yıllarında bölgede yapılan yüzey çalışmaları çerçevesinde bu höyük  de incelenmiş. Tabi bu sırada türbe de incelenmese olmazdı. 

    Türbe kalıntılarında çok fazla devşirme malzeme bulunması araştırmacıların dikkatini çekmiş. Fakat onları asıl şaşırtan bir blog taştaki çivi yazısı ifadeleri olmuş. Yapılan araştırmada bu yazının bir Pers hanedanlığına ait kitabenin parçası olduğunu keşfetmişler. Zerdüştlük inancının iyilik/bilgelik tanrısı olan Ahuramazda'dan bahsedildiğini çözmüşler. İşte bu taştan yola çıkarak önemli bilimsel tespitler yapılmış makalede... Beni heyecanlandıran noktalardan bahsedeceğim... 

    Türbeye bir kilometre mesafede iki tümülüsten oluşan ve halkın Çatalüyük adını verdiği bir başka höyük daha var. Bizim Çatalüyük'e ne kadar benziyor, üstelik orası da bizimkinde olduğu gibi kaçak kazılara maruz kalmış. Neyse, işte araştırmaya bu Çatalüyük'ü de dahil ediyorlar. Hatırlanacağı üzere aynı yıllarda bizim köydeki Bayramgucağı, Terlemezinüyük, Çatalınguyu, Mandıra, Ardıçlıguyu, Cinlidere mevkilerinde de yüzey araştırması yapılmıştı. Hepsi aynı çalışmanın parçasıymış. Osmanköy'deki çalışmalarında tarih öncesinden Hellenistik döneme kadar çok farklı çağlara ait buluntular elde edilmiş. Bunlardan yola çıkarak ele alınan bölgede "yerleşimin Kalkolitik Çağ'dan beri neredeyse kesintisiz olarak iskan edildiği" sonucuna varıyorlar. 

    Frig ve Lidya egemenliğinden sonra bölgede Perslerin dönemi başlamıştı. Hender Bahar höyüğünden başka bölgenin önemli yerleşimleri arasında Bayramgucağı da sayılıyor. İşte Persler döneminde bu  yerleşimlere dokunulmamış, hatta bazıları Pers eyaletlerinin başkenti hüviyetine bürünmüş. Hender Bahar Höyüğü'nün en yakındaki eyalet başkenti (muhtemelen Sinanpaşa Küçükhüyük)e bağlı bir yerleşim olduğunu düşünüyorlar.

    Çivi yazılı devşirme taşa dönecek olursak... Bunun Perslerin Ahmeriş Hanedanlığı dönemiyle ilişkili olduğu kesinmiş. Pers anakarası (İran) saraylarında benzerleri tespit edilmiş. Burada yani Hender Bahar mezarında bulunması ise, yakınlardaki kalıntılardan devşirile devşirile en son 13. yüzyılda türbe duvarına yerleştirildi, biçiminde açıklanabilirmiş. Taşa asıl kaynak olarak ise metropluk (eyalet) sarayı gösteriliyor. Şu cümleler çok dikkat çekici: "Eski Persçe yazıt bloklarından oluşan bir mimari yapının Hender Bahar Höyüğü civarında var olduğu tahmin edilmektedir; ancak bu yapı şu anda kayıptır veya henüz keşfedilmeyi beklemektedir."

    Hender Bahar mezarında keşfedilen taşın önemi, üzerinde Persçe çivi yazısı bulunmasıdır. Bu bölgede daha önce böyle bir buluntuya rastlanmamış. Onu bizim için önemli kılan bu Pers bağlantısı... Peki, neden?

    Hatırlanacağı üzere Mandıra mevkiinin adından yola çıkarak en son Pers Komutan Mardonios ile mantıksal bir bağ kurmuştuk. Elimizde veri yoktu, sadece kelimelerdeki ses benzerliğinin yordamıyla ilerlemeye çalışmıştık. Şimdi şu taş, kesinlikle bu bölgenin önemli bir Pers egemenliğine sahne olduğunu gösteriyor. Üstelik makalede çivi yazısıyla kitabe yazma geleneğinin buralara I. Darius döneminde geldiği öne sürülmüş. Bu isim de bize yabancı değil; zira Mandıra yerleşimine adını verdiğini düşündüğümüz Mardonios, İmparator I. Darius'un komutanlarındandı... 

    Gerçi makalede Hender Bahar Höyüğü ile Anıtkaya'dan sadece Bayramgucağı yerleşimi ilişkilendirilmiş. Bence bu Persçe yazıttan sonra Mandıra ile bağ kurmak daha mantıklı olabilir...

    *Hender Bahar Mezarı'ndaki Eski Bir Pers Parçası

2. Süvari Tümeninin Büyük Taarruz Harekatı

     Dr. Çağlar Öngel*

    27 Ağustos 1922 tarihinde saat 10.00’da yazılan Ordu emri beş buçuk saat sonra 5. Süvari Kolordusu’na gelmiştir. Bu sırada ise durum değişmiştir. Uşak’tan Yunan süvari tümeninin gelmesini kuvvetle bekleyen 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa, asıl kuvvetiyle Balmahmut’a yapacağı bir harekette Yunan süvari tümenine arkasını vermekten çekiniyordu. Bundan dolayı Yunanlılardan önce 2. Süvari Tümeni’ni İlbulak Dağı geçitlerinden geçirerek Afyonkarahisar - Kütahya demir yolunu kesmeye ve 14. Süvari Tümeni’ni akşama kadar batıya karşı bırakıp gece olunca onu da 2. Süvari Tümeni’nin arkasından yürütmeye kadar vermiştir. 5. Süvari Kolordu Komutanı’nın yanında bulunan 2. Süvari Tümen Komutanı, İlbulak Dağlarını aşıp kuzeye geçmektense Balmahmut istikametine doğuya gitmek teklifinde bulunmuş ise de Fahrettin Paşa kararını değiştirmemiştir. Fahrettin Paşa Akçaşar’dan 27 Ağustos 1922 tarihinde şu emri vermiştir; “2. Süvari Tümeni düşmanla daima yan ve gerisinden teması sağlayacaktır. Tümen bu emri alınca Başkimse - Ulucak - Eğret genel doğrultusunda ilerleyerek bu gece Gazlıgölle - Belçeşme (İhsaniye) arasında demir yolunu tahrip edecek ve Araplı çiftliği doğrultusunda güneye dönerek düşman gerilerini vuracaktır.” demiştir. 5. Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa’nın 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 14.00’de 1. Ordu Komutanlığına telsizle verdiği raporda, Olucak civarında tümenin toplanmasının zor olacağını ve fazlaca kayıp verdiğini ifade etmiştir. Her iki tümenin Beşkarışhöyük’te toplandığı vurgulanmıştır. Geri ile bağlantı kurulmadığından dolayı iaşe sıkıntısı çekildiği bildirilmiştir. 27 Ağustos 1922 tarihinde 5. Süvari Kolordu Sahra Topçu Taburu ve Telsizi Çayhisar’a geldiği söylenmiştir. 1. Ordu Komutanı’nın 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 14.15’de yazdığı takip emri saat 18.45’de 5. Süvari Kolordu Komutanı’nın eline geçmiştir. 5. Süvari Kolordusu’nu ilgilendiren kısmında Yunan kuvvetinin tutunmasına meydan verilmemesi, Yunan kuvveti çekilişinin bozguna uğratılması görevi vardır. 1. Ordu Komutanlığının bu emri 5. Süvari Kolordusu’nun tertiplerine uygun geldiğinden kendi emrinde bir değişiklik yapmamıştır. Fahrettin Paşa ise 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 21.30’da Akçaşar’dan ve 2. Süvari Tümeni’nin peşinden, Eyice yolu ile Olucak’a hareket etmiş ve 27 Ağustos 1922 gece yarısı oraya varmıştır. 2. Süvari Tümeni Komutanı 5. Süvari Kolordusu’nun emrini Başkimse’de almış ve hemen hareket etmiştir. Kol nihayet 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 21.30’da Başkimse’yi terk etmiştir. 2. Süvari Tümeni 27 Ağustos 1922 tarihinde gece boyunca yürüyerek 28 Ağustos 1922 sabaha karşı Anıtkaya dolaylarına gelmiştir. Yürüyüş derinliği çok artmış ve hayvanlar çok yorulmuş olduklarından burada bir saatten fazla dinlenmişlerdir. 2. Süvari Tümeni Başkimse’den geçtikten sonra 1. Yunan Tümen birlikleri köyü işgal ederek ateşe vermişlerdir. 2. Süvari Tümen karargahı yanmakta olan köye 300 metre yaklaştığı zaman Yunanlılarla karşılaşmıştır. Yunan erleri önce büyük bir telaş ve heyecan içinde bağrışmaya başlamışlar, sonra kendilerini toplayıp şiddetli bir ateş açmışlardır. Bu yüzden 2. Süvari Tümeni, Eyice doğrultusuna yürümekte olan tugayla irtibatı kaybetmiştir. Ancak sabaha karşı birleşerek 28 Ağustos 1922 saat 5.00’de Olucak’ta toplanmıştır. 27 Ağustos 1922 gece muharebesinde Yunanlıların da kayıpları olmakla beraber 2. Süvari Tümeni’nden 5 subay ve 20 er yaralanmış, 3 er şehit olmuştur.

    Fahrettin Paşa anılarında 27 Ağustos 1922 tarihinde Anıtkaya bölgesinde büyük bir Yunan ordugahını tespit ettiğini ifade etmiştir. Fahrettin Paşa’ya göre bu birliklerin Türk Ordusu’nun sağ tarafına saldıracak ya da geri çekilerek İlbulak – Dumlupınar – Toklu hattında yeni bir cephe tutacağını belirtmiştir. Fahrettin Paşa, bunun üzerine birliklerini bölgeye sevk ederek Yunan karargahına saldırmaya karar vermiştir. Ancak 2. Süvari Tümeni, General Nikolaos Trikoupis ile çatışmak zorunda kalmıştır.

    1. Ordu Komutanlığı 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 11.00’den sonra Batı Cephesi Komutanlığına gönderdiği akşam harp raporunda; 2. Süvari Tümeni’nin Akçahisar ve kuzeyinde bulunduğunu ifade etmiştir.

    2. Süvari Tümeni Başkimse’den 27/28 Ağustos 1922 gecesi Anıtkaya’ya hareket etmiştir. Yolların kötü olması ve gecenin karanlığından dolayı 2. Süvari Tümeni ikiye ayrılmıştır. Önde yürüyen 4. ve 2. Süvari Alaylarıyla bir top bataryası Anıtkaya’ya, arkadan yürüyen 20. ve. 13. Süvari Alaylarıyla 2. Süvari Tümen karargahı Anıtkaya güneyine 4-5 km güneyden ilerlemişlerdir. 28 Ağustos 1922 gecesi yürüyüşünde 2. Süvari Tümeni’nin yürüyüş derinliği çok artmıştır. Askerleri ve hayvanları dinlendirmek, kuvvetleri toplamak için 2. Süvari Tümen Komutanı kola istirahat vermiştir. Ortalık ağarınca Bayramgazi’nin kuzeyinde Anıtkaya şosesi üzerinden kuzeye giden bir yürüyüş kolu görülmüştür. 1. Yunan Kolordusu’na bağlı istihkam taburu ve yedek subay talimgah öğrencileri Afyonkarahisar’dan çekilmiştir. Bu durum karşısında 2. Süvari Tümen Komutanı demir yolunu tahripten önce 13. Alayı’na taarruz etmesini ve 20. Alayı ile bağlı birliklerin ileriye yanaşmasını emretmiştir. 13. Alayı’nın öncü bölüğü Yunan kuvvetiyle yaya muharebe etmiştir. Bunu gören 2. Süvari Tümen Komutanı 13. Alayı’nı atlı hücuma kaldırmıştır. 13. Alay’ın rastladığı motorlu araçlar tahrip edilmiş ve içlerinden çıkıp savunmak isteyen Yunan askerileri etkisiz hale getirilmiştir. Bu muharebede Yunan kuvvetlerinden 5 subay ve 30 asker esir alınmış, 100 kadar ölü verdirilerek 10 kamyon tahrip edilmiştir. Belce köyünün 2 km batısındaki sırtlara çıkan Yunan taburu 13. Süvari Alayı’nın demir yoluna ilerlediği sırada şiddetli ateş açmış ve 13. Süvari Alayı yaya muharebe etmek zorunda kalmıştır. 20. Süvari Alayı da Resulbaba Tepesi’nden 12. Yunan Tümeni’nin batıya yürüyüşte olduğunu görmüştür. 2. Süvari Tümen Komutanı, 13. Süvari Alayı’nı geriye çekerek, 20. Süvari Alayı’nın gerisine gelmesini ve 20. Süvari Alayı emrine girmesini, 20. Süvari Alayı’na da Resulbaba Dağı’nı gözetlenmesini, zor bir durum karşısında kalırlarsa Olucak doğrultusunda çekilmelerini emretmiştir. 2. Süvari Tümen Komutanı da 2. ve 4. Süvari Alaylarının yanına Anıtkaya’ya gitmiştir. Ortalık ağarınca Anıtkaya’da bulunan Yunan ordugahına şiddetle bir baskın yapmıştır. Ordugahta 2. Yunan Kolordu Komutanı General Diyenis Anıtkaya’da bulunmaktaydı. Diyenis çadırda bulunduğunda çadırına mermi isabet etmiş ve 9. Yunan Tümen Komutanları da ateş altında kalmışlardır. Komutanlar büyük bir şaşkınlık geçirdikten sonra oradaki birliklerle karşı koymaya başlamışlardır. 9. Yunan Tümeni de Anıtkaya ve Yenice bölgelerinden kuvvetli bir topçu desteğiyle karşı taarruza geçmiştir. Bu taarruz 2. Süvari Tümeni’ni zora sokmuştur. Yenice köyündeki Yunan kuvvetinin ilerlemesi üzerine geri çekilmek zorunda kalmıştır. 2. Süvari Tümen Komutanı Ahmet Zeki Bey, saat 9.30’da Yenice köyüne geldiği zaman 4. ve 2. Süvari Alaylarının hızla çekildiklerini görmüştür. Yunan kuvvetleri Yenice’den topçu bataryalarıyla 2. Süvari Tümeni’nin çekilen kollarını şiddetle ateş altına almışlardır. 2. Süvari Tümen birlikleri iki kolla Olucak doğrultusuna çekilmeye devam etmişlerdir. Bu sırada 5. Süvari Kolordusu’nun saat 8.00’de Olucak’tan yazılmış bir emir almıştır. Bu emirde alınan esirlerin ifadesiyle 7. ve 1. Yunan Tümenlerinin Dumlupınar’a çekilme emrinin verildiği ifade edilmiştir. Bu sabah Çatkuyu – Başkimse arasından batıya giden Yunan kuvvetlerinin görüldüğü ifade edilmiştir. Bir Yunan kuvvetinin de Anıtkaya’ya doğru ilerlemekte olduğu ve 14. Süvari Tümeni’nin Akkaya Tepesi’ni tuttuğu anlaşılmıştır. Anıtkaya’ya gitmekte olan Yunan kuvvetinin 2. Süvari Tümeni tarafından oyalanarak, tümenin Batak köyü civarında toplanacağı emredilmiştir. 2. Süvari Tümeni’nin Olucak’tan kuzeye gittiği görülünce 14. Süvari Tümen Komutanı Yunan kuvvetiyle temasta olan 5. Süvari Alayı’nı artçı, 54. Süvari Alayı’nı yancı bırakarak Beşkarışhöyük’e çekilmeye başlamıştır. 14. Süvari Tümeni’nin bir savunma muharebesi yapmadan erken çekilişi 5. Süvari Kolordu karargahını ve 2. Süvari Tümeni’ni zor duruma düşürmüştür. Halbuki arazi savunmaya elverişli ve durum da tehlikeli değildi. 28 Ağustos 1922 tarihinde saat 10.00’da Yunan kuvvetinden takviyeli 23. Yunan Alay Müfrezesi ilerleyerek Kozluca tepelerini işgal etmiştir. Anıtkaya’dan ilk çekilen 4. Süvari Alayı Olucak’a gelince 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa, adı geçen alayı yanına alarak Batak batısına doğru hareket etmiştir. Yunan topçu bataryası Yenice civarından bütün bölgeyi Emretepe’ye kadar şiddetli ateş altına almıştır. Yenice’den gelen 9. Yunan Tümen piyadesi Olucak köyüne girmiştir. Şiddetli topçu ateşlerinden kurtulan 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa, 4. Süvari Alayı’na Beşkarışhöyük köyünün güney tepelerinde mevzi aldırmıştır. Geride kalan 2. Süvari Tümeni’nin 13. ve 20. Süvari Alayları Kozluca tepelerinin Yunan kuvvetleri tarafından tutulduğunu bilmediklerinden Yenice güneyinden gördükleri baskı üzerine Olucak güneyindeki vadiye sapmışlar, Kozluca ve doğusundaki tepelerde bulunan Yunan kuvvetlerinin şiddetli ateşine yakalanmışlardır. Bu olumsuz durumdan kurtulmak için 13. ve 20. Süvari Alayları atlı hücuma kalkışmışlarsa da başarılamamıştır. Taarruzda Yunan piyade hatlarını yararak bir kısım erler daha güneydeki 4. Kolordu birliklerine katılmışlardır. Bu muharebede 13. Süvari Alay Komutanı ile beraber bir subay, dört er şehit ve iki subayla, 16 subay, 32 er yaralı, 172 er kayıp verilmiştir. Bunlar arasında 20. Süvari Alayı’nın 3. Bölük Komutanı Yüzbaşı İhsan ve Teğmen İshak ve İdris, 13. Süvari Alayı’nın 4. Bölük Komutanı Yüzbaşı Hasan Hüseyin, 20. Süvari Alay Komutan Yardımcısı Yüzbaşı Nasuh, 13. Süvari Alay Komutanı Yüzbaşı Galip de vardır. 2. Süvari Tümeni’nin 28 Ağustos 1922 tarihinde belirtilen insan ve 260 hayvandan başka silah ve gereç kayıpları da önemli olup 199 piyade tüfeği, 1 ağır makineli tüfek, 8 hafif makineli tüfek, 4 top, 320 kılıçtır. 2. Süvari Tümeni Eskişehir - Kütahya demir yolunu tahrip etmek görevini yapmamış ise de Yunan İhtiyat Tümenlerinin hareketlerini geciktirmiş ve Yunan yüksek komuta mevkilerinde büyük şaşkınlığa sebep olmuştur.

    5. Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa’nın 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 14.00’de 1. Ordu Komutanlığına telsizle verdiği raporda, 2. Süvari Tümeni’nin, Yunan kuvvetlerinin çeşitli yerlerden ateşine maruz kaldığı ve Olucak civarında toplanması gerektiğini ifade etmiştir. Raporun devamında iki tümeninde Beşkarışhöyük’te toplanıldığı, geri kısımla irtibat sağlanamadığı için iaşe sıkıntısının çekildiği ve eski cephanenin nakledilemediğini belirtmiştir. 1. Ordu Komutanlığı bu raporu 28 Ağustos 1922 tarihinde saat 16.35’de almıştır. Bu durumdan, 5. Süvari Kolordusu’nun tesirinden Yunanlılar Altıntaş şosesi boyunca ve Resulbaba dağlarından kuzeye, sonra da Resulbaba kuzeyinden batıya döndüğü, asıl kuvvetleriyle Dumlupınar mevzilerine çekilmek ve İzmir doğrultusunu kapamak istediği orduca anlaşılmıştır. Buna karşı 1. Ordu’nun bütün kuvvetiyle Yunan kuvvetinden önce Dumlupınar mevzilerini tutarak İzmir yolunu kesmek için 28 Ağustos 1922 tarihinden itibaren Dumlupınar genel istikametine yöneltilmesi, biraz geç de olsa başarı ile yapılmıştır. 5. Süvari Kolordu karargahı ve 2. ve 14. Süvari Tümenleri Beşkarışhöyük - Genişler bölgesinde 28 Ağustos 1922 tarihinde öğle vakti toplanmışlardır. 2. Süvari Tümeni çok sarsıldığından dinlenmesi ve kendine çekidüzen vermesi gerekiyordu. Yunan birlikleri Kozluca (Akkaya) tepesinden daha kuzeye geçmemiştir. Doğudan ilerleyen ve 2. Süvari Tümeni’ni takip eden 9. Yunan Tümeni de Olucak’da kalmıştır. 1. Ordu ile irtibatı olmayan 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa dost ve düşman birlikler hakkında genel bir bilgiye sahip değildi. Fahrettin Paşa, Yunanlıların Dumlupınar hattında tutunmak istediklerini tahmin ediyordu. 5. Süvari Kolordusu’nun durumu çok kritikti. 1. Süvari Tümeniyle Kolordu Topçu Taburu, taşıma araçlarının hepsi Sinanpaşa Ovası’nda kalmışlardı. Elindeki kuvvetlerden 20. Süvari Alayı’nın bir bataryası iş göremez bir haldeydi. 5. Süvari Kolordusu’nun elinde altı süvari alayı ile dört dağ topu kalmıştı. Cephane azalmış, iaşe köylerden temin ediliyordu. 5. Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa, çok yorgun olan 2. Süvari Tümeni’ni 28 Ağustos 1922 tarihinde saat 13.30’da Kurtköy’e göndermiş ve kuzeydoğu, kuzey ve batı doğrultularının keşfini emretmiştir. 2. Süvari Tümeni, birliklerini toplayarak 5. Süvari Kolordu karargahı ile beraber Kurtköy’e gitmiş ve konmaya geçmiştir. Nikolaos Trikoupis’in hatırasında, 15 Ağustos 1922 tarihinde diyerek 28 Ağustos 1922 kastetmiş ve Eğret Savaşı olarak nitelendirmiştir.

    Özetle 27 Ağustos 1922 tarihinde öğleden sonra Başkimse üzerinden 2. Süvari Tümeni Yelgediği’ne, Yunan Ordusu’nun arkasına geçerek taarruz etmiştir. 2. Süvari Tümeni Yıldırım Kemal İstasyonu’nu tahrip etmiş, demir yolundaki birliklerle çarpışmıştır. 27 Ağustos 1922 tarihinde öğleden sonra saat 15.30’da 5. Süvari Kolordusu’na ulaşan emir gereği Tümen, Kütahya-Afyonkarahisar demir yolunu İhsaniye bölgesinde kesmek için görevlendirilmiştir. 2. Süvari Tümeni demir yolunu kestikten sonra, 1. Süvari Tümeni’ne katılacaktı. 27 Ağustos 1922 tarihinde saat 18.45’te takip emrinin gelmesiyle 2. Süvari Tümeni 28 Ağustos 1922 sabahı Anıtkaya’ya ulaşmıştır. 5. Süvari Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa, uyguladığı bu taktikle, Sinanpaşa Ovası’nı Altıntaş Ovası’ndan ayıran, İlbulak Dağı’na el atmıştır. Böylece Sinanpaşa Ovası’ndaki Yunan birliklerinin geri çekilmesi önleneceği, Altıntaş Ovası’ndaki birliklerin de güneye inerek buradaki kuvvetler ile birleşmesinin engelleneceği düşünülmüştür. 2. Süvari Tümen Komutanı Yarbay Ahmet Zeki Bey’in tümeni, 27 Ağustos 1922 tarihinde ikiye bölünmüştür. Bayramgazi istikametine bir alayı gitmiştir. Böylece Anıtkaya’ya iki tümenle varılması gerekirken iki alay varabilmiştir. Yunan kuvvetinden 9. Yunan Tümeni hiç muharebeye girmemiş şekilde Anıtkaya köyünde bulunuyordu. Türk süvarileri 1.200 mevcutlu iken Yunan kuvvetlerinin mevcudu 12.000 olarak tespit edilmişti. 2. Süvari Tümeni yaptığı baskınla ilk önce Yunan kuvvetleri savsaklamış ardından toparlanmışlardır. Bunun üzerine Türk süvarileri Olucak istikametine çekilmiştir. 2. Süvari Tümeni’ne bir alay da Bayramgazi istikametinde ilerlemiş ve General Nikolaos Trikoupis’in karargahına rastlanmıştır. Ancak Türk alayı mevziiye giren Yunan topçusunun ateşi üzerine Olucak istikametinden çekilmiştir. 23. Tümen, Köprülü bulunan Yunan Tümeni’ne başarılı bir baskın yaptığı sırada Bayramgazi’de de Nikolaos Trikoupis baskına uğramıştır. 28 Ağustos 1922 tarihinde öğleye doğru Olucak’ta 2. ve 14. Süvari Tümenleri birleşmiştir. Yelgediği’nden geçip Dumlupınar’a gitmeye çalışan Nikolaos Trikoupis kontrolündeki birliklerin taarruzu üzerine, 2. ve 14. Süvari Tümenleri bir süre oyaladıktan sonra Altıntaş’a çekilmiştir. Sonuç olarak Türk süvarilerinin hareketleriyle, İlbulak Dağı’nın kuzeyinde kalan Nikolaos Trikoupis Grubu ile güneyindeki Franko Grubu’nun birleşmesi önlenmiştir. Türk piyadeleri akşam saatlerinden itibaren de Türk süvarilerinin arasında yerini almıştır. Ayrıca Fahrettin Paşa, süvari tümenlerini Altıntaş’a çekerek 2. Ordu’dan önce Kütahya yolunu kapatmıştır.

    * Yalnızca  27-28 Ağustos 1922 günü Eğret civarındaki olaylar kısmını alıntıladığımız makalenin tamamı:  2. Süvari Tümeninin Büyük Taarruz Harekatı 

Antik Çağın Önemli Yerleşimi Bayramgucağı

 İLK TUNÇ ÇAĞINDA AFYONKARAHİSAR-KÜTAHYA BAĞLANTISI ÜZERİNDE ÖNEMLİ BİR YERLEŞME: BAYRAMBUCAĞI*

    Özdemir KOÇAK - İsmail BAYTAK - Fatma ERDEM - Hatice ÖZTÜRK

    Anıtkaya Köyü çevresinin tarihöncesi dönemlerden itibaren İç Anadolu Bölgesi’ni Kuzeybatı Anadolu çevresine bağlayan çok önemli bir bağlantı noktası üzerinde olduğu açıkça görülmektedir. İTÇ’da bu duruma işaret eden güçlü kanıtlar bulunmaktadır. Bu havzada Cinlidere, Çatalın Kuyu ve Bayram Bucağı gibi tarihöncesi dönemlere ait yerleşmelerin yoğunlaşması, bunlar arasında da Bayram Bucağı’nın merkezi konumu, bu düşünceyi desteklemektedir. Afyonkarahisar il merkezinin kuzeyinde ve İhsaniye ilçesi çevresinde yaptığımız araştırmalar ve harita alımlarının ortaya koyduğu verilerden de bunu görmemiz mümkündür. Çalışmalarımız, bu üç yerleşmenin kuzeybatı ve kuzey yönde uzanan önemli doğal yol güzergâhlarıyla ilgili olduğunu, Bayram Bucağı’nın ise, olasılıkla diğerlerine göre daha fazla bir şekilde bölgenin üretim veya ticaretiyle ilişkili ana iskânlardan biri olması gerektiğini düşündürmektedir.

    Bayram Bucağı Höyüğü ve mezarlığı, 11.2 hektarlık geniş bir alanda yayılım gösterir. Burada en yoğun iskanın İTÇ’ına ait olduğu anlaşılır. Konumu, büyüklüğü, çevresindeki diğer iskânlar ve yüzey toplaması sırasında yerleşim alanının her kesiminde İTÇ’ına ait farklı formlar veren, zengin tutamak repertuvarı sunan, farklı renk tonları içeren çok sayıda seramik buluntunun ele geçmesinden yola çıkarak bu yerleşmenin durumu hakkında fikir sahibi olmak mümkündür. Bunun yanında kuzey ve batısındaki yamaçlardan itibaren başlayan ve açık bir şekilde İTÇ’da kullanılmış olduğu anlaşılan mezarlık alanı da bu iskanın tanımlanması bakımından önemlidir.

    Afyonkarahisar araştırmalarımız sırasında kendisinden sonraki dönemlere ait tabakalar tarafından üzeri örtülmemiş az sayıda İTÇ iskanı tespit edilmiştir. Bu duruma örnek olarak Bayram Bucağı ile beraber Emirdağ-Karahöyük ve Şuhut-Karaadilli Kepir Höyük gibi yerleşmeleri vermemiz mümkündür. Bu yerleşmelerin diğer önemli ortak özelliği de çok önemli ticaret rotaları üzerinde konumlanmalarıdır. Bayram Bucağı, Akarçay havzasını Porsuk kesimine ve Kuzeybatı Anadolu’ya, Emirdağ Karahöyük İç Anadolu’yu Bolvadin-Emirdağ üzerinden Eskişehir Ovası’na; Kepir Höyük de İç Anadolu’yu Ege Bölgesi’ne bağlayan ana yolun üzerindedir. Bu yerleşmelerin hepsi aynı zamanda geniş ve verimli bir zirai alanda konumlanır ve belli bir havzaya da etki etmiş olmalıdırlar. Bayram Bucağı Höyüğü’nün yakın çevresindeki Çatalın Kuyu ve Cinlidere gibi daha küçük İTÇ yerleşmelerinin varlığı, bu düşünceyi desteklemektedir.

    Bayram Bucağı yerleşmesi, zengin seramik buluntular sunmaktadır. Buradaki hemen hepsi el yapımı olan seramikler arasında, çömlekler ve çanaklar en yaygın görülen kap formlarıdır. Çömlekler 24-40 cm arası ağız çapına ve 1,1-1,8 cm arası cidar kalınlığına sahiptir. Yerleşme buluntuları arasında yuvarlatılmış kenarlı, konik gövdeli ve dirsekli çanaklar dikkat çekicidir. Bunlar 12-42 cm arası ağız çapına ve 0,4-1,7 cm arası cidar kalınlığına sahiptirler. Bu havzada ağız kenarından tek dirsek yapan çanaklar tipiktir. Bolvadin- Çay-Sultandağı çevresinde çok daha seyrek olmasına rağmen bu tür dirsekli çanakların Akarçay Havzası’nın batı yarısında dikkat çekici bir şekilde artış gösterdiği görülür.

    Bayram Bucağı’nda hamur renklerinde sarı ve kahverengi tonları ağırlıktadır. Astar renkleri arasında ise kırmızı, kahverengi ve diğer açık renkler birbirine yakın bir oranda görülmektedir. Bu havzada ana renk grupları arasında bulunan krem, beyaz, açık gri gibi açık tonların tipik olduğu gözlenir. Seramiklerde katkı maddelerinin yoğunluğu dikkat çeker. Ağırlıkla açkılı olan buluntuların fırınlanmasında genellikle orta-iyi pişme gözlenir. İTÇ seramiklerinin, çevredeki diğer yerleşmelerle kıyaslandığında işçilik ve ürün çeşitliliği açılarından daha nitelikli olduklarını söylemek mümkündür. Mal gruplarıyla ilgili en yakın örnekleri yine Akarçay Havzası’nın batı yarısında ve Kütahya-Eskişehir seramikleri arasında görmek mümkündür.

    * Makalenin sonuç bölümünü alıntıladım, tamamı için: 

      Prof. Dr. Yusuf Küçükdağ Onuruna Tarih Yazıları, Kitap Dünyası Yayınları, İstanbul 2023, s.699

İki Cıbılı Yetiştiremedin İzmir'e!

    Arap Irmızan (Ramazan Tetik), Arabın Ali'nin oğludur. Önce babasından, hatta dedesinden biraz bahsetmek gerek. 

    Selim Afrika kökenli bir çocuktur, Eğret'e geldiğinde çok küçükmüş. Ne kadar küçüktü derseniz, sepete sığacak kadar... Rivayete göre Veyisoğlu Halil (ki babamın dedesinin dedesidir) Hac'dan dönerken onu yanına almış ve Eğret'e gelene kadar sepette taşımış. Bu aylarca süren bir kervan yolculuğudur. Ta o zamandan bizim köyde Zenciye Arap diyorlar, çocuğun adı bu yüzden Arap Selim kalmış. Lakin resmi kayıtlarda sülale adı Zenci Selim oğlu diye kayıtlıdır. Belki de bu yüzden soyadı uygulaması sırasındaki listede zenci kelimesine en benzer soyadı olan Zenger seçilmiş... Neyse, Arap Selim büyüyünce Eğret'ten everiyorlar. İki hanımından bir kız ve dört oğlu oluyor. Kızı Hanife, Uykucu Ömer Şen'in ninesidir. Büyük oğlu Abdurrahman, Tıraka'nın dedesi; diğer oğlu İbrahim, Arap Şükrü Zenger'in babası; öteki oğlu Mehmet, Düdükçü Ramazan Zenger'in babasıdır.

    Arap Selim'in üçüncü oğlunu, yani Arabın Ali'yi sona bıraktım. 1876 yılında doğmuş. Uzun yıllar evlenmemiş. Babası yirminci yüzyılı göremeden ölmüştü, zaten yabancı oldukları için ondan kalan mal mülk de yoktu. Ne tarla takga, mal maşat telaşesi; ne evlad u ıyal, çoluk çocuk derdi olmayınca gaygısız bir hayat yaşadı. Günlük karnını doyursa yeterdi. İyi cura çaldığını söylüyorlar. Davılcı odası gibi eğlence mekanlarının aranan adamıymış. Onu çağırırlar; çaldırır oynarlar, çaldırır oynarlarmış. Karşılığında bir ekmek, bir parça peynire razı olurmuş. Cura konusunda o kadar yetenekliymiş ki, son yaşlılık döneminde kucaklarında getirip götürürlermiş odalara, öyle sanatkar biri...

    İşte bu Araboğlu, yahut Arabın Ali'ye hayatının son demlerinde evlilik nasip olmuş. Gocalilerin Veli'den dul kalan Gara Satı'yı almış; ya da Gara Satı onu almış, neye sayarsan say... Gara Satı'nın bir oğlu var, ileride Şeker Ali diye bilinecek olan Ali Tetik... 1916 yılında ikisinin bir oğulları daha oluyor, mübarek ayda doğduğu için adını Ramazan koyuyorlar. Cumhuriyetten sonra Arabın Ali vefat ediyor. 1934 Soyadı Kanunu çıkınca Ramazan da abisi Şeker Ali'nin soyadı olan Tetik'i alıyor. Babası sağ olsaydı Zenger olacaktı, kısmet işte, Ramazan Tetik oluyor. Bununla beraber babasının sülalesine dedikleri gibi ona da Arap Irmızan diye sesleniyorlar...

    Arap Irmızan da babası gibi gaygısız, tasasız biri... Biraz da matrak. Fakat hayatı ciddiye almayan bu tutumunu büsbütün onursuzlukla karıştırmamak lazım. Mesela Aydın taraflarına çalışmaya gitmiş, neredeyse evleniyormuş da, ama olmamış. Eğret'e döndükten sonra evlenmiş. Çocuğu olmuyor diye kaynanasının 'zürriyetsiz' gibi dokundurmalarına dayanamayıp karısını boşamış. Hayatı ciddiye almıyor, ama onuruna da laf söyletmiyor, öyle biri yani. Sonra Topcu'nun kızı Rabia ile evleniyor ve eski kaynanasının tekazelenmelerinin ne kadar boş olduğu ortaya çıkıyor...

    İhtiyarlık döneminde şuna buna çoban durduğunu biliyoruz, tamamen tembel biri değildi. Fakat hiç bir şeyi ciddiye almaz, dünyalığa değer vermezmiş. Daha doğrusu onun için neyin değerli, neyin değersiz olduğu pek kestirilemezmiş. Mesela yaz kış tek başına yaşadığı kulübesine kapı pencere takmaya üşenir, ama buna rağmen hayattan şikayet ettiği görülmezmiş. Bu tür davranışlarını nasıl adlandırırsanız artık...

    Hayatının hangi devresine ait olduğunu bilemediğim bir macerayı nakledeceğim. Düdükçü Ramazan Zenger ile emmi çocukları olduğunu söylemiştim; akran sayılırlar, Düdükçü bir yaş büyük... 

    İki emmioğlu Ramazan, kış çıkarken bahar başında Ege'ye gidiyorlar. Yaz gelene kadar çalışıp para kazanacaklar. O vakit öyle, harmana kadar millet bir kaç kuruş kazanma derdinde. Genellikle Manisa, İzmir taraflarına gidiyorlar. Oralarda iş imkanı fazla; tuğla fabrikaları var, hiç olmazsa bağ bahçe işleri bitmiyor. 

    Bizimkiler Ahmetli istasyonunda trenden iniyor ve Gökkaya köyüne gidiyorlar. Belki nereye gideceklerini biliyorlardı, belki sora sora orada iş olduğunu öğrendiler... Bu köy şimdi Ahmetli'nin mahallesi yapılmış, oraya yakın yani. Maksatları bağ bellemek, fakat nasıl olduysa orada iş bulamamışlar. Niyeti bozup İzmir'e gidelim diyorlar, orada hiç olmazsa amele pazarında iş çıkar... Yalnız ceplerinde sadece 2,5 lira var, 1'er lira İzmir'e bilet parası, her şey için geriye kalan sadece 50 kuruş... 

    Tabi tekrar Ahmetli istasyonuna dönmeleri gerek trene binmek için... Dönüyorlar... Gece yarısı biniyorlar trene... Hesap şu; Turgutlu, Manisa, Menemen filan dolaşarak gittiği ve her istasyonda durduğu için tren rötarlı varacak İzmir'e, böylece gece konaklamasını trene yıkmış oluyorlar. Yoksa ceplerindeki 50 kuruşla hangi otele gidip nasıl uyuyacaklar... Hiç olmazsa salına salına giden trende sabaha kadar uykuyu almış olurlar...

    Gelgelelim hesap tutmamış. Tren bazı istasyonları es geçince İzmir'e iki üç saat erken varmış. Şehre girerken acı acı ötünce uyanmış bizimkiler. Acı gerçekle yüzleşince Arap Irmızan;

    - "Öt bilmemnetdimiñ tireni, iki cıbılı yetişdiremediñ İzmir'e" diye söylenmiş...