Güldeste

***

'Seher vaktinde uşşâka derim ‘Yâ Hayy u Yâ Kayyûm

'Semâvâtı tutar âhım derim ‘Yâ Hayy u Yâ Kayyûm

,Vücudum hor görüp fakre, fakrıyle eriştim fahre

'Münacat eyleyip Hakk’a, derim ‘Yâ Hayy u Yâ Kayyûm

Lâ Edri    

***

.Ye's öyle bataktır ki; düşersen boğulursun
!Ümîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun
;Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar
.Me'yûs olanın rûhunu, vicdânını bağlar

Akif    

***

İlâhî! Bir müeyyed, bir kerîm el yok mu, tutsun da

Çıkarsın Şark’ı zulmetten, götürsün fecr-i maksûda

Âkif    

***

;Baş eğmeyiz edânîye dünyâ-yı dûn içün

.Allah'adır tevekkülümüz itimadımız

Baki    

***

:Bu hissizlikle cemiyet yaşar derlerse pek yanlış

.Bir ümmet göster, ölmüş mâneviyatıyla sağ kalmış

Akif    

***

,Mekân u kâinâtta daima mahsûs olur eb’âd

.Vücud-u mâsivânın hârici sırr u hafâdır hep

Leskofçalı Galib    

***

,O’nu bildim ki sırrımdan silinmez

.Görünür zâtı amma ki bilinmez

Osman Şems    

***

Erenlerin himmetini ben bana yoldaş eyleyem

Her nereye varır isem cümle işim hoş eyleyem

Yunus    

***

Bir mesel-i meşhurdur dağlar dayanmaz himmete

.Himmet-i merdân ile âsân olur her müşkil iş

Baki    

***

,Nûr-u Hak’tır yâ Resûlallah vücûdun serteser

.Suretâ gerçi görünen suret-i nev’-i beşer

,Etmeseydin bostân-ı âleme Sen vaz’-ı kadem

.Müntehâ kaddin hakkıyçün bitmez idi bir şecer

............

,Âb-ı rahmetle yudu Mevlâ Senin toprağın

.Eyledi cism-i hamîrin mâye-i küll-i hüner

İsmail Hakkı Bursevi    

***

Eyledi Hak akl-ı evvelden cihana ibtidâ

Buldu Âdemle binâ-yı âlem âhir intihâ

İsmail Hakkı Bursevi    

***

,Hangi dil ki buldu Hak’tan nusret-i feth-i karîb

.Gitti zillet, geldi âhir izzet-i feth-i karîb

,Yıkmayınca şol hisar-ı nefsi darb-ı zikr ile

.Hâsıl olmaz ehl-i cehde kudret-i feth-i karîb

...

Nefs-i emmâre hisârı serteser vîrân olur

Kalb-i uşşâka olursa yâver feth-i mübîn

...

,Nusret-i hakkı bulanlar buldu feth-i mutlakı

.Cümleden fâni olanlar buldu feth-i mutlakı

Bu fenâ meydanı içre dâima serbâz olup

.Ölmeden evvel ölenler buldu feth-i mutlakı

İsmail Hakkı Bursavi    

***

,Enbiyâ vü evliyâya istinâdım var benim

Lütf-u Hak’tandır hemen ümmîd-i feth u nusretim

                        Avni     

   ***

Gönül iman ve mârifetle mutmain olur

.Ve işte bu yolun sonunda duyulur huzur

   ***

Âsûde olam dersen eğer, gelme cihâna

Meydana düşen kurtulamaz seng-i kazâdan

    Ziya Paşa    

***

Er odur ki koku alabile

Yoksa alem nesîm ile doludur.

    La Edri

***

Kulluğum başımda billûrdan bir taç 

Kullukla erilmez pâyeye erdim.! 

Kapında bu benden hep Sana muhtaç 

Aç kapını, tut elimden ben geldim!

***

Menba-ı ayni’l-hayat, cism ü cândır zikr-i Hû,

Çeşm-i feyzi’l-cinân-ı câvidandır zikr-i Hû.

On sekiz bin âleme ‘Hû’dur tecellî eyleyen,

Can gözü açık herkese armağandır zikr-i Hû.

Cevher-i esrar, mânâ-i maden-i ‘Hû’dan çıkar,

Ârif-i billâh olan bilir ne şândır zikr-i Hû.

Nakd-i ömrün rûz u şeb ‘Hû’ zikrine sarf eyle kim,

Devlet-i kâmil, yârân-ı cihândır zikr-i Hû.

...

Âfitâb-ı zikr-i Hak’tır dilleri pürnûr eden

Hakkıyâ her zerreye vird-i zebandır zikr-i Hû

    İsmail Hakkı

***

Kemali zümre-i kümmel Senin nurunla bulmuştur,

Vücudun mir’ât-ı tâmm-ı Hudâdır yâ Resûlallah.

    Hüdayi

***

Küntü kenzen’den vücud eyledi eşya lâ cerem,

Bâd-ı hubbuyla temevvüc etti çün derya-i aşk..

    Kudsi

***

Ermedi evvel gelen bu devlete,

Kimse nail olmadı bu rif’ate.

    Süleyman Çelebi

***

Bir feza oldu o demde rûnümâ

Ne mekân var anda ne arz u semâ

Kim, ne hâlîdir ne mâlî ol mahâl

Akl u fikr etmez o hâli fehm ü hâl

    Süleyman Çelebi

***

Muhabbet âleminde kendi kendimden hicab ettim,

Açıldım cism u cân u kalbime bir bir itap ettim;

Tarîk-i aşkda bünyâd-ı hestîyi türâb ettim,

Nigâra mülk-i cismim kenz-i aşkınçün harap ettim.

    La Edri

***

Kitab-ı âlemin yaprakları, envâ-ı nâma’dûd,

Hurûf ile kelimâtı dahi efrâd-ı nâmahdûd;

Yazılmış destgâh-ı levh-i mahfuz-u hakikatte,

Mücessem lafz-ı mânidardır âlemde her mevcud.

    Hoca Tahsin

***

İç içedir şeriat ve hakikat,

Bu ufka ileten yoldur tarikat;

Yollarda yolcuya azık mârifet,

Ötesi sadakat, ihlâs ve gayret..”

    Livâî

***

Korku öğret nefsine ey sâlikâ

Ol korkuyla gele nefsine bükâ;

Öyle korkmalı ki Hudâ’dan nefs-i dûn,

Havf-ı Hak’tan ola dem be dem zebûn.

Lâubali olmasın nefs-i denî

Sevk eder serbestliğe her dem seni.

Ehl-i iman lâubali söylemez

Terk-i teklife cesaret eylemez.

Havf-ı Hakk’a ol mülâzim dâimâ,

Kalbde olsun her an irfan rûnümâ.

    Mustafa Fevzi Bin Numan

***

Andelîb-i zâr isen gülzâre gel,

Verd-i terden al meşâmına taze bû

    İsmail Hakkı Bursevi

***

Tâlib olan tutar mürşid elini,

Hakk’a verir ol dem can u dilini;

Tığ-ı bend ile bağlar mürîd belini;

Mürşidin bendini tutmak sezâdır.

    Muhammed Ali Hilmi Dede

***

Vâsıl olmaz kimse Hakk’a cümleden dûr olmadan,

Kenz açılmaz şol gönülde ta ki pürnûr olmadan.

    Şems-i Sivasi

***

Tarife gelir mi hiç Mevlâ

Tarife gitmemektir evlâ.

    La Edri

***

Nur-u Hak akseylese pür-nûr olur dil hânesi,

Saf cevher sureten bulur bu ten kâşânesi.

La Edri

***

Cûş kıldı akl-ı küll geldi vücuda kâinat,

Kâf-nûn emrinden oldu bu cihan yekpâre mest.

    Nesimi

***

Ben akıldan isterim delâlet

Aklım bana gösterir dalâlet.

    Fuzuli

***

Yâ Resûlallah, yüzün oldu Senin mir’ât-ı Hak,

Zâhir oldu suretinde sırr-ı pâk-i Zât-ı Hak;

Mushaf-ı esrar-ı Mevlâ’dır vücudun serteser;

Sûretin sûresi içre var durur âyât-ı Hak.

    La Edri

*** 

Zâhir u Bâtın birdir bil ey kardeş;

Evvel-Âhir dahi birbirine eş.

*** 

Bir nokta içre bunca şuûn Hudâ’dandır,

Bir hardal içre bunca nücûm Hudâ’dandır.

Hakikî vücud Zâhir u Bâtın Hak’tandır,

Hiç kimse bilemez hem ibtidâ nedir...

    İsmail Hakkı

***

Ol sana senden yakındır, sen sakın olma O’na ırak,

Kesreti kov, vahdeti bul, kalbdeki irfanla bak!

***

O’nun varlığı evvelden evvel,

Bu mânânın adı nezdinde ezel.

Yok nihayeti, olmaz O’na hitâm,

Halkeden O’dur, O’nunladır devâm.

Tekmil varlık nezdindeki bir nurdan,

“Ol” dedi, oldu bir ışık billûrdan.

***

Âlem-i kesretten ey sâlik firar eyle yürü;

Ferd ü Ehad bârgâhında karar eyle yürü;

Rûy-i vahdet görmek istersen bu kesretten eğer,

Saf kıl mir’ât-ı kalbin, tâbdâr eyle yürü.

Kimi Kâbe, kimi Arş’ı etmede dâim tavaf

Sen harîm-i kurb Hakk’ı ihtiyâr eyle yürü.

Bu sülûk erbâbının yoktur nihayet seyrine,

Kande ersen mâverâsına güzâr eyle yürü.

    İsmail Hakkı

***

Benim dilim bunda lâldir,

Bu ne kîldir ne de kâldir.

Veli söylediğim hâldir;

Anlar bunu erbab-ı hâl...

    La Edri

***

 

İdrak-i meâlî bu küçük akla gerekmez,

Zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez.

    Ziya Paşa

 

***

 

Hâlık’ın nâmütenâhî feyzi var,
Her feyezanda ayrı bir tecellî;
Gördüğümüz her şey bitevî esrar,
Her sır, erbabına celîden celî...

 

***

 

O’nu Hak âyine-i zât etti

Zât-ı yektâsına mir’ât etti.

    Hakani

 

***

 

Zâtıma mir’ât ettim zâtın

Bile yazdım âdım ile âdını.

...

Avdet edip davet et kullarımı

Ta gelüben göreler didârımı.

    S.Çelebi

 

***

 

Fazl-ı Hakk u himmet-i cünd-i ricâlullah ile,
Ehl-i küfrü serteser kahreylemektir niyyetim.

    Avni

 

***

 

İşleri birr u takva, düşleri birr u takva,
Her zaman Hakk’a uyar ve halkı gözetirler.

 

***

Evliyâ mâle tenezzül mü eder?
Sıklet-i nâsa tahammül mü eder?

    Nabi

***

Bakma ey hâce ilm-i kîl ü kâle,

Esrar-ı Hakk’ı ilm-i ledünde ara..!

***

Bu gelen İlm-i Ledün Sultanı’dır,

Bu gelen tevhid-i irfan kânıdır

    S.Çelebi

***

Celvetîler verirler rûha cilâ,

Onlardır her zaman halka muktedâ;

Vardır onlarda dahî üç îtibâr:

Tezkiye u tasfiye u tecliye

Bunlar âyinedirler bilkülliye

***

Allahım, Sen o vâridâtı arzu edenlere ver;

Bana sadece dîdârına giden yolları göster.

***

Sözün dinle, kelâm-ı ehl-i hâli gayra benzetme;

Bilirsin vâizâ, çok fark vardır kâlden kâle.

    Şeyhülislam Yahya

***

Bakırsa metâın sürme pazara ey ahî;

Bırak meydanı cevherfürûşân olanlara!

    La Edri

***

Bir fezâ oldu o demde rûnümâ,

Ne mekân var anda ne arz u semâ…

    S. Çelebi

***

Yıldızım düşkündü, tali’im küskün,

Muzlimdi eyyâm-ı hayatım bütün;

Erenler elimden tuttular bir gün,

Şanlı demler sürdüm, devranlar gördüm

    Tokadizade Şekip

***

Esmâyı müsemmâdan gayrı göremez ârif;

Esrara olur vâkıf derviş-i pîr-i geylan..

    Alvarlı

***

Rü’yet-i dîdâr-ı Hak’tan “Len terânî” remzini,

Çeşm-i zârım aşkıyla “Tûr” olmayınca bilmedim;

Kisve-i âl-i abâ Enver hakikat sırrını,

Vuslat-ı mürşidle mesrûr olmayınca bilmedim.

    Enveri

***

Mürşide var, mürşide var, mürşide,

Andan olur derde derman ey dede.

    La Edri

***

Şeyhimiz kendisi ilimde kalmış âciz,

Nerde kaldı ki keyfiyet-i irşadı bile

    Üsküdarlı Salim Süleyman

***

Kendi muhtâc-ı himmet bir dede,

Bilmez ki gayra nasıl himmet ede.

    Anonim

***

Savm u salât u hac ile zahid işin biter sanma

İnsan-ı kâmil olmaya lâzım olan irfan imiş.

    Niyazi

***

Matla-i a’lâ-yı ev ednâyı cây etsek n’ola

Tir veş ettik makam-ı ‘kâb-ı kavseyn’i güzâr

    Nadiri

***

Arkadaşlar, arkadaşlar,

Şevk mezhebi yoldur bize!

İmana doymuş yoldaşlar,

Dikenler hep güldür bize!,

Şükür, gördük Hak yüzünü,

Bulduk özlerin özünü,

Minhâc ettik her sözünü,

Beyanı burhandır bize.

Kuvvet O’nun biz güçlüyüz;

O’nun namıyla ünlüyüz..

Zirveler aşar yürürüz;

Zorluklar âsândır bize.

Malımız yok pek ganiyiz;

O’nun ile olduk aziz.

Tefekkürdür mesleğimiz;

Yaş-kuru irfandır bize.

Ova-oba, bütün çöller,

Her yanda zikreden diller,

Rengârenk açılmış güller,

Herbiri beyandır bize!

Şevkle hizmet şiârımız,

O’nu düşünmek kârımız,

Evvel-âhir âvâzımız:

Kitabı imamdır bize!

O’nu bilip onu bulduk,

Hüzn ü yeisten kurtulduk;

Bulanıktık.. ve durulduk,

Rahmeti ummandır bize.

***

Bil kendini sen, Allah’ı bilmekse muradın,

Kim nefsine ârifse odur ârif-i billâh

    La Edri

***

Menşe-i hüsn-ü ameldir hüsn-ü hâl,

Hüsn-ü hâlde oldu âsâr-ı kemâl.

    Anonim

***

Ne ilmim var ne a’mâlim
Ne hayr u tâate kaldı mecâlim,
Garîk-i isyanım, çoktur vebâlim,
Aceb rûz-i cezâda nola hâlim.
Alvarlı

***

Bâd-i hazân esti, bağlar bozuldu;

Gülistanda katmer güller kalmadı...

    Alvarlı

***

Er olan erimiş, yağ gibi gitmiş;

Şirin erler, zîr u türaba yatmış;

Sümbüller yerinde muğeylan bitmiş;

Petekler sönmüş, ballar kalmamış..!

    Alvarlı

***

Eşrefoğlu Rûmî, yâri sevenlerin budur kârı,

Ol dost için ağuları şeker gibi yutmak gerek.

    Eşrefoğlu Rumi

***

Gelir çûn kalbine hüzün, elem, gam;

Çek onu sen, sana bil âşina hoş.

Nüzûl eyler kalbe havâtır Hak’dan,

Kabul et cümleyi, de: Merhaba hoş!

Müsafirdir gam, et izzet ona kim,

Gide senden Hudâ’ya her belâ hoş..

.......................................................

Cefâdan kaçma, nâmerd olma Hakkı,

Cefâdan merd-i Hak bulmuş safâ hoş.

    İbrahim Hakkı

***

Az eyleme inâyetini ehl-i derdden,

Yani ki, çok belâlara kıl müptelâ beni.

    Fuzuli

***

Ey nefs, yeter sehv ü zelel,

İnsafa gel, insafa gel!

Terk et gitsin tûl-i emel!

İnsafa gel, insafa gel!

Bu âdet ü bid’at nedir?

Bu şöhret-i ziynet nedir?

Bu kuru kermiyet nedir?

İnsafa gel, insafa gel!

Bir gün eser bâd-ı ecel,

Ten bağına verir halel,

İhlâs ile eyle amel!

İnsafa gel, insafa gel!

Etme Hüdâîyâ inâd!

Fermana eyle inkiyâd!

Gel eyle kıl Mevlâ’yı yâd!

İnsafa gel, insafa gel!

    Hüdayi

***

Vahdet-i zâtı eyleyüp tahkîk,

Etmişimdir sıfâtını tasdîk.

İlim, kudret, hayat, sem’ u basar,

Zât-ı pâkinde oldular muzmer.

Gerçi zâtla kadîm oldu sıfât,

Ne sıfât zâttır ne de gayru’z-zât.

Aceze’l-vâsıfûne an sıfâtik,

Mâ arafnâke hakka mârifetik.

Ehadiyette yok şebîh ü nazîr,

Mülkte hâcet-i müşîr ü vezîr..

Ne arazsın ne cism ü cevhersin,

Ne müteşekkil ne musavversin.

Yâni min haysü zâtihi’l-akdes,

Sıfât-ı Hak hemîn tecerrüd bes.

Sende yoktur eyâ Semî’ u Mucîb,

Hadd ü add ü tecezzî vü terkîb.

Sana nisbetle yâ Aliyye’ş-şân,

Ne zamana itibarı var ne mekân..

Olmadı yok o ihtimal yine,

Ekl ü şurb ü libas ü nevm ü sine.

Pâktır dâmen-i celâlet-i Hak,

Şehvet isnad olunmadı mutlak.

Fer’ ü asl ihtimalin eyledi sed,

Âyet-i “lem yelid ve lem yûled”.

Lem yezel ü lâ yezâlsin bîşek,

Safha-i dil bu itikada mihenk.

Hem evvelü bidâyet Ol’dur Ol,

Âhirü nihâyet de Ol’dur Ol.

Muhdis-i âlem O Zât-ı Kadîm,

Hem masnû-ı feyz ü fazl-ı amîm.

Eser-i sun’u âlem ü âdem,

Hükm-ü vefkıncedir vücud u adem.

Emr-i “Kün”le zuhûr etti tamâm,

Ulvî vü süflî cümle-i ecrâm.

Etmeseydi eğer feyz-i vücud,

Bilinmezdi resm ü râh-ı şuhûd.

Hâlık-ı hayr ü şer cenâbındır,

Hem masdar-ı her fiâl bâbındır.

O’dur merkez-i hatâ vü sevâb,

O’na vâbestedir sevâb ü ikâb.

    Çelebizade Abdülaziz Efendi

***

Vemâ medehtü Muhammeden bimakalâtî

Ve lâkin medehtü, makalâtî bi Muhammedin

(Ben, sözlerimle Hazreti Muhammed’i medh ü senâ etmedim;) 

(Ben ifadelerime O’nunla övünülebilirlik kazandırdım.)

    Hassan Bin Sabit

***

Ballar balını buldum 

Varlığım yağma olsun!

    Yunus

***

Meslek-i tecriddir ferâğat evi

Terk-i mal ile hânümandan geç!

    Fuzuli

***

Müntehîler ehl-i temkindir bütün,

Onlar erbab-ı kemaldir büsbütün.

Bunların ahvâline derler vücud,

Etmez onları işgal bûd u nebûd.

Bu makamda kâl ile olmaz beyan,

Hâl ile anlar, olurlar müstebân.

Onlar ermişler fenâ-i zâta çün,

Geçmiş onlar bu vücuddan büsbütün.

Çün vücud-u Hak’ta bulmuşlar fenâ,

Vecd ü ahvâlden bütün gelmiş gınâ.

Görmemişler Hak’tan artık bir vücud,

Kalblerinde bir Hudâvendi vedûd.

Nisbet-i abdiyet kalmıştır hemân

Benzemez bu hâle hâl-i dîgerân.

Ehl-i nisbet işte bunlardır ahî,

Bundan artık söylemez kâtib dahî.

    Mustafa Fevzi Bin Numan

***

Bir kere ‘var ol’ dedi, var oldu cihan

‘Olma’ derse mahvolur ol dem heman.

    S.Çelebi

***

Güft-ü Nûhu "Ey serkeşân men men neyem

Men zicân mürdem becânân mî zîyem

Çün bemürdem ez havass-ı bu'l-beşer

Hak merâ şüd sem'i ü idrâk ü basar"

(Hazreti Nuh: “Ey isyanda baş çekenler, ben ben değilim;) 

(Ben cânım itibarıyla ölü, cânân ile diriyim.) 

(Zira ben, insanlığın babası Hz. Âdem’in bazı hisleri itibarıyla ölüp fâni oldum..) 

(Ve Cenâb-ı Hak bana sem’ u idrak ve basar oldu.”)

    Mevlana

***

Ehl-i Hak cânında bulmuştur ayân,

Nûr-u Hakkı âleme bîçûn karîn

Hak (Fe biye yesmeu ve biye yubsiru) dedi,

Bulduğu için nûrunu bu mâ u tıyn.

Nûr-u pâk bulmasaydı âb u hâk,

Olmaz idi suret-i mânâ mübîn.

Nûr-u (Lâ şarkî ve lâ garbî) bulan,

Ehl-i dil mişkât-ı nûr olmuş yakîn.

Vahdeti kesrette bulmuş ehl-i hak,

Âminûn u sâlimûn u gânimîn.

Hakka tefvîz ile Hakkı sen seni,

Fâil-i Muhtâr’ı bul “Ni’me’l-Muîn

    İ.Hakkı Bursevi

***

Men nedânem men menem yâ men neyem

Der acâib hâletem men men neyem

Âşıkam maşukam ve ışkam çi em

Mest-i câme vahdetem men men neyem

Men çi âm ankâ-yı nâm u nişân

Men be kâf-ı kurbetem men men neyem

Men zîcân-ı fâni becânân-ı bâkiyem

Men be evc-i rif'atem men men neyem

(Bilmiyorum ben ben miyim, yahut O muyum?.) 

(Bir acaib hâldeyim ve ben ben değilim.) 

(Âşık mıyım, mâşuk muyum, aşk mıyım neyim?.) 

(Ben vahdet kadehi ile sarhoşum, ben ben değilim.) 

(Ben neyim, namsız nişansız ankâ mı?)

(Ben, kurbet Kâf ’ıyım; ben ben değilim.) 

(Ben cânım itibarıyla fâni ve cânân ile bâkiyim;) 

(Ben evc-i rif’atteyim ben ben değilim.)

    Nevevi

***

Ben ol şahbâz-ı aşkım ki,

Dû âlemde mekânım yok;

Ben ol ankâ-i sırrım ki,

Özümden hiç nişanım yok.

Lihâz-u hâcible dû cihanı

Eyledim hoş sayd,

Temâşâ eyle bil ânı ki,

Tîrim yok kemânım yok.

Ben oldum her lisanı

Gûş ile gûyâ ve sâmi’,

Acebtir bundan artık kim

Kulağım yok lisânım yok

    La Edri

***

Bab-ı salis mârifettir ey civan,

Bunda dönemez çarh-ı beyan-ı lisan.

..........................................................

Bunda kâtip yok, yazmaz kalem dahi,

Bunda dil dönmez, beyan olmaz ahî..

.....................................................

Perdelendi bunda mir’ât-ı ukûl,

Bu makama olmaz idrak-i vusûl.

Burada pervaz eyler murğ-i hayâl,

Buna olmaz misallerden bir misal...

........................................................

Burada Allah’tan olur hep mevhibe,

Nûr-u nûranî mukaddes bir mertebe..

...........................................................

Bütün avalim burada müstağrak kamu,

On sekiz bin âlemden vâsi’dir O...

......................................................

Burada Bir’den başka yoktur hak vücud,

İşte bu vahdet olur asıl şuhûd..

Bu şuhûda başka mânâ verme sen!

Küfr olur, ilhad olur ey nûr beden.

Baş gözüyle olmaz asla bu şuhûd,

Böyle rü’yetten münezzehtir Vedûd...

Sır iledir bu mânâ hep aşikâr,

Sırra var da sen de anla ey nigâr!

Burada yoktur ilm u idrak-i beşer,

Acz ü hayrettir bu vadide hüner.

Aczini idrak olur idrak-i Hak,

Gör ne söyler Hazreti Sıddîk’a bak..!

    Ziyaiyye'den

***

Hikmet-i dünya ve mâfîhâyı bilen ârif değil;

Ârif odur bilmeye dünya ve mâfîhâ nedir?

    Fuzuli

***

Sa’y edip ârif-i billâh ola gör;

Nail-i mârifetullah ola gör..!

Çün “en u’raf” dedi Hazreti Vedûd,

Mârifettir dû cihanda maksûd.

Mârifet, zînetidir insanın,

Pes olur mertebesi nâdânın.

Mârifet devlet-i ruhanîdir,

Mârifet eltâf-ı rabbanîdir.

.......................................

Ol senin olacak ey ruh-u revân,

Hep senin olmuş olur iki cihân...

    Vehbi

***

Bezminin mahrem-i bîhûşu olan ehl-i huzûr,

İstemez neşvesini sahv ile etmek tağyir

    Tokâdîzâde Şekîp

***

Dîdemin envârı Hû’dur, aklımın fermânı Hû;

Dilimin ezkârı Hû’dur, nâlemin efgânı Hû;

Gönlümün seyrânı Hû’dur, cânımın cânânı Hû;

...

Âşık-ı sermest olanlar Hû iledir Hû ile,

Nakd-i cânın harç kılmış yoluna dildârının,

Savmı Hû’dur, îdi Hû’dur, zühd ile takvası Hû.

Vaslı Hû’dur, faslı Hû’dur, derdine dermânı Hû.

    Abdiyâ

***

Ey mutribâ, çal sazları mest u harabem men bu gece

    Alvarlı

***

Bülbül-i tab'am ezû gûyâ şude

Çeşm-i dîd-i men ezû bînâ şude

Zu şenîdem nutk u nutkam ev bidâd

Ve in esrâr der cânem nihâd

Hest ez nûr-ı Hudâ rûşen dilem

Zân ki ez nûr-ı Muhammed hôş dilem

(Bülbül tabiatlı benim dilim O’nunla çözülmüştür.) 

(Benim gören gözüm O’nunla görmektedir.) 

(O bu nutku bana lütfetti) 

(Ve onunla sırları gün yüzüne çıkardı.) 

(Şimdi, Hudâ’nın o parlak nuru sayesinde gönlüm pırıl pırıl..) 

(Ve yine Hz. Muhammed’in (sav) nuruyla hoş kalbli biri olmuşum.)

    Sarı Abdullah Efendi

***

Bir bu kadar zevke bu ömür kâfi değil 

    Yahya Kemal

***

İnkişâf-ı Zât etse eğer zuhûr,

Bazı sâlik burada bîkarar olur.

Sâlike ayn-ı belâdır bu hâl,

Mürşid olmak gerek ehl-i kemal..

Yoksa o Mansûr gibi berdâr olur..

Hâl-i sâlik orada düşvâr olur.

Kim “Ene’l-Hak” derse Mansûr olmadan,

Kâfir-i billâh olur cân u ten

Bu mezâlik bir belâdır hâsılı,

Burada durmaz evliyânın ekmeli..

    Mustafa Fevzi Bin Numan 

***

Yine arz eyledi Dilber nûrun kasr-ı Celâlîden,

Yine nâlân-ı şeydâyım şarâb-ı Lâyezâlîden,

Yine keşf-i hicab etti gözüm gönlüm cehaletten,

Ki, bu câna nida geldi nida-i Züt’teâlîden..

Anın sevdasını buldum, geçip sevda-i sevdadan,

O sevdayı bulan geçti bu sevda-i melâlîden...

......................

Hayali nakş-ı cânımda münkeşif olalı gönlüm

Hep ism ü resmi mahvetti bu tasvir-i misalîden.

Yüzünü görmeye imkân, çû vardır arz-u mendim,

Kulağım hâlîdir zira kelâm-ı i’tizâlîden...

    Yazıcıoğlu Mehmet Efendi

***

Hem telâş eyler mezâlikte bütün,

Eyler o tayy-i menzil gece-gün.

Bir sıfattan diğere seyreyler o,

Bir makamdan âhere devrey.....ler o.

..............................................

Eyler ahvâli tebeddül dembedem,

Başka bir âlemdedir her gün kadem.

Eyler hem kat-i merâhil daimâ,

Her an ayrı bir televvün rû-nümâ..

Böyle eyler terakkî-i kemal,

İşte telvin hâletidir bu hâl!

..............................................

Çün ere Maksûd’una merd-i Hudâ,

‘İrciî’ remziyle eyler nidâ..

Kâbe-i maksûda bulunca vusûl,

Matlab-ı âlâya erdikde yol;

İşte temkin-i tarikattir bu hâl!

Ekmel olmuş burda erbab-ı kemal

...........................................

Keşf-i zâtî var ki bir âlî makam,

Orda geçmez sikke-i nakd-i kelâm.

Kim ederse o makamda tâk-ı bâb,

Hep nidâ-i “len terânî”dir cevâb...

Hâl-i Mûsâ’dan verilirse nişân,

Bir tecellî-i celâlîdir hemân..

....................

Ger tecellî eylese Sultan-ı Zât,

Mahvolur tavr-u vücud-u kâinat.

Olsa Mahbub-u Hakikî cilveker,

Hiç kalır mı zıll-i zulmetten eser..!

Gerçi burda remzeder bazı zevât

Berk-i Zât’ı zannederler aynı Zât...

    Mustafa Fevzi Bin Numan 

***

Rev bicû ilmî ki bigüşâyed  dilet

Hal şeved ez tûbetû her müşkilet

(Git öyle bir ilim ara ki, gönlünü açsın) 

(Ve senin her problemini halletsin.)

    İbrahim Şahidi

***

Seyreyle nedir bu özge hâlet,

‘Gaybet’ mi acep yoksa bu hâlet!

Akleyleyemez bu özge gavta,

Emvâcına yoktur anda takat

    Abdunnafi

***

Zi dünya reved be yârâneş hemî gûyed

Dilem bigirift ez gurbet temennâ-yı vatan dârem

(Gönlüm dünya gurbetinden usandı)

(Artık isteğim sadece vatandır)

    Hüsrev-i Dehlevi

***

Yekî hâh, Yekî hân, Yekî cûy, 

Yekî bîn,  Yekî dân, Yekî gûy.

(Yalnız Bir’i iste, Bir’i çağır, Bir’i talep et,) 

(Bir’i gör, Bir’i bil, Bir’i söyle!)

    Molla Cami

*** 

Nedendir ki ahzân içinde sürersin vâhid?

Nedendir mübarek zamirinde vardır melâl?

..............

Cevap vermeyip bunlara tuttu gitti gerû,

Varıp halvetine yine eyledi intikâl..

..............

Dedi: kalb müştâk, nefsim eder ihtirâk,

Gözümden akar yaş nedir Hâkim u Lâyezâl?..

Karârım çû selb oldu, hiç tâkâtım kalmadı;

Ne kılsın dilâram, çû cânımda yoktur mecâl.

..............

Çıkıp dağa yüzünü turâba koydu secdede,

Tazarru edip ağladı, dedi: Ey Bî Zevâl!

Melekler görüp sızladı, hûr-i în döktü yaş

Ki İlâhî Habibin elif kâmetin kıldı “dâl”

    Yazıcızade Mehmet Efendi

*** 

Her ki gûyed âşıkam âteş füted der cân-ı men

Zân ki mî tersem ki bâşed âşık-ı cânân-ı men

(Biri ‘âşığım’ deyince cânıma ateş düşer;) 

(Zira korkarım o benim cânânıma âşıktır.)

    Molla Cami

*** 

Sâkiyâ doldur şarabı vakt-i iftardır bu dem,

Mâmur eyle bu harâbı lütf-i izhardır bu dem.

    Alvarlı

*** 

Edep bir tâc imiş nûr-i Hudâ’dan,

Giy ol tâcı emin ol her belâdan!

    La Edri

*** 

Boşboğazlık ile açma deheni, lîk âdâbıyla söyle sözünü!

Eyle evvel sözüne endişe, sonra düşmeyesin teşvişe.!

    Vehbi

*** 

Edepdir kişinin dâim libâsı

Edepsiz kişi üryâna benzer.

    La Edri

*** 

Edep ehl-i ilimden hâlî olmaz

Edepsiz ilim okuyan âlim olmaz

    La Edri

*** 

Edep iledir nizâm-ı âlem

Edep iledir kemal-i âdem

    La Edri

*** 

Be sîm ü zer civanmerdî  tevân gerd 

Hôş ân kes ki civanmerdî becân kerd

(Gümüş ve altınla cömertlikte bulunmak kolaydır;) 

(Hoştur o kimse ki, canıyla cömertlik eder.)

    Molla Cami

*** 

Bend beküsil bâşu âzâd ey buser

Çend bâşî bend-i sîm ü bend-i zer

(Evlât, kölelik bağını çöz ve azat ol;) 

(Daha ne kadar altın ve gümüşün esiri olacaksın?)

    La Edri

*** 

Hayâlî fakr şalına çekenler cism-i üryânı,

Ânınla fahrederler, atlas ü dîbâyı bilmezler.

    Hayali

***

El fakru cevherü ve sivael fakr-ı arazu

Vel fakru şifâun ve sivâel fakr-ı marazu

El alemü küllühü suden ve gururu

Vel fakru minel alem-i sırrun ve garazu

(Fakr, her şeyin özü; onun gayrisi ise suret ve şekildir.) 

(Fakr bir şifa, başkası ise marazdır.) 

(Bütün âlem bir hevâ, bir çalım ve gurur;) 

(Fakr ise varlığın sırrı ve özüdür.)

    Mevlana

***

Eyleme fakra hakaretle nazar ey Nâbi,

Fakr, âyinesidir suret-i istiğnânın.

    Nabi

***

Kabz u bast O’ndan birer tecellîdir bilene,

Şükr içindir bast ve kabz eder, insan bilene...

***

Zenân-ı Mısri behengâm cilve-i Yûsûf

Zî rû-yı bî hûdî ez dest-i hûd be-berîdend

Makarrest ki dil pâre pâre mîkerdend

Eger cemâl-i tüvâ nûr-i dîde mî dîdend

Zihûbî tu beher câ hikâyeti mî güftend

Hadîs-i Yûsuf-i Mısrî füsâne iy bâşed

(Mısır kadınları Hz. Yusuf ’un cemalini gördüklerinde) 

(Kendilerinden geçmiş ve o dehşet içinde kendi ellerini kesmişlerdi.) 

(Ellerindeki hançerleri kalblerine saplarlardı.) 

(Eğer onlar Senin cemalini görselerdi,)  

(Senin güzelliğinin bahsedildiği yerlerde;) 

(Yusuf ’un güzelliğinden söz etmek efsaneden ibaret kalır.)

    Molla Cami 

***

Cezbe derler bir cünûn vardır fevz-i emin

Bundan eyler îtilâ bâlâya esrâr-ı cünûn

    Mecdi Efendi

***

Bir cezbe verdi tab’ıma bahrin hurûşu kim,

Sandım muhît-i feyz-i ilâhî hayâlimi...

    Muallim Naci

***

Cezbe-i aşk olmayınca neylesin şeyhim beni,

Hak’tan ilham gelmeyince neylesin şeyhim beni..!

    Yunus

 ***

Câmî mekûn endîşe nezdîkî vedûrî

Lâ kurbe velâ bu'de vel'a vasla velâ beyne

(Câmî, sen yakınlık ve uzaklık endişesine düşme,) 

(Zira aslında ne uzaklık ne yakınlık, ne vuslat ne de ayrılık diye bir şey yoktur.)

    Molla Cami

 ***

Dôst nez dîgter ez men be menest

Vîn acizter ki men ez vey dûrem

Çikûnem bâ ki tevân güft ki o

Der kenâr-ı men ü men mehcûrem

(Dost bana benden daha yakındır;) 

(Ne acayip ki ben ondan uzağım...) 

Ne diyebilirim ki; dost benim yanımda,) 

(Oysaki ben ondan uzağım.)

    Sadi-i Şirazi

 ***

Ey cefâ-yı tû zî-devlet hûbter

Ventikam-ı tû zî cân mahbûbter

Aşıkam ber kahr u ber lutfeş bahid 

El aceb men aşık her în dûzid

Vallah er zînhâr der bostân revem

Hem çü bülbül zîn nâlân şevem

În aceb bülbül ki bukeşâbed dehân

Tâ hored o hâr râ bâ gülistân

(Senin cevr u cefân Devletli olmaktan daha güzeldir.) 

(Senin intikamın candan daha sevgilidir.) 

(Ben cidden O’nun kahrına da lütfuna da âşığım.) 

(Ne gariptir ki ben zıtların âşığıyım.) 

(Allah’a kasem olsun ki, bu hâr-ı belâdan) 

(Bostân-ı safâya gidersem, hep bülbül gibi inleyici olacağım.)

(Gariptir; bülbül ağzını açtığında) 

(Hem hâr hem de gülistan söyler.)

    Mevlana

 ***

Fütüvvet yolu Kafdağı’ndan geçen define,

Bu defineden düz yolda yorulanlara ne!..

 ***

İstikamette gerektir reviş-i sıdk u sebât

Kademin merkeze koy, devrede perkârın ucu.

    Esat Muhlis Paşa

 ***

Bâyed ihlas der cümle amel

Tâ pezîred tâ'atet Rabb-i ecel

Çünki ihlas murg-ı tâa'terâ cenah

Bî cenâh kûy mî perî evc-i felah

(Sana bütün davranışlarında ihlâs gerektir; )

(Ta ki, Rabb-i Ecell senin amelini kabul ede;) 

(Zira ihlâs, taat kuşunun kanadıdır.) 

(Siz, kanatsız felâh semtine nasıl uçabilirsiniz ki..!)

    Mevlana

 ***

Tereskarkârî ez vera' peydâ şeved

Her ki bâşed bî vera' rüsvâ şeved

Bâ vera' herkes ki hod râ kerd râst

Cünbüş ü ârâmeş ez bahr-i hudast

Ân ki ez Hak durustî dâred tama'

(Der mahabbet kâzibeş  dân bî vera'

(Vera duygusundan Allah korkusu peydâ olur,) 

(Vera’sız kimse ise kıyamette rüsva olur.) 

(Kim ki vera çizgisinde istikametini buldu,) 

(Onun duruşu da kalkışı da hareketi de sükûnu da Allah için oldu.) 

(Bir kimse ki, Hak dostluğunu umar,)

(Eğer vera yoksa, o kimse muhabbet iddiasında yalancıdır.)

    F. Attar

 ***

Hak Teâlâ eder takva ehlidir ulunuz

Müttakînin makamı Cennet, içtiği kevser olur.

    La Edri

 ***

Dîn ü takva râ Hudâyâ her ki dâd

Hest o ender dü âlem ber murâd

Her ki merd pâr sâ vü  müttakiyest

 O saîd vü rastgârest nî şakîyest

Her ki o râ nîst ez takvâ şiâr

Hestî-yi ev nîst gayr ez şeyn ü âr

Nîst ziyâde der hakikat mürde est

Gayre ez ân ki reh behadret bürde est

(Allah din ü takvayı kime verdiyse)

(O, dünya-ahiret muradına ermiştir.) 

(Kim ki, hak eri ve takva sahibidir,) 

(O bir şakî değil saiddir ve dosdoğru yoldadır.)

(Kim ki takvadan nasipsiz ve takva emaresinden yoksundur,) 

(Onun varlığı ayıp ve ardan başka değildir.) 

(Aslında, Hazreti Hakk’a yol bulandan başkası da)

(Diri değil, ölüdür.)

    İbrahim Şahidi

 ***

Ve şedde min seğabin ahşâ ehu ve tavâ
Tahtel hıcârati keşhan mütrafel edimi
Ve râvedethül cibâlüş şümmü min zehebin
An nefsihî fe erâhâ eyyemâ şememi
Ve ekkedet zühdetû fîhâ darûratühû
İnned dârurate lâ ta’dü alel ısami
Ve keyfe ted’û iled dünya darûratü men
Levlâhü lem tahrucid dünyâ minel ademi

(O, açlıktan bağırsaklarını sargıyla sardı..)

(Ve o latîf ciltli mübarek böğürlerini taşlarla sıkıştırdı.) 

(Koca koca dağlar altın kesilip O’na arz olunmayı niyaz ettiler de,) 

(Himmeti çok yüksek olan O Zât onlara karşı müstağni davrandı.) 

(O’nun dünyevî ihtiyaçları da zühdünü teyit eder;) 

(Zira O Masumlar Masumu’nun ihtiyaçları O’nun ismetine ilişememişti.) 

(O’nun ihtiyaçları, O’nu dünyaya nasıl davet edebilirdi ki.!) 

(O olmasaydı, dünya ademden kurtulup varlığa eremezdi.)

    Busuri

 ***

Çîst dünya ez Hudâ gâfil bûden

Nî kumaş ve nokra vü ferzendûzen 

Mâl râkez beper-i Hak bâşî hamûl

"Ni'mel mâlü's sâlihu" güft ân Resûl

Âb der geştî helâk-i geştî est

Âb ender zîr-i geştî puştî est

(Dünya nedir? O, Hudâ’dan gafil olmaktır;) 

(Kumaş, gümüş, evlâd ve kadın değildir.) 

(Eğer dünya malını Hak rızası için omuzlarsan,) 

(Ona Hz. Resûl: ‘İyi insan için iyi mal ne güzeldir!’ buyurmuştur.) 

(Geminin içindeki su geminin helâkine sebep,) 

(Geminin altındaki su da onun hareketine vesiledir.)

    Mevlana

  ***

Velemmâ kasâ kalbî vedâgat mezâhibî

Cealtü'l recâ liafvike süllemâ

Teazamni zenbî felammâ garentühü

Biafvike Rabbî kane afvüke a'zemâ

(Kalbim kasvet bağlayıp yollar da sarpa sarınca,)

(Ümidimi affına merdiven yaptım.)

(Günahım gözümde büyüdükçe büyüdü ama,)

(Onu alıp affının yanına koyunca,) 

(Affını tasavvurlar üstü büyük buldum.)

    İmam Şafi

  

    ***

Bin havf ile çeşm-i cânı bâz et. 

Encâm-ı belâdan ihtirâz et.

    Şeyh Galib

  

    ***

Ka'r çi begûzîd her ki âkılest

Zân ki der halvet safâ-hây-ı dilest

Zulmet çi bih ki zulmethây-ı halk

Ser nebered ân kes ki gired pây-i halk

Halvet ez ağyâr bâyed ne zi yâr

postîn beher-i dey âmed ne behâr

(Akıllı olan kuyu dibini seçmiştir,)

(Zira halvette gönül safası vardır.)

(Kuyu karanlığı halk karanlığından iyidir,)

(Halkın ayağını tutan sırra muttali olamamıştır.)

(Halvet ağyare karşı lazımdır, yare karşı değil,)

(Kürk kışın lazımdır, baharda değil.)

    Mevlana

  

    ***

Pâk eyle gönül çeşmesini tâ durulunca,
Dek tut gözünü gönlüne gönlün göz olunca.
Efkârı ko, dil destisini ol çeşmeye tuttur;
Ol âb-ı safâbahş ile ol desti dolunca.
Sen çık aradan hânesini sâhibine ver;
Bî-şek gelir Allah evine sen savulunca..
Evvel koma ki, sonra çıkarmak güç olur güç
Şeytan çerisi hâne-i kalbe koyulunca.!

Ey lâmekânî seni pek çok aradım çok,

Sînemde mukîm olduğun tâ duyulunca

    Lâmekânî Hüseyin Efendi

    

    ***

İ'tisâmü'l-verâ bi mârifetik

Aceze'l vâsıfüne an vasfik

Tüb aleynâ feinnenâ beşerün

Mâ arefnâke hakka mâriferik

(Varlık Senin marifetinin peşinde)

(Erbab-ı lisan Seni vasfetmekten acizdir)

(Gel tevbemizi kabul buyur, biz beşeriz)

(Seni hakkıyla bilemedik.)

    Mer'i b. Yusuf

    

    ***

Der alâ-yı fikr gerden şart-ı râhest 

Velî der Zât-ı Hakk mahz-ı günâhest.

Buved der Zât-ı Hakk endîşe bâtıl

Muhâl-i mâhiz dân tahsîl-i hâsıl.

(Nimetleri tefekkür bu yolun şartıdır)

(Lakin Allah'ın zatını tefekkür apaçık günahtır)

(Evet Allah hakkında düşünmek batıldır)

(O'nu hem bir muhal, hem hasıl-ı tahsil bil.)

    Nevevî

    

    ***

Dışarı çıkarız şita şiddetli

İçeri gireriz evler hiddetli

Eceller gelmiş vade müddetli

Sabırlar buyur Gufrânâ bağışla bizi

    

    ***

Sakın incitme bir canı

Yıkarsın arş-ı Rahmanı

    Alvarlı

    

    ***

Ümmetin miracını kıldım namaz

    Süleyman Çelebi

    

    ***

Sefîne-i dini namaz yürüdür

Namaz cümle ibadetin piridir

    Alvarlı

    

    ***

Ey tâlib-i feyz-i Hudâ

Gel halkaya, gir halkaya

Ey âşık-ı nûr-u Hudâ

Gel halkaya, gir halkaya

    Alvarlı

    

    ***

Hakîr olduysa Hizmet şânına noksan gelir sanma

Yere düşmekle cevher sâkıt olmaz kadr ü kıymetten

    Namık Kemal'e nazire

    

    ***

El elden üzülmüş, yar elden gitmiş

Humakâ-yı zaman nanay oynarlar

Kurb-ı kıyâmettir tarih de bitmiş

Humakâ-yı zaman nanay oynarlar

    Alvarlı

    

    ***

Sıdk ile beş vakit olundukça edâ

Elli vaktin sevabını Hakk eyler atâ

    Süleyman Çelebi

    

    ***

Hevâya düştün ey dil meclis-i takvâya gelmezsin

Gözün aç, gafil olma; bir dahi dünyaya gelmezsin

    La Edri

    

    ***

Bu dünyaya ey can sen oldun Irmak

Denizle ırmağı ne zordur ayırmak

    

    ***

Yâdında mı doğduğun günler

Sen ağlardın gülerdi hep âlem

Öyle bir ömür geçir ki olsun

Mevtin sana hande, halka mâtem

    Ebu Said Ebu'l Hayr

    

    ***

Hamdülillah fazl-ı ekber ehl-i iman olduğum

Ümmet-i Muhammedim tâbi-i Kur'an olduğum

    Alvarlı

    

    ***

Sular gibi yerlere kim yüzün sürer insan olur

Yerdeki yüz, daima şâyeste-i ihsân olur

    Alvarlı

    

    ***

Eyvah beş on kafirin imanına kandık

Bir uykuya daldık ki cehennemde uyandık

    Akif

    

    ***

Nerdesin şevketlü Sultan Hamid Han?
Feryâdım varır mı bârigâhina?
Ölüm uykusundan bir lâhza uyan,
Su nankör milletin bak günâhına.

Târihler ismini andıgı zaman,
Sana hak verecek, ey koca Sultan;
Bizdik utanmadan iftira atan,
Asrın en siyâsî Padişâhına!

"Pâdişah hem zâlim, hem deli“ dedik,
Ihtilâle kıyam etmeli dedik;
Şeytan ne dediyse, biz 'beli' dedik;
Çalıstık fitnenin intibahına.

Dîvâne sen değil, meğer bizmişiz!
Bir çürük ipliğe hülyâ dizmişiz!
Sade deli değil, edepsizmişiz!
Tükürdük atalar kıblegâhına!

    Rıza Tevfik

    

    ***

Her yer karanlık, mahşer mi Yarab!

    Abdülhak Hamid

    

    ***

Sine hâhem şerha şerha ez-hirâk

Tâ be gûyem şerh-i derd-i iftirâk

(Parça parça olmuş sine isterim ki)

(Bu ayrılık derdini ona anlatayım)

    Mevlana

    

    ***

Ya sahibezzenbî lâ takneten

Fe innallahe Raûfun, Raûfun

Ve lâ terhalen bilâ udddetin

Fe innettarîka mahûfun, mahûfun

(Ey günahkar sakın ümidini kesme)

(Allah Raûf'tur, Raûf'tur)

(Yol azığı konusunda sakın gevşeklik gösterme)

(Zira güzergah korkunçtur, korkunçtur)

    Hz Ali (RA)

    

    ***

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış şaşarım.

    Akif

    

    ***

Hâk şev hâk-i birûyed bâ tü gül

Ki be cüz hâk-nîst kes mazhar-ı gül

(Toprak ol ki toprak gibi gül bitiresin)

(Zira topraktan başkası güle mazhar olamaz)

    Sadi-i Şirazi

    

    ***

Öp beni alnımdan, sen öp seccadem

    Necip Fazıl (Şair-i şehirî)

    

    ***

Hizmet varsa şayet

Değer az daha yaşamaya

Şimdilerde göz ağrım

Sırf O'nun bilinmesi

    

    ***

Dövene elsiz gerek

Sövene dilsiz gerek

Derviş gönülsüz gerek

Sen derviş olamazsın

Dervişlik dedikleri

Hırka ile taç değil

Gönlün derviş eylemeyen

Hırkaya muhtaç değil

    Yunus

    

    ***

di - di - da - dıt, da - da - dıt

di - di - da - dıt, da - da - dıt

    

    ***

Der tarik-i Nakşibendî lazım âmed çâr terk 

Terk-i dünya, terk-i ukbâ, terk-i hestî, terk-i terk

Der tarik-i aczmendî lazım âmed çâr çiz

Fakr-ı mutlak, acz-i mutlak, şükr-ü mutlak, şevk-i mutlak ey aziz

    Emir Buhari

    

    ***

Az ye, az uyu, az iç

Can mezbelesinden vazgeç

Dil gülşenine göç

Mevla görelin neyler

Neylerse güzel eyler.

    İbrahim Hakkı 

    

    ***

Layık mıdır insan olana vakt-i kazada

Hak zahir iken , zulm ile hükm-i kaza

    Ziya Paşa

    

    ***

Nereden nereye

Zirveden dereye

Ahırdan mereğe

Nereden nereye

    

    ***

Attan indik, merkûba bindik

Zirveden derenin dibine indik

    Hudavendigar'ın "Attan inmeyesüz" nasihatına telmihen

    

    ***

Bed asla necabet mi verir hiç üniforma

Zerdûz palan ursan [eşek] yine [eşektir]

    Ziya Paşa

    

    ***

Kar kış demeden her yanda göğeriyor güller

İnayetle tülleniyor gelip geçen günler

Güller Gülü'nü yad ediyor bütün gönüller

Ve siliniyor ruhumuzu saran hüzünler.

    

    ***

Eşin var, âşiyanın var, baharın var, ki beklerdin; 

Kıyâmetler koparmak neydi, ey bülbül, nedir derdin? 

O zümrüd tahta kondun, bir semâvî saltanat kurdun; 

Cihânın yurdu hep çiğnense, çiğnenmez senin yurdun.

    Akif

    

    ***

Efendimsin, cihanda itibarım varsa Sendendir.

Meyân-ı âşıkânda iştiharım varsa Sendendir.

    Şeyh Galib

    

    ***

Irzımızdır çiğnenen, namusumuzdur doğranan

Ey sıkılmaz! Ağlamazsın, bari gülmekten utan.

    Akif

    

    ***

Aç ellerini içini O'na dök her zaman

Kes ağyâre dil dökmeyi, O'ndan dile emân

Eremez emâna gaflet ile gülen oynayan

"Vel yabkû kesîran"le bunu istiyor Kur'ân

    

    ***

Kışta gelmiştin, ama soluklarında bahar

Bugün geçip gittiğin yollar bitevî gülzâr

Mefkuren uğruna dolaşmıştın diyar diyar

Şimdi bir yâd-ı cemil oldun ey vefalı yar

    

    ***

Veliler serveri, Sıddıka-i Ekber

Ânı tafdîl eder Zât-ı Peygamber

Alvarlı

    

    ***

Dilber-i gülberg isterem, ruhları ahmer olmalı, 

Fâtih-i Hayber isterem, yanında Kanber olmalı. 

Sahn-ı sînesi nûr ola, cîm-i cemâli hûr ola 

Güneş gibi fehûr ola, öylece dilber isterim!..

    Alvarlı

    

    ***

Dört bir yan kovarsa da biz ışık peşindeyiz

Ellerimizde meşale, Çin'de Maçin'deyiz

    

    ***

Herkesin istidadına vâbestedir âsâr-ı feyzi, 

Ebr-i nisandan ef'î sem, sadef dürdane kapar. 

    Mîrî

    

    ***

Yansam da ocak gibi gam eylemem izhar

Yakma beni ateşlere ey çarh-ı cefakar

(Yakma bizi nâr-ı ağyâre ey Gaffar u Settâr)

    Ketencizade'ye nazire

    

    ***

Cevr ile kimseyi bîzâr etme.

Sana cevr etse de azâr etme.

Varma şekvâ ile bâb-ı şâha,

Sana cevr edeni sal Allah'a.

    Nabi

    

    ***

Sıyır onu, her şey olduğu gibi görünsün.

Hasretlerin sönüp, idbârın ikbâle dönsün.

Ömür boyu hep nefis ve şeytanı güüldürdün;

"Hakkım" deyip biraz da kalp ve ruhun gülsün.

    

    ***

Kanter içinde yaşadın, kan derdi pazarın

Sinelere çarpıp duruyordu âh u zârın

Aşk rehberin olmuştu, mefkuren de dildârın

Hep anıp durmuştun, Erdin vuslatına Yâr'ın.

    

    ***

Herkese bir dert bu alemde mukarrer

Rahat yaşamış var mı güruh-ı ukaladan

    Ziya Paşa

    

    ***

Ölüm güzel şey, budur perde ardından haber

Güzel olmasaydı hiç, ölür müydü Peygamber.

    Necip Fazıl

    

    ***

El ele bayramın gölgesindeyiz

Yüzlerde ziya, ufuklarda ışık;

Saflarımız sımsık.

Milletçe Hakk'a vuslat peşindeyiz

Besbelli artık kimler O'na aşık;

Hissizlere yazık.

    

    ***

Bir sürü gözü dönmüş yürüdüler Sevr'e denk

Bir vahşetle ki önleri mağmalara denk

Bilemezdi cahiller Kader ne gösterecek

Korumuştu O'nu bir güvercin bir örümcek.

    

    ***

Dünya geçicidir burda kalınmaz

Ne kadar mal olsa murad alınmaz

Gafil olma sakın geri dönülmez

Yürü dünya yürü sonun virandır

Meded, bundan sonra ahir zamandır

    

    ***

Men bende-i Kur'anem eger cân dârem

Men hâk-i der Muhammed Muhtârem

Ger nakl kûned cez eyn kes ez güftem

Bîzârem O vez eyn sühân bîzârem

(Ben yaşadıkça Kur'anın bendesiyim)

(Ben Hazreti Muhammed'in ayağının tozuyum)

(Biri benden bundan başkasını naklederse)

(Ondan da şikayetçiyim, o sözden de şikayetçiyim)

    Mevlana 

    

    ***

Gönül Çalab'ın tahtı

Çalap gönüle baktı

Kim gönül yıktı ise

O iki cihan bedbahtı

    Yunus

    

    ***

Sohbet-i nâdân alamet-i nâdanist

(Cahillerle sohbet etmek cahillik alametidir)

    Sa'di

    

    ***

Cami minberinde öten siyaset sesinden

Bütün hakikatler ebkem oldu

Allah için ey Nebi-yi Masum

Bizleri bırakma böyle bikes

Bizleri bırakma böyle mazlum

    Akif'e nazire

    

    ***

Demedim mi, demedim mi

Gönül sana söylemedim mi?

Gönül mürgi yuvasından

Uçar bir gün demedim mi?

Canım derviş gözüm derviş

Çalış maksuduna eriş.

Bu gafletle baş olmaz iş

Geçer fırsat demedim mi?

    Yunus

    

    ***

Yol O'nun, varlık O'nun, gerisi hep angarya

Yüz üstü çok süründün, ayağa kalk Sakarya

    Necip Fazıl

    

    ***

Emartükel hayra lâkin me’temartü bihî
Ve mestekamtü fe mâ kavlî lekestekımi
(Sana hayrı emrettim, ama kendim onu emir edinmedim)
(Kendim istikamet üzere olmadım, ama sana sözüm "istikamet üzere ol" idi)


Zalemtü sünnete men ahyaz zalâme ilâ
Enisteket kademâhüd durra min veremi
(Peygamberin sünnetine zulmettim ki)
(Ayakları şişmeden yatmıyordu)

Büşrâ lenâ mâşerel İslami inne lenâ

Minel inâyeti rüknen gayri münhedimi

(Ne mutlu bize öyle sağlam bir sütuna dayanıyoruz)

(Ki Allah'ın inayetiyle kıyamete kadar yıkılmayacaktır)

    Busuri

    

    ***

Gad kefânî ilmü Rabbî

An sualî ve'htiyârî

(Rabbimin her şeyi bilmesi)

(Beni istemekten müstağni kılıyor)

    A.Geylani

    

    ***

Gel Habibim Sana aşık olmuşam

Cümle halkı Sana bende kılmışam

    Süleyman Çelebi

    

    ***

Gördüler beni ki halim perişan

Cem oldu Eflatun, Aristo, Lokman

Nabzıma el vurdu bin bir tabiban

Dediler derman yok buna ne çare

    Seyyid Nigari

    

    ***

Öyle ise gamlanma mevsim hazan değil

Kader de, eğilebildiğin kadar eğil

    

    ***

Bitecektir bu son gaileleler de art arda

Kim bilir nasıl bir lütuf var verasında

    

    ***

Deme ger âkil isen Ferhâd u Mecnûn’a deli

Eylesen halka nazar, her biri bir gûna deli.

    

    ***

Bakma Yarab sevad-ı defterime

Yak yakacaksan onu benim yerime

    La Edri

    

    ***

Düşmanlar düşman tamam, ona bir şey diyemem

Can azap, canan azap, her günkü yaran azap

Muzdarip bütün toplum, ilacı bunun iman

İmana aç ruhlara başka bir derman azap

    

    ***

Sayende yolumuza su serpmiş idi kader

Ruhlar o Gül Devrini yad ediyor her seher

Ve bekliyorlar sürpriz matla'ından bir haber

Gönüller heyecan içinde, alınlarda ter

    

    ***

Her zaman şefkatle çarpmıştı sinelerimiz

Toprak ağaç, çiçek böcek ve biz

Sarmaş dolaş ve iç içeydik hemen hepimiz

Duyulurdu her yanda neşemiz sevincimiz

    

    ***

Efendim sin-i istif'al gelir bir nice manaya

Ana bir hoş nazar eyle, eresin bir yüce fehvâya

Sual ile talep, vicdan, tahavvül, itikad, iman

Tamam, teslim olur el'an, rüc'u kıl Rabb-i Alâ'ya

        

    ***

Ya Resulallah çi bâşed çün seg-i Ashab-ı Kehf

Dahil-i cennet şevem der zümre-i Ashâb-ı Tû

O reved der cennet ve men der cehennem key revayed

O seg-i Ashab-ı Kehf, men seg-i Ashab-ı Tû

(Ya Resulallah, ne olur Ashab-ı Kehf'in köpeği gibi)

(Ben de Senin Ashabının arasında cennete gireyim)

(O cennete girsin, ben cehenneme; reva mıdır)

(O Ashab-ı Kehf'in köpeği ise ben de Senin Ashabının köpeğiyim)

    Molla Cami

    

    ***

Ta'sî-il ilahe ve ente tuzhiru hubbehu

Hâzal amrî fil fialî bedi'u

Lev kâne hubbike sâdıkan le âte'tehu

İnnel muhibbe limen yuhibbi muti'u

(Allah'a isyan ediyor sonra muhabbet izhar ediyorsun)

(Yemin olsun yaptıkların arasında bundan tuhafı yoktur)

(Eğer sevginde samimi olsaydın O'na itaat ederdin)

(Çünkü seven sevdiğine itaat eder)

    

    ***

Tercünnecâte velem teslük mesâlikehâ 

Essefinete lâ tecrî  alel yebesî

(Yolunda yürümeden ve zorluklarına katlanmadan kurtuluş umuyorsun)

(Oysa ki kesinlikle gemiler karadan akıp gidemezler.)

    Ebul Atahiye

    

    ***

Arz et cemalin, göreyim ey mah-ı tâbân Mustafa

Ref' et nikâb-ı rûyunı, şems-i dırahşân Mustafa

    Muhyi

  

    ***  

Yarab bela-yı aşk ile kıl mübtela beni

Bir an bela-yı aşktan eyleme cüda beni

    Fuzuli

Yarab bela-yı derd ile kıl mübtela beni

Bir an bela-yı dertten eyleme cüda beni 

    (Alvarlı ağzından Fuzuli'ye nazire)

    ***

Nadir bulunur tıynet-i kamilde kusur

Kem mayeden eyler, ne ki eylerse zuhur

    Ragıp Paşa

    ***

Dilde keder var, lutfedip gelme ey sürur,

Bulunmaz bir hanede mihman mihman üstüne.

    Rasih Bey

    ***

Sana canan, gönül hayran, nedendir?

Cemalin gün gibi rahşan, nedendir?

Kaşındır, k'ab-ı kavseyn-i ev edna,

Yüzündür sure-i Rahman nedendir?

    Alvarlı

    ***

Çözülme zülfüne, ey dil-rüba, dil bağlayanlardan

Kaçınma ateş-i aşkınla bağrın dağlayanlardan.

    Enderunlu Vasıf

    ***

Varsın sen İlahi; yine varsın, yine varsın.

Aklımda, gönlümde, ruhumda hep varsın.

    C.Şehabettin

    ***

Ölüm demez yiğit koca

Gelir bir gün, ya bir gece

Kefen elinde bir hoca

Yuyar bir gün demedim mi?

    Yunus

    ***

Yanarsam nar-ı aşkınla yanarım ya Resulallah

Ezelden kapında bağrı yanık bir  bir gedayım ya Resulallah

    Leyla Hanım

    ***

Her şey Sen'den, Sen Ganî'sin

Rabbim Sana döndüm yüzüm.

Hem Evvel'sin hem Ahir'sin

Rabbim sana döndüm yüzüm.

Bulduğumu Sende buldum,

Bâtıl şeylerden kurtuldum;

Gelip kapında kul oldum;

Rabbim Sana döndüm yüzüm!

    ***

Emr-i bülendsin ey Ezân-ı Muhammedî
Kâfî değil sadâna cihân-ı Muhammedî

Sultan Selîm-i Evvel’i râmetmeyüp ecel
Fethetmeliydi âlemi şân-ı Muhammedî

Gök, nûra garkolur, nice yüzbin minâreden
Şehbâl açınca rûh-ı revân-ı Muhammedî

Ervâh cümleten görür Allahü Ekber’i
Akseyleyince arşa lisân-ı Muhammedî

Üsküp’de kabr-i mâdere olsun bu nev-gazel
Bir tuhfe-i bedî’ ü beyân-ı Muhammedî

    Yahya Kemal

    ***

Ne zaman anarsam Seni

Kararım kalmaz Allah'ım.

Senden gayrı gözüm yaşım

Kimseler silmez Allah'ım.

    Yunus

    ***

Halık'ın namütenahi adı var, en başı Hakk
Ne büyük şey kul için hakkı tutup kaldırmak.

Hani, Ashab-ı Kiram, ayrılalım, derlerken
Mutlaka "sure-i Vel-Asrı" okurmuş bu neden?

Çünkü meknun o büyük surede esrar-ı felah
Başta iman-ı hakiki geliyor, sonra salah.

Sonra hak, sonra sebat, işte kuzum insanlık
Dördü birleşti mi yoktur sana hüsran artık.

    Akif

    ***

Muhabbet bir Süleyman'dır

Gönül taht-ı revan olmuş.

Muhabbet Mısr-ı Kenan'dır

Gönül Yusuf civan olmuş.

    Alvarlı

    ***

Biri Adem, biri İdris u Nuh u Hud ile Salih

Hem İbrahim ü İshak ile İsmail Zebîhullah

Dahi Yakub ile Yusuf, Şuayib ü Lut ile Yahya

Zekeriyya ile Harun, ahi Musa Kelimullah

Ve Davud u Süleyman ve dahi İlyas u Eyyub'dur

Birisi Elyesa'dır dahi İsa'dır Ruhullah

Birisinin ismi Zülkifl ve biri Yunus nebidir hem

Hitamı ol Habib-i Hak Muhammed'dir Resulullah

Üzeyr ü Lokman u Zülkarneyn'de ihtilaf olmuş

Ki bazı enbiyadır der ve bazı der veliyullah

Cemi enbiyanın evvelidir Hazreti Adem

Kamudan efdal u Muhammed'dir Habibullah

    Erzurumlu İbrahim Hakkı

    ***

Ger beni bu günahlarla tartarsa Hazreti Rahman

Kırılır arsa-i mahşerde arş-ı mizan

    ***

Toprak kesilip, kum kesilip alem-i İslam

Hep fışkıracak yerlerin altındaki esnâm!

    Akif

    ***

İslâm’ı elinden tutacak, kaldıracak yok...

Nâ-hak yere feryad ediyor: Âcize hak yok!

Yetmez mi musâb olduğumuz bunca devahi

Ağzım kurusun, yok musun ey adl-i ilahi?

    Akif

    ***

Nice serv-i revan canlar

Nice gül yüzlü sultanlar

Nice Hüsrev gibi hanlar

Bütün (o deryaya [Meriç] daldı ve boğuldular)

    Alvarlı'ya nazire

    ***

Gelir elbet zuhura, ne ise hükm-i kader

Hakk'a tevfîz-i umûr et; ne elem çek, ne keder

    Enderunlu Vasıf

    ***

Yüzde ısrar etme, doksan da olur.

İnsan dediğinde, noksan da olur.

Sakın büyüklenme, elde neler var,

Bir ben varım deme, yoksan da olur.

    ***

Huda Rabbim, nebim hakka Muhammed'dir Resulullah

Hem İslam dinidir dinim, kitabımdır Kelamullah

Akaid içre ehl-i sünnet oldu mezhebim cem'a

Amelde Bû Hanife mezhebidir mezhebim vallah

Dahi zürriyetiyem Hazreti Adem nebinin

Halil'in hem milletiyem, dahi Kabem Kabe Beytullah

    Sun'ullah Gaybi

    ***

Hilkat-i âlemden maksad-ı a’lâ

Dünyaya gelmiş ol mihr-i muallâ..

    La Edri

    ***

Hakiki şecerenin hikmeti

Dünyaya gele Muhammed Hazreti

    Alvarlı

    ***

Dertten büyük derman mı var

Bir sebeb-i gufran mıvar

Dert gibi bir kıymet mi var

Dertlileri sever Rahman

    Alvarlı

    ***

Kabe bünyâd-ı Halîl Âzârest (Kabe Azer oğlu İbrahim binasıdır)

Dil beyt-i Huda ekberest       (Gönül ise Allah'ın beytidir)

    ***

Canımı canan istemiş, vermemek olmaz ey dil;

Ne niza eyleyeyim, o ne senindir ne benim.

    Fuzuli

    ***

Bağ bozuk, bağban yaslı, güllere hazan azap.

Yaz günü yaprakları solduran hicran azap.

Düşmanlar düşman tamam, ona bir şey diyemem,

Can azap, canan azap, her günkü yaran azap.

    ***

Cüdâ düştüm güzellerden

Derem "Vâ esefâ" şimdi.

    Alvarlı

    ***

Kendi feryadımdır ancak ses veren feryadıma

Kimseler yok aşinadan, yardan hâli diyar.

Nerde yârânım dedikçe ben, bülend âvâz ile

Nerde yârânım diyor vadi, beyâbân, kûhsâr.

    Akif

    ***

Ne gördün, şarkı çok gezdin? diyorlar, gördüğüm:

Harab iller, serilmiş hanümanlar, başsız ümmetler.

    Akif

    ***

Tecella-yı cemalinden, habibim nevbahar ateş

Gül ateş, bülbül ateş, sümbül ateş, hak ü har ateş.

    Esad Efendi

    ***

Müminlere imdada yetiş merhametinle

Mülhidlere lakin daha çok merhamet eyle

    Akif

    ***

Kalp arş-ı Rahman'dır,

Onu yıkmak tuğyandır (ve hüsrandır)

    Alvarlı

    ***

Durun kalabalıklar, bu cadde çıkmaz sokak!

Haykırsam kollarımı makas gibi açarak.

    NFK

    ***

Heva-i nefsine uyma, sabrın sonu selamettir.

Ne aldandın be hey gafil, Bu can sana emanettir.

    ***

Her işte hikmeti vardır

Abes fiil işlemez Allah.

O'na bir kimse cebr ile

Bir iş işletemez asla.

Ne kim kendi murad ede

Vücuda ol gelir billah.

    Erzurumlu İbrahim Hakkı

    ***

Ey Yüce Dost,

Söylenen sözler bir naat değil

Sevgili kapısında mırıldanan seranat değil

Özü hasret, ruhu hicran kapıkuluna ait

Ritimsiz bir feryatdır, bir feryatdır, mutatdır...

    ***

Sağ u solu gözler idim

Dost yüzünü görsem deyu

Ben taşrada arar idim

Ol can içinde can imiş.

İşit Niyazi'nin sözün

Bir nesne örtmez Hakk yüzün

Hakk'tan ayan bir nesne yok

Gözsüzlere pinhan imiş.

    Niyazi-i Mısri

    ***

Cennet cennet dedikleri

üç beş saray, üç beş huri

İsteyene ver Sen onu

Bana Seni gerek Seni

    Yunus

    ***

Derd-i derûnuma derman arardım,
Dediler derttir dermanın senin.
Dergâh-ı dildâra kurban arardım,
Dediler ki kurbandır cânın senin.
    M. Lütfî

    ***

Sanman bizi kim şîre-i engür ile mestiz,
Biz ehl-i harâbâttanız, mest-i elestiz.
    Bağdatlı Rûhî

   ***

Dünya gamından geçip,
Yokluğa kanat açıp,
Şevk ile her dem uçup,
Çağırırım Dost Dost.
    Niyazi-i Mısrî

   ***

Lâyık oldur ki hemen sâlik-i râh,
Diye "lâ na'büdü illâ iyyâh"
    Hâkânî

   ***

Hak Teâlâ eder müttakîdir ulunuz
Müttakînin makamı Cennet,
içtiği kâfûr olur.
    Anonim

   ***

Bâb-ı Hak açıktır merd-i âgâha,
Candan geçenlerdir eren Allah’a.
Hakikat yolunda ben bu dergâha,
İsteyerek gelmiş kurbanlar gördüm.
    Tokâdîzâde Şekip

   ***

Cânân dileyen dağdağa-i cana düşer mi;
Can isteyen endişe-i cânâna düşer mi.
    Seyyid Nigârî

   ***

Dervişlik, özüne hâkim olmaktır,
Esîr-i nefs olan derviş değildir.
Aşkı rehber edip Hakk’ı bulmaktır,
Keşkül, teber, asâ, tığ, şiş değildir.

İbadet namına dalgın oturma!
Bağırma, tepinme, göğsüne vurma!
“Yâ Hû”, “yâ Hay” diye köpürüp durma,
Zikr-i Hak hazm için geviş değildir.

Sırr-ı Hakk’ı gönlünden öğren,

Gönüldür aşk ile dîdârı gören;

Ârif-i âgâha o zevki veren,

Benk ü bâde, afyon, haşhaş değildir.

Keramet umma hiç Necef taşından,

Ayrılma insandan öz kardaşından;

Hakk’ı göremezsin Bağlarbaşı’ndan,

Gerçek er sultandır, keşiş değildir.

Ham ervah her yanda var yığın yığın,

Nedir onlarla verip aldığın!

Uzlete mail olan gönlüne sığın!

Cihan gönül kadar geniş değildir.

    Rıza Tevfik

   ***

Bâş der-dîn sâbit artersî zî kahr-ı Hak ki pâ

Gerde muhkem der-zemîn a'ra'r-ı nîm sarsarest

(Eğer Cenâb-ı Hakk’ın kahrından korkuyorsan dinde sâbit-kadem ol;) 

(Zira ağaç, kasırgalara karşı ancak kökleriyle yere muhkem tutunur.)

    ?

   ***

Hakk hemî gûyed nazar mân ber dîlest

Nîst ber sûret ki ân âb u gîlest.

Tu hemî gûyî merâ dil nîz hest,

Dil ferâz-i arş bâşet nî best.

(Allah der, bizim nazarımız kalbedir)

(Sudan balçıktan olan surete değildir.)

(Sen benim içimde kalbim var diyorsun,)

(Ama gönül arşın yücesindedir, aşağılarda değil.)

    Mevlana

   ***

Sığmam dedi Hakk arz u semaya

Kenzen bilindi dil madeninden.

    İbrahim Hakkı

   ***

Sırr-ı Hakk’ı gönlünden öğren,
Gönüldür aşk ile dîdârı gören;
Ârif-i âgâha o zevki veren,
Beng ü bâde, afyon, haşhaş değildir.

Keramet umma hiç Necef taşından,
Ayrılma insandan, öz kardaşından;
Hakk’ı göremezsin Bağlarbaşı’ndan,
Gerçek er sultandır, keşiş değildir.

Ham ervah her yanda var yığın yığın,
Nedir onlarla verip aldığın!
Uzlete mâil olan gönlüne sığın!
Cihan gönül kadar geniş değildir.
    Rıza Tevfik

   ***

Gelse celâlinden cefâ,
yahut cemalinden vefâ
İkisi de câna safâ,

Lütfun da hoş, kahrın da hoş.
(Senden hem o hoş, hem bu hoş.)
    İ. Hakkı

   ***

Ey bülbül-ü şeydâ, yine efgâna mı geldin?
Azm-i gül edip zâr ile giryâna mı geldin?
Pervâne gibi ateşe dâim cân atarsın,
Yoksa bu aşk oduna sen yana mı geldin...
    Niyazi-i Mısri

   ***

Yansam da ocak gibi gayra eylemem izhar,
Yakma beni ateşlere ey çarh-ı cefakâr!
    Ketencizâde

   ***

Yâr için ağyâre minnet ettiğim aybeyleme,
Bağbân bir gül için bin hâre hizmetkâr olur.
    Fuzûlî

   ***

Min cân olsaydı âh men-i dil-şikestede
Tâ her biriyle bir kez olsaydım feda sana.
    Fuzûlî

   ***

Sûrete nazar eyler isen "sen" ile "ben" var,
Ammâ ki hakikatte, ne sen var ne de ben var.
    Anonim

   ***

Âyinedir bu âlemde her şey Hakk ile kaim,
Mir'ât-ı Muhammed'den Allah görünür dâim.
    Anonim

   ***

Vârımı ol Dost'a verdim, hânumânım kalmadı,
Cümlesinden el yudum, pes dû cihânım kalmadı.

Çünkü hubbullah erişti çekti beni kendine,
Açtı gönlüm gözünü, artık humârım kalmadı.

Ayn-ı tevhid açılıp hak-ka'l-yakîn gördüm ânı,
Şirki sürdüm aradan, şekk ü gümânım kalmadı.
    Ahmedî

   ***

Yokluğunda var olan, varlıkta bilmez yokluğu,
Sohbet-i Yâr lezzetini bilmez beyim, ağyâr olan
    İsa Mahvî

   ***

Ey varlığı, varı var eden Var!
Yok yok, Sana yok demek ne düşvâr.!"
    Ziya Paşa

   ***

Perişanım bugün cânâ perişan olmayan bilmez.
Cevahir kadrini cevher fürûşan olmayan bilmez."
    Alvarlı Efe

   ***

Fâniyim, fâni olanı istemem,
Âcizim âciz olanı istemem
Ruhumu Rahmân’a teslim eyledim gayr istemem!
İsterim, fakat bir Yâr-ı Bâkî isterim
Zerreyim, fakat bir Şems-i Sermed isterim,
Hiç ender hiçim, fakat umum mevcudatı beraber isterim.
    Bediüzzaman

   ***

Bulunmaz Rabbimin zıddı ve niddi, misli âlemde,
Ve suretten münezzehtir, mukaddestir Teâlallah.
Şerîki yok, berîdir doğmadan doğurmadan ancak,
Ehaddir, küfvü yok, "İhlâs" içinde zikreder Allah.
Ne cism u ne arazdır, ne mütehayyiz ne cevherdir
Yemez, içmez, zaman geçmez berîdir cümleden Allah.
Tebeddülden, tagayyürden, dahi elvân u eşkâlden,
Muhakkak ol müberrâdır budur selbî sıfâtullah.
Ne göklerde ne yerlerde, ne sağ u sol ne ön ardda,
Cihetlerden münezzehtir ki hiç olmaz mekânullah
Hudâ vardır velî, varlığına yok evvel ü âhir;
Yine ol varlığıdır kendinden, gayrı değil vallah.
Bu âlem yoğ iken ol var idi, ferd ü tek ü tenhâ;
Değildir kimseye muhtaç O, hep muhtaç gayrullah.
Âna hâdis hulûl etmez ve bir şey vacib olmaz kim;
Her işte hikmeti vardır, abes fiil işlemez Allah.
    İbrahim Hakkı Hazretleri

   ***

Kerem kıl, kesme Sultanım keremin bînevâlerden
Keremkâne yakışır mı kerem kesmek gedalerden...
    Alvarlı M. Lütfi Efendi

   ***

Bir cefâkeş aşıkem ey Yâr Senden dönmezem
Hançer ile yüreğimi yar Senden dönmezem

Ger Zekeriya tek beni baştan ayağa yarsalar
Başıma koy erre Neccâr Senden dönmezem

Ger beni yandırsalar, toprağımı savursalar
Külüm oddan çağırsalar Settâr Senden dönmezem.
    Nesîmî

   ***

Bir güzel şuha dedim iki gözün sürmelidir,
Dedi billahi seni Hind'e kadar sürmelidir...

Dedim ateşler yaktı ciğerim oldu kebab,
Dedi söndürmek için payime yüz sürmelidir...

Dedim Ey Mehlika, al bu gece bezme men'
Dedi beyhude yorulma kapılar sürmelidir...

Dedim aşıklara cevrin ne cefadır güzelim,
Dedi aşık olanın üstüne at sürmelidir...
    Şahi (Azeri)

   ***

Öyle bilmezdim ben kendimi
O ben miyim ya ben O mu?
Âşıkların budur demi
Yandıkça yandım bir su ver!
    Gedâî

   ***

Değildir bu bana lâyık bu bende
Bana bu lutf ile ihsan nedendir?
    Alvarlı M. Lütfî

   ***

Bâd-ı hazân esti bağlar bozuldu,
Gülistânda katmer güller mi kaldı?
Şecerler kırıldı, bârlar üzüldü,
El atacak dahî dallar mı kaldı?

Bir sel aldı sahrâları bürüdü,
Ağaçlar kurudu, kökler çürüdü,
Erler yüreğinde yağlar eridi,
Hasb-i hâl edecek kâller mi kaldı?

Bozuldu dünyanın bâğ u bostânı,
Zâğ-ı siyeh yaktı bu gülistânı,
Bülbüller okusun dertli destânı,
Elvân nakış, keşmir şallar mı kaldı?

Er olan eridi yağ gibi gitti,
Şîr-i nerler zîr-i türabda yitti,
Serviler yerinde mugaylan bitti,
Petekler söndüler, ballar mı kaldı?

Ebnâ-yı zemânın gaflet serinde,
Oynarlar, gülerler yerli yerinde,
Saâdet, hidayet binde birinde,
Helâki fark eder haller mi kaldı?

Er olan çekildi çıktı aradan,
Her biri mahvoldu gitti sıradan,
Gazab etti âlemleri yaradan,
Mübtela olmamış iller mi kaldı?

Dillerde kalmamış hidayet nûru,
İslâm’ın kalmamış kalbde süruru,
Kurban olur İslâm bulsa kubûru,
Lutfî, Hak söyleyen diller mi kaldı?
    Alvarlı Efe Hazretleri (M. Lutfi)

   ***

Mevlâ bizi afvede
Gör ne güzel ıyd olur
Cürm ü hatalar gide
Bayram o bayram olur

Merhamet ede Rahîm
Dermanı ver Hakîm
Lutfede luf-i Kadîm
Bayram o bayram olur

Feyz-i mehabbet-i Hak
Nur-i hidayet siyak
Cennet-i â’lâ durak
Bayram o bayram olur

Hakk’ı seven merd-i şîr
Kalbi olur müstenîr
Allah ola destigîr
Bayram o bayram olur

Merhametin kânıdır
Afv ü kerem şânıdır
Hep ânın ihsânıdır
Bayram o bayram olur

El tuta kitâbını
Dil tuta hitâbını
Can tuta şitâbını
Bayram o bayram olur

Mevlâ’yı candan seven
Rıza-yı Hakk’a even
Lüft-i Hüdâ’ya güven
Bayram o bayram olur

Hakk’ı seven dîl ü cân
Aşkı eden heyecân
Feth ola bâb-ı cinân
Bayram o bayram olur

Bahr-i keremden Hüdâ
Gark eden nûr-i Hüdâ
Afv ola bây u gedâ
Bayram o bayram olur

Ganîler ede kerem
Ref’ ola derd-i verem
Sahî ola muhterem
Bayram o bayram olur

Nûr-i hidayet dola
Dilde hidayet bula
Nâsırın Allah ola
Bayram o bayram olur

Tevhîd ede zevk ile
Hakk’ı seve şevk ile
Tasdîk inerse dile
Bayram o bayram olur

Dilde ki Rahmân olur
Dertlere dermân olur
zâde fermân olur
Bayram o bayram olur

Lutfî’ye lutf u kerem
Dâhil-i bâb-ı harem
Dâima Allah direm
Bayram o bayram olur.
    Alvarlı Hace Muhammed Lütfi Hazretleri

   ***

Sen Mevlâ’yı sevende Mevlâ seni sevmez mi?
Rızasına erende rızasını vermez mi?

Sen Hakk’ın kapısında canlar feda eylesen
Emrince hizmet kılsan Allah ecrin vermez mi?

Şer-i Şerif yolunda havf-i Huda dilinde
Ehlullah’ın hâlinde Allah hâlin sormaz mı?

Variyetin mahv edip Kurân yolunda gidip
Yâr ile yâran olsan yârin yâver olmaz mı?

Dert ile cângâhında ateş yansa âhında
Âh u feryadlar etsen derde dermân vermez mi?

Cânın cânân elinde cânân cânın dilinde
Yarelensen yolunda yâran merhem urmaz mı?

Lütfi’ye lütf-i Mevlâ rahm eyleye Teâlâ
Allah diye çağırsan Kerîm kerem kılmaz mı?
    Alvarlı Efe Hazretleri (M. Lutfi)

   ***

Kâşki sevdiğimi sevse kamû halk-ı cihân
Sözümüz cümle hemân kıssa-i cânân olsa
    Taşlıcalı Yahyâ

   ***

Bak ne istiğraka sevkettin beni,
Gözyaşı zanneyliyor çeşmim seni
    Muallim Naci

   ***

Ey dîde nedir uyku gel uyan gecelerde
Kevkeblerin et seyrini seyrân gecelerde

Bak, hey’et-i âlemde bu hikmetleri seyret
Bul Sâniini ol O’na hayrân gecelerde

Çün gündüz olursun nice ağyâr ile gâfil
Ko gafleti, dildârdan utan gecelerde

Gafletle uyumak ne revâ abd-i hakîre
Şefkatle nidâ eyleye Rahmân gecelerde

Cümle geceyi uyuma Kayyûm’u seversen
Tâ hay olasın Hayy ile ey cân gecelerde

Âşıklar uyumaz gece hem sen uyuma kim
Gönlün gözüne görüne cânân gecelerde

Dil beyt-i Hudâdır onu pâk eyle sivâdan
Kasrına nüzûl eyler o Sultân gecelerde

Az ye az uyu hayrete var fânî ol ondan
Bul cân-ı bekâ ol O’na mihmân gecelerde

Allah için ol halka mukârin gece gündüz
Ey Hakkı, nihân-ı aşk oduna yan gecelerde
    İbrahim Hakkı Hazretleri

   ***

Hak tecelli eyleyince her işi âsân eder,
Halk eder esbabını bir lâhzada ihsan eder.
    İbrahim Hakkı

   ***

Bak şu gedanın haline
Bende olmuş zülfün teline
Parmağım aşkın balına
Bandıkça bandım, bir su ver!

Ey sâkî, aşkın oduna yandıkça yandım, bir su ver;
Parmağım aşkın balına bandıkça bandım, bir su ver!"

"Ey sâki aşkın nârına yandıkça yandım bir su ver
Düşeli dilber derdine yandıkça yandım bir su ver "
    Gedai

   ***

Sultân-ı rusül, şâh-ı mümeccedsin Efendim,
Bîçârelere devlet-i sermedsin Efendim,
Dîvân-ı ilâhîde ser-âmedsin Efendim,
Menşûr-u "le'amrük"le müeyyedsin Efendim;
Sen Ahmed ü Mahmûd u Muhammed'sin Efendim,
Hak'tan bize sultan-ı müebbedsin Efendim.

Hutben okunur minber-i iklîm-i bekâda,
Hükmün tutulur mahkeme-i rûz-i cezâda,
Gülbang-ı kudûmun çekilir Arş-ı Hudâ'da,
Esmâ-i şerîfen anılır arz u semâda;
Sen Ahmed ü Mahmûd u Muhammed'sin Efendim,
Hak'tan bize sultân-ı müeyyedsin / müebbedsin Efendim.
    Şeyh Gâlib

   ***

Bana Haktan nida geldi
Gel ey aşık ki, mahremsin
Bura mahrem makamıdır
Seni ehl-i vefa gördük
Mekanım lâ mekân oldu
Bu cismim cümle cân oldu
Nazar-ı Hak ayân oldu
Özüm mest-i likâ gördüm.
Beni mesteyleyen daim
O meyden Mustafâ gördüm.
    Nesimi

   ***

Cemalini nice yüzden görem diyen dilber,
Şikeste âyineler gibi pâre pâre gerek..
    Anonim

   ***

Hiç kimse yok kimsesiz,
Herkesin var bir kimsesi
Ben bugün kimsesiz kaldım,
Ey kimsesizler kimsesi."
    Avni (Fatih Sultan Mehmet Han)

   ***

Ey sârubân zimamı çek semt-i kûy-i yâre
Virâne dilde zîra yer kalmadı karâre
Ey sarubân-ı müşfik sen olmadın mı âşık
Aheste revlik etme rahmeyleyip bu zâre
    Sarı Abdullah Efendi

   ***

Derman arardım derdime
Derdim bana derman imiş
Pinhan arardım aslıma
Aslım bana pinhan imiş
    Niyazi-i Mısri

   ***

Derman arardım derdime
Dediler derttir dermanın senin
        Lâedrî

   ***

Gül yüzlü melekler sana
Hayran diye sevdim
    Hasan Basri Çantay

   ***

Ben sanırdım alemde bana hiç yar kalmadı
Ben benden sıyrılınca baktım ağyar kalmadı
    Niyazi Mısri

   ***

Ey şahid-i mukaddes, ey hurşid-i âlem-ârâ
Gîsûların muhannes, ebruların Dilâra
Zülfün teline kıymet olmaz cihan seraser
Neşveyle düştü kevne bu yıl anber-isârâ
    Avlarlı

   ***

El benim damen senin ey rahmeten lil alemin
Şöhretim isyan benim sen afv ile meşhursun
       Lâedrî

   ***

Çekinme akil isen itiraf-ı noksandan
Emin olan delidir aklının kemalinden
    M. Naci

   ***

İftirakınla efendim bende takat kalmadı
Yekpare oldu bu dil aşkta muhabbet kalmadı
Ol kadar ağlattı ki ben biçareyi hükm-i kaza
Giryeden hiç Hazret-i Yakub’a nevbet kalmadı
    Sultan Ahmed

   ***

Canımı canan isterse minnet canıma
Can nedir ki onu vermeyem cananıma

   ***

Etme ar oku öğren ehlinden
Her şeyin ilmi güzel cehlinden
Ne kadar yüksekte olursa şanın
Akıbet iki taş olur nişanın
       Lâedrî

   ***

Nadanlar eder sohbet-i nadanla telezzüz
Divanelerin hemdemi divane gerektir

(Hainler eder sohbet-i hainle telezzüz)

(Hainlerin hemdemi hain gerektir)

    Ziya Paşa'ya nazire

   ***

Aşık der incitenden
İncinme incitenden
Kemalde noksan imiş
İncinen incitenden
       Lâedrî

   ***

Bir adaletgâh-ı vâsidir bu dâr-ı imtihan 
Bugün milleti kurban edenler yarın olurlar millete kurban
       Lâedrî

   ***

Tiz reftar olanın payine damen dolanır

   ***

Bir bağ ki görmezse terbiye, tımar
Çalı çırpı sarar, hâristan olur
    T.Fikret

   ***

Azîzim, rehberim, pîrim, efendim, şem’-i tâbânım.
Ziya-i himmetimdir her iki âlemde devrânım.
Benimle müttefiktir bu recâda cümle ihvanım.
Aman ey kutb-ı ekrem, gavs-ı azam, şah-ı devranım.
Nazardan dûr kılma bendegânı, gözde sultanım.
Azîzim, rehberim, pîrim, efendim, şem’-i tâbânım.
    Ketencizade müseddesinden (Şeyhi Küfrevi Hazretleri için söylemiş)

   ***

Bir kapıyı bend ederse bin kapı eyler küşâd
Hazreti Allah, Efendi, müfettihül ebvabdır
    Seyyid Muhammed Şemsi

   ***

Âyine-i idrakini pak eyle sivâdan
Sultan mı gelir ayine-i nâpake, hiceb et.
    Nabi

   ***

Zahidin gönlünde cennettir temenni ettiği
Aşık-i pejmürdenin gönlündeki dil-darıdır
(Arif-i dil-hastenin gönlündeki dil-darıdır)
    Şeyh Galib

   ***

Yar için ağyare minnet ettiğim ayb eyleme
Bağban bir gül için bin hare hizmetkar olur
    Fuzuli

   ***

Günahım hadden efzundur
Bana rahmeyle Allahım
Gözüm yaşı akar hundur
Bana rahmeyle Allahım

Acep nolur benim halim
Bitince bunca mecalim
Azrail alınca canım
Bana rahmeyle Allahım

   ***

Kaşki sevdiğimi sevse kamu halk-ı cihan.
Sözümüz cümle heman kıssa-i canan olsa.

   ***

Âb-ı der keştî helak-i keştî est
Âb-ı ender-zîrî keştî puştî est
(Geminin içindeki su onun helakine sebep olur, altındaki su da hareketine vesiledir.)
    Mevlana

   ***

Gül hare düştü sinefigar oldu andelib
Bir hare baktı bir güle, zar oldu andelib
    Naili

   ***

Sen tecelli eylemezsin perdede ben var iken
Şart-ı izharı-ı vücudundur adim olmak bana
    Gavsi (Kemter)

   ***

Her mürşide dil verme kim yolun sarpa uğratır,
Mürşid-i Kâmil olanın gâyet yolu âsân imiş
    Niyazi Mısri

   ***

Ne kendi eyledi rahat, Ne halka verdi huzur
Yıkıldı gitti cihandan, Dayansın ehl-i kubur!
    Arif Paşa

   ***

Her âkıle bir dert bu âlemde mukarrer
Rahat yaşamış var mı gürûh-ı ukalâdan.
    Ziya Paşa

   ***

Çeşm-i insaf gibi kâmile mizan olmaz
Kişi noksanını bilmek gibi irfan olmaz.
    Talibî

   ***

Arifin gönlünü Huda gamgîn eder şad eylemez
Bende-i makbulünü Mevlası azad eylemez
    Nabi

   ***

Yıkanlar hatır-ı nâ-şâdımı Yarab şad olsun
Benimçün namurad olsun diyenler bermurad olsun
    Nail-i Kadim

   ***

Çeşm-i insaf gibi arife mizan olamaz
Kişi noksanını bilmek gibi irfan olamaz

   ***

Allah’a dayan, saye sarıl, hükmüne ram ol
Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol.
    Akif

   ***

Dervişlik dedikleri hırka değil taç değil
Gönlünü derviş eyleyen hırkaya muhtaç değil
    Yunus

   ***

Çözülme zülfün ey dilrüba dil bağlayanlardan
Kaçınma ateş-i aşkınla bağrında ağlayanlardan
Sirişk-i çeşmimin bak farkı var mı çağlayanlardan
Düşer mi ictinab etmek senin için ağlayanlardan
    E.Vasıf

   ***

Değildir hale çıkmış, cami içre kürsi-i va’za
Güruh-ı encüme Nur ayetin tefsir eder mehtab
    Nabi

   ***

Bu Sitanbul ki bi misl ü bahadır
Yek sengine Acem mülkü fedadır
    Nedim

   ***

Güzelleri naz ile cinane atar güzeller

   ***

Ne dünyadan safa bulduk, ne ehlinden recamız var
Ne dergah-ı İlahiden maada bir ilticamız var.
    Nef’i

   ***

Yıkılıpdur bu cihan sanma ki bizde düzele
Devleti çarh-ı deni verdi kamu müptezele
Şimdi ebvab-ı saadetle gezen hep hezele
İşimiz kaldı heman merhamet-i Lemyezele
        3. Mustafa

   ***

Bozulmuştur düzelmez gelse de Mehdi
Bu mülkün emr-i ıslahı Cenab-ı Hakka kalmıştır.
    Şair Eşref

   ***

“Cihanda bulamadım bir yar-ı sadık”
“Kime sadık dedimse çıktı münafık”

İnsan her zaman arar durur bir yar-ı sadık
Bazen de sadık dedikleri çıkar münafık
    (nazire)

   ***

Müslümanlık nerde bizden geçmiş insanlık bile
Alemi aldatmaksa marifet aldanan yok nafile
Kaç hakiki Müslüman gördümse hep makberdedir
Müslümanlık bilmem ama galiba göklerdedir
    Akif

   ***

Beyhude yorulma kapılar sürmelidir

   ***

Milletimde ihtilaf-ı tefrika endişesi
Guşe-i kabrimde hatta bikarar eyler beni
İttihad etmekken a’daya karşı çaremiz
İttihad etmezse millet dağdar eyler beni
    Yavuz

   ***

Bir vakte erişti ki bizim günümüz
Yiğit belli değil mert belli değil
Herkes yarasına merhem arıyor
Deva belli değil dert belli değil
    Ruhsati

   ***

Gelirse bir kıl ile gelir eyleme tedbir
Giderse gider eylemez bir koca zincir

   ***

Su ol, içmeyen içmesin.
Oksijen ol, yudumlamayan yudumlamasın.
Meyve veren ağaç ol, yemeyen yemesin.
Gölgeni sal etrafa,
Ona sığınmayan sığınmasın.
Toprak ol,
Bağrına tohum atmayan atmasın.
Yıldız ol, serpil dünyanın dört bir yanına,
Senin için şiirler dizmeyen dizmesin.
Güneş ol,
Şualarına koşmayan koşmasın.

   ***

Çarh verir nimet-i kavga sûz
Hiç olur mu Musa Firavunsuz
    Nef’i

   ***

Buraya konan göçer konuk eylenmez
    Aziz Mahmud Hüdai

   ***

Acib bir karubanhane bu dünya
Gelen gider, konan göçer bu elden
Malı mülkü safası fani hülya
Gelen gider, konan göçer bu elden
    Avlarlı Efe

   ***

Âfitâb-ı hüsn-i hûbân akıbet eyler ufûl
Ben muhibb-i lâyezelim lâ uhubbil âfilîn (Batıp gidenleri sevmem)

   ***

Öyle birine dilbeste ol ki eyleye dilşad seni
Öyle bir damene tutun ki eyleye ber murad seni

   ***

Bu dünya fanidir bunda kalınmaz
Yürü dünya yürü sonun virandır
Medet bundan sonra ahir zamandır

   ***

Mala mülke mağrur olma, deme var mı ben gibi
Bir muhalif rüzgar eser, savurur harman gibi

Dünya malın elde iken düşmenlerin dost olur
Elde bir şey kalmayınca dost bile düşman olur

   ***

Canımı canan istese nimet canıma
Can nedir ki kurban etmeyem anı cananıma
    Fuzuli

   ***

Verdik dil ü can ile rıza hükm ü kazaya
Gam çekmezüz uğrasak eğer derd ü belaya
    B.Ruhi

   ***

Ger günahım kuh-ı Kaf olsa ne gam ya Celil
Rahmetin bahrine nisbet “Ennehu şey’un kalîl”
        La Edri

   ***

Çeşm-i ibretle nazar kıl dünya bir misafirhanedir
Bir mühim adem bulamaz ne acib kaşanedir
Bir kefendir sermayesi akıbet şah u geda
Pes buna mağrur olan mecnun değil ya nedir?
        La Edri

   ***

Bindirirler cansız ata
İndirirler zulmete
Ne ana var ne ata
Örtüp pinhan ederler

Ne kavim var ne kardaş
Ne eşim var ne yoldaş
Mezarıma bir çift taş
Dikip nişan ederler
    Y.Emre

   ***

Kalem feryad eder ağlar mürekkeb
Beni nadan eline verme Yarab!

Lutfunla alime çevir yolumu
Kırma nolur kanadımı kolumu

   ***

Bugün mah-ı muharremdir muhibb-i hanedan ağlar
Bugün ab-ı matemdir bugün âb-ı Revan ağlar
    Alvarlı

   ***

Yıllar geçiyor ki ya Muhammed aylar bize hep muharrem oldu
Dün gece ne güneşli geceydi eyvah o da leyle-i matem oldu

Çiğnendi harim-i pak-i şer’in namusu yabancı mahrem oldu
Bugün üçyüzelli milyon İslam dünyası mazlum ne yaman bir alem oldu

Beyninde öten çanın sesinden binlerce minare ebkem oldu
Allah için Ey Nebi-yi Masum bizleri bırakma böyle bikes bizleri bırakma mahrum
    Akif

   ***

Sayesi düşmez yere bir nahl-i Tûrsun
Mihr-i alem-gîrsin baştan ayağa nursun
    Ş.Galib

   ***

Bil illeti, kıl sonra müdavata tasaddi
Her merhemi her yareye derman mı sanırsın

En ummadığın keşfeder esrar-ı derunun
Sen herkesi kör alemi sersem mi sanırsın
    Z.Paşa

   ***

Ne helva, ne selva, ruyet-i Mevla

   ***

Hep gittiler kalmadılar
Gülmediler ağladılar
Gülme gülme ağla gönül
    Y.Emre

   ***

Bunda kona göçer konuk eğlenmez
    Aziz Mahmud Hüdai

   ***

Acib bir karubanhane bu dünya
Gelen gider konan göçer bu elden
Malı mülkü safası mal-i hülya
Gelen gider konan göçer bu elden
    Alvarlı

   ***

Bir ticaret yapmadım nakd-i ömrüm oldu heba
Yola geldim lakin göçmüş cümle kervan bihaber

Ağlayıp nalan edip, düştüm yola tenha garib
Dide giryan, sine biryan, akıl hayran bihaber
    Lem’alar s.283 Niyazi Mısri

   ***

Milletimde ihtilaf u tefrika endişesi
Kuşe-i kabrimde hatta bikarar eyler beni
İttihadden savlet-i a’dayı def’e çaremiz
İttihad etmezse millet dâğdâr eyler beni
    Yavuz

   ***

Tefrika girmeden bir millete düşman giremez
Toplu attıkça sineler onu top sindiremez
    Akif

   ***

Aşıkım dersen hiç bela-yı aşktan ah eyleme
Ah edip ağyarı esrarından agah eyleme
    Fuzuli

   ***

Nadanlar eder sohbet-i nadanla telezzüz
Divanelerin hemdemi divane gerektir
    Ziya Paşa

   ***

Alemde ziya kalmasa halk etmelisin halk
Ey elleri böğründe şaşkın adam kalk!
    Akif

   ***

Gün gündüz olursun nice ağyar ile gafil
Koy gafleti Dildardan utan gecelerde
    Erzurumlu İbrahim Hakkı

   ***

Heva-yı nefse uydum pek çok günah ettim
Huzura hangi yüzle varayım Ya Resulallah
    Leyla Hanım

   ***

Gidip boynumda zencir ile o Ravza-i Pake
Görenler hep beni sansın divane Ya Resulallah
    Leyla Hanım

   ***

His yok, haraket yok, acı yok, leş mi kesildin
Hayret veriyorsun bana, sen böyle değildin

Kurtulmaya azmin niye bilmem ki süreksiz
Kendin mi senin, yoksa ümidin mi yüreksiz
    Akif

   ***

Yürü, top senin çevgan senindir bu gece
    Süleyman Çelebi (mevlid)

   ***

Zahidin gönlünde cennettir temenna ettiği
Arif-i dil-hastenin gönlündeki dildarıdır
    Ş.Galib

   ***

Gelir bir bir, gider bir bir, kalır bir
Gelen gider, giden gelmez, bu bir sır;

Gelirse gelir bir kıl ile, eyleme tedbir
Giderse gider, eylemez bir koca zencir
İsmail Hakkı Haksal Efendi cönkünden

   ***

Kerem kıl Sultanım, keremin kesme bi-nevalardan
Keremkane yakışır mı kerem kesmek gedalardan
    Alvarlı

   ***

Bir şem’a ki Allah yaka, üflemekle sönmez

   ***

Gamı kederi bırak iraden canlı ise
Ümit kaynağı ol olabilirsen herkese

   ***

Vardım ki yurdundan ayağ götürmüş
Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı
Camlar şikest olmuş meyler dökülmüş
Sakiler meclisten çekmiş ayağı
    Bayburtlu Zihni

   ***

Yetiş ey keştibanım büsbütün deryada yangın var
Değil derya yalnız, cümle hep sahrada yangın var
    Salih Baba

   ***

Ben usanmam gözümün nuru amma
Ne kadar olsa cefadan usanır, candır bu
    Keçecizade İzzet Molla

   ***

Azizim, rehberim, pirim, efendim, şem’-i tâbânım
Ziya-yı himmetimdir her iki alemde devranım
Benimle müttefiktir bu recada cümle ihvanım
Aman ey kutb-ı Ekrem, gavs-ı azam, şah-ı devranım
Nazardan dûr kılma bendeganı, gözde sultanım
    Ketencizade

   ***

Ger Zekeriya teg beni baştan ayağa yarsalar
Başımı koy erre Neccar senden dönmezem
    Nesimi

   ***

Gülsem de içimden ağlarım ben
Sızlar yüreğim yüzüm gülerken
    Tokatizade Şekip

   ***

Ne irfandır veren ahlaka yükseklik ne vicdandır
Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundandır

Yüreklerden silinsin farzedelim havf-ı Yezdanın
Ne irfanın kalır tesiri ne vicdanın
    Akif

   ***

Herkes yahşi men yaman
Herkes buğday men saman
    Alvarlı

   ***

Takdir-i Huda kuvve-i bazu ile dönmez
Bir şem’a ki Mevla yaka üflemekle sönmez
    Z.Paşa

   ***

Yıkanlar hatır-ı naşadımı Yarab şad olsun
Benim için na-murad olsun diyenler ber-murad olsun
    Naili Kadim

   ***

Cahille etme ülfet, aklının miktarı yok
Sırtı çullu, kendi merkep, boynunun yuları yok

   ***

Mahzar-ı feyz olamaz düşmeyicek hake nebat
Mütevazi olanı Rahmet-i Rahman büyütür
       Lâedrî

   ***

Yalan raiç, hıyanet mültezem her yerde, hak meçhul
Yürekler merhametsiz, duygular süfli, emeller hâr

Nazarlardan taşan mana ibadullahı istihkar
Beyinler ürperir Yarab ne korkunç inkılab olmuş

Ne din kalmış ne iman, din harab iman türab olmuş
Mefahir koymasın gitsin de vicdanlar kesilsin lal

Bu izmihlal-i ahlaki yürürken durmaz istiklal
    Akif

   ***

İsyan deryasına yelken açmışım
Kenara çıkmaya koymuyor beni
    (Cevdet adında çocukluk arkadaşı)

   ***

Ger günahım kûh-ı kaf olsa ne gamdır Ya Celil
Rahmetin bahrına nisbet “Ennehu şey’un kalîl”
       Lâedrî

   ***

Perişanım bugün cânâ perişan olmayan bilmez
Cevahir kadrini cevher-füruşan olmayan bilmez
    Alvarlı

   ***

Ayinedir bu alem her şey Hak ile kaim
Mir’at-ı Muhammed’den Allah görünür daim
    Aziz Mahmud Hüdai

   ***

Aciz kaldım zalim nefsin elinden
Şu dünyanın lezzetine doyamaz
Aynına almıştır gaflet gömleği
Ömrünün gelip geçtiğini bilemez

İlahi gaflet gömleğin giyene
Müslüman der misin nefse uyana
Kazanıp kazanıp verir ziyana
Hak yoluna bir puluna kıyamaz

İlahi gafletten uyar gözümü
Dergahında kara etme yüzümü
Yunus der gelin tutun sözümü
Dünya seven ahireti bulamaz
    Yunus

   ***

Zevke durmak şöyle dursun vaktimiz yok mateme
Davranın zira gülünç olduk aleme
    Akif (Birlik Bağı)

   ***

Ne harabiyim ne harabatiyim
Kökü mazide olan atiyim
    Y.Kemal

   ***

Harabisin, harabati değilsin
Gözün mazide, ati değilsin
    T.Fikret

   ***

Hak şerleri hayr eyler
Sen sanma ki gayr eyler
Arif anı seyr eyler
Mevla Görelim n’eyler
N’eylerse güzel eyler

Sen Hakk’a tevekkül ol
Tefviz et ve rahat bul
Hakkına razı ol
Mevla Görelim n’eyler
N’eylerse güzel eyler

Deme bu niçin böyle
Yerindedir ol öyle
Var sonunu seyr eyle
Mevla Görelim n’eyler
N’eylerse güzel eyler

Hakk’ın olıcak işler
Boştur gam u teşvişler
Ol istediğini işler
Mevla Görelim n’eyler
N’eylerse güzel eyler
    İbrahim Hakkı

   ***

Zalimin zulmü varsa mazlumun Allah’ı var
Bugün zulmetmek kolay yarın Hakk’ın divanı var
        Laedri

   ***

Nadanla sohbet zordur bilene
Zira nadan ne gelirse söyler diline
    Anonim

   ***

Ahlak iledir kemal-i Âdem
Ahlak iledir nizam-ı alem
    Anonim

   ***

Verirler “Ben acizim kudret Senin” dedikçe
Verenin şanı yüce, sen iste istedikçe
    NFK

   ***

Bir serçe bir kartalı salladı vurdu yere
Yalan değil gerçektir ben de gördüm tozunu

Bir küt ile güreştim elsiz ayağım aldı
Onu da basamadım güvendirdi yüzümü

Bir sineğin kanadın, kırk katıra yüklettim

Çifti dahi çekemedi, şöyle kaldı kazını
    Yunus

   ***

Cevahir kadrini cevher füruşan olmayan bilmez

   ***

Dedim müminlere cevr ü cefa nedir a çeri (siyasi)
Mümin olanın üstüne tank sürmelidir

   ***

Ben usanmam gözümün nuru cefadan amma
Ne kadar olsa cefadan usanır candır bu
    Keçcizade İzzet Molla

   ***

Bir bağ ki görmezse terbiye tımar
Çalı çırpı biter haristan olur
    T.Fikret

   ***

Ol suyu kim içse heman
Kalbe değer şems-i cihan
Verir heyet-i cavidan
Yandıkça yandım bir su ver
    Hace Hüseyin Efendi

   ***

Beni bende demen ben bende değilim
Bir ben vardır bende benden içerü
    Yunus

   ***

Vur kazmayı Ferhat, çoğu gitti azı kaldı
    NFK

   ***

Eyvah bu baziçede bizler yine yandık
Zira ki ziyan ortada bilmem ne kazandık
    Ziya Paşa

   ***

Gül devrini görseydim O’nun bülbülü olurdum
Yarab! Beni evvel getirseydin ne olurdu!
    Akif

   ***

İlim öğren yiğidim cehalet ardır
Ona razı olan sadece hımardır

   ***

Haya sıyrılmış inmiş öyle hissizlik ki her yerde
Ne çirkin yüzler örtermiş meğer incecik bir perde

Vefa yok…Ahde hürmet hiç…Emanet lafz-ı bi medlul
Yalan raiç, hıyanet mültezem her yerde, hak meçhul

Beyinler ürperir, yâ Rabb, ne korkunç inkılâb olmuş:

Ne din kalmış, ne iman, din harâb, iman türâb olmuş.

    Akif

   ***

Kazara bir sapan taşı, bir altın kaseye değse
Ne kıymeti artar taşın, ne kıymetten düşer kase
    Sa’di

   ***

Öyle bir dildara dil ver ki eyleye dilşad seni
Öyle bir dameni tut ki ede ber-murad seni
    Alvarlı

   ***

Koy gülen gülsün Hak bizi bilsin
Cahil ne bilsin Hakk’ı bilen var
    Yunus

   ***

Ben sanırdım alem içre bana hiç yar kalmadı
Ben beni terk eyledim gördüm ki ağyar kalmadı
    Niyazi Mısri


   ***

Varlığa eriyor
Varlıkta eriyor
Ve yeniden bir kere daha
Varlığa eriyoruz

   ***

Zulmet-i hicrinde bidar olmuşum Yarab meded
İntizar-ı subh-ı didar olmuşum Yarab meded
    Niyazi Mısri

   ***

Eğer ehl-i basiretsen hüner arzetme nâdâna
Anadan doğma amalar değildir vakıf elvana
    Şinasi

   ***

Hayalinin hayaline hayal bulmaz muhayyiller
Riyazatı bin yıl olsa hayal eyler hayaliler

   ***

Rayete meylederiz kamet-i dilcu yerine
Tuğa dil bağlamışız kakül-i hoş-bu yerine

Heves-i tiğ ü keman çıkmdı dilden asla
Nâvek-igamze-i dil-duz ile ebru yerine

Severiz esb-i hüner-mend-i saba reftarı
Bir peri-şekl-i sanem bir gözü ahu yerine
    Gazi Giray

   ***

Tahir Efendi bize kelp demiş
İltifatı bu sözde zahirdir
Maliki mezhebindenim zira
İtikadımca kelp tahirdir

    Nef'i

   ***

Tulumbanı al yetiş imdada yangın var
Dedim: Zahirde mi aşık? Dedi: İhfada yangın var

Sefine-i kalbime alevli bir ok attın ey dost
Bülend-avaz ile dersin, bakın deryada yangın var
    Sûzî

   ***

Yarab! Mahşerde bizi bu ikrar ile haşret
    Akif

   ***

Derd-i hicrana tabibim bir deva bilmez misin?
Göz ucuyla bir nigah-ı aşina kılmaz mısın?

Hep cefa dersin talim etti üstad sana
Ey cefasu ne diyen semt-i vefa bilmez misin?

   ***

Cihanda adem olan bigam olmaz
Anınçün bigam olan adem olmaz
    Necati Beğ

   ***

Her akıle bir dert bu alemde mukarrer
Rahat yaşamış var mı güruh-ı ukaladan
    Ziya Paşa

   ***

Bu yol uzaktır
Menzili çoktur
Geçidi yoktur
Derin sular var
    Yunus

   ***

Ehl-i dil söyleyemez derdini Allah’a bile
    Nesimi

   ***

Cahil yüzüyor zevrak-ı zevk u safada
Arif geziyor mihnet-i kahr u belada
    Ziya Paşa

   ***

Sanma ey hace senden zer ü sim isterler
“Yevme la yenfeu”da kalb-i selim isterler
    Bağdatlı Ruhi

   ***

Yansam da ocak gibi gayra eylemem izhar
Yakma beni ateşlere ey çarh-ı cefakar
    Ketencizade

   ***

Bir adaletgah-ı vasidir bu dar-ı imtihan
Bugün kurban edenler yarın olurlar millete kurban
    (Meşrutiyet şairi)

   ***

Âbistân-ı sefa vü kederdir leyal hep
Gün doğmadan meşîme-i şebden neler doğar
    Rahmi

   ***

Bir kapı bend ederse bin kapı eder küşad
Hazret-i Allah Efendi, Müfettihül Ebvabdır
    Şemsi

   ***

Canan dileyen dağdağa-yı cana düşer mi
Can isteyen endişe-i canana düşer mi

Girdik reh-i sevdaya cünunuz
Bize namus lazım değil
Ey dil ki bu iş şane düşer mi
    Seyyid Nigari

   ***

Zalimlere dedirtir Kudret-i Mevla
Tallahi lekad âserakallahü aleyna
    Ziya Paşa

   ***

Haberdar olmamışsın kendi zatından da hala sen
“Muhakkar bir vücudum” dersin ey insan fakat bilsen

Senin mahiyetin hatta meleklerden de ulvidir:
Avalim sende pinhandır, cihanlar sende matvidir
    Akif

   ***

Her nefeste Allah adın de müdam
Allah adı ile olur her iş tamam
    Süleyman Çelebi

   ***

Yalancı dünyaya aldanma yahu
Bu dernek dağılır divan eğlenmez
İki kapılı bir viranedir bu
Bunda konan göçer, konuk eğlenmez
    Aziz Mahmut Hüdai

   ***

Ey sârubân zimamı çek semt-i kûy-ı yare
Virane dilde zira yer kalmadı karare

Ey sârubân-ı müşfik sen olmadın mı aşık
Aheste-revlik etme rahmeyleyip bu zare
    Sarı Abdullah Efendi

   ***

Şarka bakmaz, Garbı bilmez, görgüden yok vayesi
Bir kızarmaz yüz, yaşarmaz göz bütün sermayesi
    Akif

   ***

Yürekler merhametsiz, duygular süfli, emeller hâr
Nazarlardan taşan mana ibadullahı eder istihkar
    Akif

   ***

Bir Kitabullah-ı azamdır seraser kainat
Hangi harfi yoklasan manası Allah çıkar
    Recaizade

   ***

Nadan ile sohbet zordur bilene
Çünkü nadan ne gelirse söyler diline
    Anonim

   ***

Arifin can gözlerinde nur-ı irfan olur
Arife avn-ı Huda sırr-ı mearif yar olur
    Alvarlı

   ***

Ruhum benim oldukça bu imanla beraber
Üçyüz sene, dörtyüz sene, beşyüz sene bekler
    Süleyman Nazif

   ***

Aşk için saf eyle gel sufi derun-ı kalbi kim
Zeyneder kâşânesin elbette mihman isteyen
    Hanifi

   ***

Vardım ki yurdundan ayağ götürmüş
Yavrı gitmiş, ıssız kalmış otağı
Camlar şikest olmuş meyler dökülmüş
Sakiler meclisten çekmiş ayağı

Kangı dağda bulsam be o maralı
Kangı yerde görsem çeşm-i gazalı
Avcılardan kaçmış ceylan misali
Göçmüş dağdan dağa yoktur durağı

Laleyi sümbülü gülü har almış
Zevk ü şevk ehlini ahüzar almış
Süleyman tahtını sanki mâr almış
Gama tebdil olmuş ülfetin çağı

Zihni dert elinden her zaman ağlar
Sordum ki bağ ağlar bağban ağlar
Sümbüller perişan güller kan ağlar
Şeyda bülbül terk edeli bu bağı
    Bayburtlu Zihni

   ***

Olmazsa milletin efrad-ı beyninde adalet
Geçer zemine bir gün arşa çıkan paye-i devlet

   ***

Kemankeş olanın yayı sarsılır

Erenler kılıcı arştan asılır

Koçyiğit meydanda basar basılır

Gör nice dünyada merdaneler var

Hakkı gel sırrını eyleme zahir

Olayım der isen bu yolda mahir

Harabat ehline hor bakma Şakir (büyük oğlu)

Defineye malik viraneler var

    Erzurumlu İbrahim Hakkı

   ***

Cahil geziyor zevrak-ı ikbal-i safada

Arif yüzüyor merkez-i girdab-ı belada

    Ziya Paşa

   ***

Bende şüdem bende şüdem bende şüdem

Men bende behaclet be ser efgende şüdem

Her bende şeved şad ki azad şeved

Men şad ezanem ki türa bende şüdem

Kul oldum kul oldum kul oldum

Hakkıyla kulluk edemediğim için mahcup oldum

Her köle azat edilince sevinir

Ben ise Sana kul olduğum için mutlu oldum.

    Mevlana

     ***

Ruhum benim oldukça bu imanla beraber

Üçyüz sene, dörtyüz sene, beiyüz sene bekler

    S.Nazif

    ***

Verme nefsin eline kazma

Kimsenin yolunda kuyu kazma

Kazarsan birinin yolunda kuyu

Gider içine düşersin yüzü koyu

    İbni Kemal

   ***

Sanma şâhım herkesi sen sadıkâne yâr olur
Herkesi sen dost mu sandın, belki ol ağyâr olur.
Sadıkâne belki ol âlemde bir dildâr olur
Yâr olur ağyâr olur dildâr olur serdar olur.

    Yavuz

   ***

Şuara leşkerine mir-i livadır sühanım

    Fuzuli

   ***

Yağmıyor yağmurlar bitmiyor lale

Acep bu halimiz böyle mi kala

Rahmet deryasından gelen bû ile

Vakitlerde esen yeller perişan

    Suzi

   ***

Mihneti kendine zevk etmedir alemde hüner

Gam ü şâdi-i felek böyle gelir böyle gider

    Enderunlu Vasıf

   ***

Sen ol Zahir'sin ki ne olduğun bilinmez

Ol Batın'sın ki hiç kimseden gizlenmez

    Sinan Paşa

   ***

Yansam da ocak gibi gam eylemem izhar

(Yakma beni nar-ı ağyare ey Gaffar u Settar!)

    Ketencizade'ye nazire

   ***

Tövbe yarabbi hata rahına gittiklerime

Bilerek ettiklerime, bilmeyerek ettiklerime

    Merzifonlu Şeyh Abdurrahim Rumi

   ***

Sus ey divane, durmaz kainatın seyr-i mutadı

Ne sandın! Fıtratın ahkamı hiç dinler mi feryadı

Bugün sen kendi kendinden ümid et ancak imdadı

Evet, sen kendi ikdamınla kaldır, git de bid'adı

Cihan kanun-ı sa'yin bak nasıl bir hisle münka'dı

Ne yaptın? "Leyle lil insani illa mâ sa'a" vardı. (Necm 36, İnsana sa'yinden başka ne vardır ki!)

    Akif

   ***

Henüz bitmemiş terennümler var

Ki sükutumdan intizar inler

    Faik Ali

    ***

Baş ayak aynı yerde, öper alnı seccade

İşte insanı kurbete taşıyan cadde

    ***

Gör zahidi kim "sahib-i irşad olayım" der

Dün mektebe vardı, bugün "üstad olayım" der.

    Bağdatlı Ruhi

    ***

Aman Allah'ım aman

Senden olmasın eman

Doğrusu işimiz çok yaman

    NFK'ye nazire

    ***

Dost bîvefa, felek bîrahim, devran bîsükun

Dert çok derman yok, düşman kavî talih zebûn

    Fuzuli

    ***

Ondört asır evvel, yine böyle bir geceydi,
Kumdan, ayın ondördü, bir öksüz çıkıverdi!

Lakin, o ne hüsrandı ki: Hissetmedi gözler,
Kaç bin senedir halbuki bekleşmedelerdi!

Neden görecekler, göremezlerdi tabii;
Bir kere, zuhur ettiği çöl en sapa yerdi,

bir kerede, mamure-i dünya, o zamanlar,
Buhranlar içindeydi, bu günden de beterdi.

Sırtlanları geçmişti beşer yırtıcılıkta;
Dişsiz mi bir insan, onu kardeşleri yerdi!

Fevza bütün afakını sarmıştı zeminin.
Salgındı, bugün şarkı yıkan, tefrika derdi.

Derken, büyümüş kırkına gelmişti ki öksüz,
Başlarda gezen kanlı ayaklar suya erdi!

bir nefhada insanlığı kurtardı o ma'sum,
bir hamlede kayserleri, kisraları serdi!

Aczin ki, ezilmekti bütün hakkı dirildi;
Zulmün ki, zeval aklına gelmezdi geberdi!

Alemlere rahmetti evet şer-i mübini,
Şehbalini adl isteyenin yurduna gerdi.

Dünya neye sahipse, O'nun vergisidir hep;
Medyun ona cemiyyeti, medyun O'na ferdi.

Medyundur o masuma bütün bir beşeriyet
Ya Rab, bizi mahşerde bu ikrar ile haşret.
    Akif 

    ***

Geçerken ağladım geçtim, dururken ağladım durdum

Duyan yok, ses veren yok; bir perişan yurda başvurdum

    Akif

    ***

Bu dert meyhanesinde 

Kimi gördün şaduman olmuş?
Bu gam hane-i mihnette 

Beladan kim eman bulmuş?

Bu bir devvar-ı gaddardır 

Gözü gördüğünü hep yer,
Ne şad u ne geda bunda 

Ne bir fert payidar olmuş,

Hüner Hakka kul olmaktır 

Hüner irfanı bulmaktır,
Hüner bir ibret almaktır 

Bu gaflet alemi almış

Nice serv-i revan canlar, 

Nice gül yüzlü sultanlar

Nice Hüsrev gibi hanlar

Bütün bu deryaya dalmış.

Muhammed Lütfi'ye lutfet 

Aman ey Halık-ı alem,
Belayı ekber oldur ki 

Özünü gaflete salmış.

    Alvarlı

    ***

Pak ve tahir eyle çirkâb-ı hevadan nefsini

Yalnız el yüz yıkamayı sanma taharetten garaz

    İsmail Hakkı Bursevi

    ***

Ol Medine izi tozu, bu Kuddusi yüzüne tûtiyâdır

    Kuddusi

    ***

Söğütcük'te...

    Şamlı çeşmesinin su yolunu kazarken müthiş hikayeler derledim. Bir gün Söğütcük, defineciler, kazıcılar, mağara, çukur derken konu varacağı yere varmıştı. Şekeralilerin Ali Omak "Duruñ bi de ben añnaden" diyerek, konudan fazla uzaklaşmadan yaşadığı ilginç bir olayı anlattı. Biz dinlerken gülmekten öleyazdık.

    Söğütcük'ün hemen ucundaki bayırda gırañ başlar. Aslında Gocagır'ın başlangıç noktası bu gırañ kabul edilebilir. Ali orada koyun güdüyormuş. Yaz günü; sabah yaylım bitirilip kuşluk vaktinde malı eve götürüyor, kendisi de gün boyu işine bakıyor.

    O sabah daha güneş doğmamış, yavaş yavaş dağıtmadan hayvanı aşağıya Söğütcük düzlüğüne indirmeyi düşünüyor. Yan taraftaki tarlada Gavalcıların yulaf var, oraya da girmesinler diye bir yandan gözetliyor. Fakat ne kadar gözetlese de hayvan bu, bir tarafa dikkat ederken öte yandakini kontrol edemezsin. Ali'nin korktuğu başına gelmiş ve koyun tek tek dağılmaya başlamış.

    Bu arada alacakaranlıkta bir kaç tane karaltı görmüş. Bunların ot olduğu belli de, gırañda bu kadar büyük ot bitmez ki...  Burada yüksek ot olarak en fazla sığırguyruğu veya galgan dikeni çıkar, onların da karaltısı olmaz... Elindeki elektirik (el lambası)nın ışığını üzerlerine tutmuş, evet öyle, ot bunlar... Tuhafına gitmiş, kendini alamayıp otlara doğru yürümüş. Yanlarına varıp baksa ki, iki metre derinlikte bir çukur... Bu derinliği kazabilmek için ne kadar genişlik lazımsa, ona göre bir çukur tahayyül edin... Meğer bu çukurdan çıkan toprak üzerinde bitmiş uzaktan gördüğü otlar...

    Otların sırrını çözmüş, ama bu derin ve koca çukurun hikmetini anlayamamış. Bu gırañda bu çukurun ne işi var? En sonunda definecilerin işi diye yorumlamış. Elektriği tutarak gizemli çukurun orasını burasını muayene ederken eşeğin kütürtüsünü işitmiş...

    Eşeğin ağzından çıkan kütürtüden yulafa girdiğini anlamış. Çukuru koyverip ona doğru yönelmiş ve "Kırrrt! Çüşşş!" diyerek hayvanı ürkütmeye çalışmış. Başarılı da olmuş, eşek ürküp kaçmış... Ama bilin bakalım nereye? Şaşkın hayvan varıp bir küpürtüyle koca çukura düşmüş. Hadi bakalım...

    Ali gülsün mü, ağlasın mı bilememiş. Fakat telaşlanmış, çünkü eşeğin oradan çıkarılması lazım. Ne kadar uğraştıysa olmamış. Böyle muntazam çukurdan çıkmak kolay mı. Hadi hayvan ön ayaklarını yukarı atabilse, kendisi de arkadan destekle çıkarabilir. Lakin hayvan bunu akıl edemez ki... Kan ter içinde kalmış, telaşı öfkeye dönüşmüş... Sonra öfke çaresizlikle birleşmiş. Bizimki bu vaziyette çukurun başına oturmuş; 

    "Bureye bişey gömeniñ deee!.."
    "Bureyi gazanıñ daaa!.."
    "Burda mal güdeniñ deee!.."
    "Taaa! ..." diye kendi kendine gaherlenmiş... 

    Tabi bunun kimseye faydası yok, kendini rahatlatmış, o kadar... Dediğine göre abartısız orada iki saat kadar uğraşmış. Sonra nasıl olduysa talihsiz eşek toynaklarıyla eşinerek filan oradan kendi kendine çıkmayı başarmış. 

    Bu sırada gün doğmuş, ortalık aydınlanmış. Ali eşekle uğraşırken koyun çoktan suyunu içip Söğütcük düzlüğünü aşmış da Arpalık'a varmış bile...

    Şu olaydaki duygu ve heyecan yoğunluğunu ben tam aktaramamış olabilirim. Siz okurken Ali Omak'ı dinlediğinizi hayal edin ve onun sesini, öfkesini, mimiklerini hesaba katın. O zaman bizim gülmekten kırılmamıza hak verirsiniz...

Mermer Direkler

 

    İbili (İbrahim Taşkın) Söğütcük'te öküz güdüyormuş. Yaşı küçükmüş, 1960'ların ilk yılları olmalıdır... Eve dönmekte gecikmiş, iyiden iyiye gün inmeye başlamış.

    Zıhiye Osman Demir'in de aralarında bulunduğu bir kaç kişi toplanmış bir yeri kazıyorlar. Biraz da yaptıkları şeyi merak etmiş, onların yanına yaklaştığı için gecikmiş. Küçük çobanın kendilerine doğru yaklaştığını görmüş kazanlar... Eh, bir çocuğun ne zararı olacak;

    - "Kimseye demeyeceksen, gel bak" demişler. İzin çıkınca meraklı İbili oturup ne yaptıklarına, nasıl kazdıklarına, ne bulduklarına, neler konuştuklarına  bir bir şahit olmuş. 

    Bir oyuk... Ama in gibi değil, mağara gibi; kocaman... Ortasında bir mermer sütun... Kazmayı vurduklarında her yer zıngıldıyormuş...

    Hava kararırken İbili bu gördükleriyle öküzlerini alıp köye doğru sürmüş. Söz verdiği üzere gördüklerini uzun müddet kimseye anlatmamış. Belki 30 yıl sonra birilerine bahsetmiş, o kadar aramalara rağmen bu mağarayı bir daha gören olmamış. Bir türlü bulamamışlar...

    Aynı bölgede Heykel Cemal Öztürk de bir kazıda iki 'mermer direk' bulduğu, satılıp taşınacak bir şey olmadığı için kapattığı söylenir...

    Eski kabristanda, çeşmelerde ve daha başka yerlerde mermer direk dediğimiz bu sütunlardan çok var... Bunca devşirme malzemeyi nereden buldular diye şaşırıyoruz...

Mandıra

     ÖN NOT: Evvela bir yıl önce yazılan Madran Baba başlıklı yazıyı okumanızı öneririm..

    Tamam, Madran Baba Eğret batısındaki mevkide bir müddet eğlenmiş hatta yıllar geçirmiş olsun, bu antik yerleşimden dolayı Madran Baba lakabını almış bulunsun, gidip son yerleştiği Aydın'da asıl adı unutulacak kadar bu lakabıyla tanınsın... Bütün bunlar bizim Mandıra mevkiinin neden böyle adlandırıldığını açıklamaz ki...

    Mevki adlandırmaları genellikle yakınlarda bulunan ve herkesçe bilinen büyük bir şeye işaretle yapılıyordu. Yarıkgaya, Körguyu, Gocagedik, Guyuderesi gibi... Bazen de bir şahsa işaret edilerek mevkiye ad verilir; Tüfekciguyusu, Gobakguyusu, Çolağınçeşme, Resulbaba örneklerindeki gibi... Mevkiden öte köy isimlendirmelerinde de bu husus göze çarpar; Bayramgazi, Osmanköy, Karacahmet vb... 

     * * *

    Yolculuk zamanı, biraz gerilere gitmek gerekecek, antik çağ... Eğret'in de içinde bulunduğu Frig bölgesi, Hititlerden sonra Frigya tarihine paralel olarak çeşitli ulusların egemenliğinde bulunmuş; Lidyalılar, Persler, Roma/Bizans ve sonra Türkler... Bu dönemlerde de yerleşimler adlandırılırken bazı önemli kişilerden esinlenilmesi normaldir... Misal Çorca'ların Büyük ve Küçük Georgia adında iki kardeşe işareten Bizans döneminde; yahut Büyük ve Küçük iki komutanla ilişkilendirilerek Timur döneminde kurulup adlandırıldığı söylenir. Çevremizdeki çoğu yerlerin adında böyle hikayeler var...

    MÖ 5. yüzyılda Persler Anadolu'da hakim durumdalar. Frig ve diğer Anadolu halklarını kolayca boyunduruğu altına alıyor, mühim bir mukavemetle karşılaşmıyorlar. Artık asıl savaşları Yunanlarla yapacaklar. Tabi uzun bir süre Anadolu'da, özellikle Frig bölgesinde yerleşiyorlar. Yerli Frig halkı Pers ordusundan pek hazzetmemiş, yine de güce boyun eğiyorlar.

    Pers İmparatoru I. Darius ordusunun önemli komutanlarından biri Mardonios'dur. Bu adamın özelliği, yerli Frig halkından devşirdiği savaşçılarla birliklerini önemli ölçüde güçlendirmiş olmasıdır. Bu özel birlikleriyle Trakya'ya geçip Brygleri egemenliği altına alıyor. Sonra tekrar Anadolu'ya dönmüş: "Zira Mardonios bunlara da baş eğdirmeden bölgeden ayrılmayıp Brygleri yendikten sonra, orduyu Anadolu’ya götürmüştür. Mardonius’un ordusunda kullandığı ulusların en önemlileri ve en tanınmışları arasında Frig kabileleri de yer almıştır." *

    Mardonios MÖ 479'da ölmüş. Ordusunu Anadolu'nun neresine götürdüğü, nerede yaşadığı ve nerede öldüğüne dair bilgi yok.

     * * *

    Günümüze dönelim... Son dönemde Mandıra mevkii de kaçak kazılardan nasibini almış. Ben adını ilk defa bu vesileyle duymuştum. Diğer antik bölgelerdeki kazılardan farklı olarak defineciler burada daha büyük çaplı ve profesyonelce çalışmışlar. Tabi neticede tahribat ve talan da büyük olmuş... Ellerinde haritalar ve kullandıkları teknik aletlerin yardımıyla  defalarca kazmışlar. Kazılarda işgücünden yararlanmak için yanlarında bulundurdukları bir kaç kişiyle konuştum, buna göre Mandıra bölgesi büyük bir yerleşim izlenimi vermiş.

    Mandıra'nın her yanı mezar olduğunu söylüyorlar. Geniş alana yayılan mezarlardan başka yer altına doğru kat kat inen başka mezarlardan da bahsettiler. Kayalara oyulmuş bu mezarlıktaki buluntular hakkında bir şey bilinmiyor; ama farklı biçimlerdeki mezar oyukları, kapaklar, sunaklar, delikler, göçükler ayrıntısıyla belirginmiş.

    "Mezar odaları yaygın olarak zemin seviyesinden yüksek, erişilmesi zor noktalara yapılmışlardır, ancak zemin seviyesine oyulmuş örnekler de oldukça fazladır. Dışarıdan bakıldığında kare ya da dikdörtgen şeklinde küçük ve basit kapı açıklıkları ile Frig kaya mezarları kolayca tanınabilirler. Bunların dışında, zemin seviyesinin altındaki kayalara oyulmuş, gömü yapıldıktan sonra üzeri toprakla örtülmüş az sayıda dromoslu oda mezarı da vardır."  **  

    Tümülüs tekniğiyle ölü gömme geleneğinin Anadolu'ya Friglerce getirildiği ve bunun Lidyalılar döneminde sürdürüldükten sonra terkedildiği bilim adamlarınca kabul görüyor. Persler ve Yunan/Bizans dönemlerinde yok. Tümülüs (höyük/üyük) yığılarak ölü gömme adeti ve yukarıda parafta belirtildiği şekilde mezarlıklar oluşturulması aynı dönemlerde birlikte uygulanmış. Fakat Perslerle birlikte artık tümülüs tamamen bırakılacıktır...

    Yukarıdaki paragrafta değinilen ayrıntılarla Mandıra hakkında kazıcılardan dinlediğim tasvirler birbiriyle örtüşüyor. İlgili makalede Hakan Sivas'ın bir cümlesi daha dikkatimi çekti: "Bazı mezarlar Roma ve Bizans dönemlerinde ekleme ve değişiklikler yapılarak ikinci kez kullanılmışlardır." Bu bilgiyi doğrulayan ifadeleri kazıcılardan da duydum...

     * * *

    Toparlayacak olursak... Üzerinde yaşadığımız topraklar binlerce yıldır farklı topluluk ve medeniyetlere sahne olmuş. Eğret bölgesi de Hitit, Frig, Lidya, Pers, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı'ya ev sahipliği yapmış. Antik dönemin izlerini köy içinden başka Maldepesi, Bayramgucağı, Çatalüyük, Çatalınguyu, Üyük gibi mevkilerde görebilirsiniz.

    Mandıra da antik bölgelerden biridir. Frigya döneminde önemli bir yerleşim yeri olduğunu düşünüyorum. Lidyalılar ve Persler döneminde de burada önemini sürdüren bir köy vardı, adını bilemiyoruz. Pers Komutanı Mardonos köy civarında çok konakladığı ve buralardan savaşçı topladığı için MÖ 5. yüzyıldan itibaren köy onun adıyla anılmaya başlandı ve Mardanos/Mardan denildi. Belki de orada öldü ve oralara defnedildi, belli değil... Onun ölümünden 150 yıl kadar sonra bölge Büyük İskender'in hakimiyetine girdi, ama adında değişiklik olmadı. Hatta Hellenistik dönemin sonuna kadar köy, bu ismiyle varlığını sürdürdü.

    Anadolu'nun Türkler tarafından fethedildiği dönemde köyün adı hala Mardan idi. Horasan Erenlerinden bir zat köyde bir kaç yıl kalıp nihai durağı olan Aydın/Bozdoğan'a vardığında, geldiği köyle ilişkilendirilerek Mardan/Madran Baba olarak lakaplandı. 

    Müslüman Türk halkı yeni köyler oluştururken çevredeki eski antik yerleşimler birer birer unutuldu. Zaman ise bu büyük küçük köylerin üzerini örttü, onları görünmez hale getirdi. Nasıl olduysa Mardanos'un adını alan köy, kendi üstü kapanmış olsa da ismini bir şekilde sürdürdü. Ufak tefek değişikliklere uğrayarak Mardanos/Mardan/Madran/Mandıra haline geldi...

    Pek işe yaramasa da Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'nca Anıtkaya ve çevresindeki bazı tarihi yerler koruma altına alınmış. Cumacamisi ve Kabristan, Kervansaray, Çatalüyük, Çatalınguyu bunlardan... Mandıra ile ilgili böyle bir karar duymadım. Belki Çatalınguyu Höyük bölgesi içinde ele alınmıştır diye karara baktım, böyle bir ifade yok. Haritada ise sadece kuyunun bulunduğu dere ile batısındaki zaten kalbura çevrilen üyük işaretlenmiş.

    Şimdilik sahipsiz gibi görülen Mandıra bölgesi için böyle bir koruma kararı alınır ve daha önemlisi diğer antik bölgelerimizle birlikte burada da planlı ve düzenli araştırmalar, kazılar yapılırsa Eğret bölgesi antik tarihiyle ilgili gerçeklere ulaşılabilir. Yoksa bizim yazdıklarımız spekülasyondan öteye geçmez...

     * Erkan İznik, Hellen Ve Romalı Yazarların Anlatılarıyla Frigler Ve Frigya, Fetih Ve Medeniyet Dergisi, Yıl 2, Sayı 5, s.20

        ** Hakan Sivas, Frig Ölü Gömme Gelenekleri, Fetih Ve Medeniyet Dergisi, Yıl 2, Sayı 5, s.120

Hanyeri Kuyusu

 

    Bzim dağda çeşme ve kuyular ekseriyetle tepelerde bulunuyor. En alçak seviyede bulunanı Gayraklı çeşmesi, onun süzeği/kaynağı da oldukça yukarılardaymış. Belki çoğunluğunun yukarıda olmasının mantığı buna bağlıdır. Yüksekteki suyu fizik kurallarına göre aşağıya akıtmadan bahsediyorum. Meyilli olmayan, düz ovadaki suyu nakletmek zordur.

    Neyse ki İlbulak dağlarının eğimi orman ucuna kadar bariz devam ediyor, zirveden tarlalara kadar en az 200 metre rakım farkı var. Buna rağmen eteklerdeki çalı orman içinde çeşme/kuyu bulunmaması şaşırtıcıdır.

    Anıtkaya arazisinin bazı bölgeleri su kaynağı bakımından gerçekten çok fakir, yani bu durum dağ ile sınırlı değil. Çoğu yerde sıra sıra çeşme, kuyu görürsünüz; ama öyle mevkiler vardır ki malları sulamak için uzun yol kat etmek gerekir. Misal en geniş mevkilerden biri sayılan Gocagır'da sadece Arzıların kuyu var ki kendisine en yakın su kaynağı kilometrelerce mesafedeki Omarcık çeşmesi ile Söğütcük kuyuları...

    Benzer susuzluk Akgaya istikametinden dağ tarafında da gözlemlenir. Hassönleringuyu'dan sonra bir damla suya muhtaçsınız. Ormana girince de durum aynı, en yakın su Gayraklı'da bulunuyor. Şu durumda kuyu ile çeşme arasında 3,5- 4 kilometrelik mesafe susuz...

    Eski zamanlarda bölge su bakımından bu kadar fakir değilmiştir. Kanaatimce önemli coğrafi ve iklimsel değişiklikler sebebiyle bazı kuyular kayboldu; çöktü, kurudu, kapandı vesair...

    Hanyeri mesela... Eğer orası gerçekten han yeri ise mutlaka yakınlarında su olmalıdır. Öyle ya, yolcu su olmayan yerde neden dursun; hayvanlarını sulayamadan dinlendirebilir mi? Su hayattır ve özellikle yolcular su kaynağı yakınlarında konaklayıp dinlenmek isterler. Hanlar, kervansaraylar da böyle yerlere yapılır... Hanyeri'nde bu yüzden kuyu varmıştır... Öyleyse buradaki suya ne oldu?

    Eskiler bütün bunları düşündüler mi bilemem, ama Hanyeri çevresinde kuyu veya çeşme olmaması dikkatlerden kaçmamış. Bir kaç ilgili toplanıp kuyu kazmaya karar vermişler. Sene 50'li yılların sonları... Bu işlerden biraz anlayanlara çatal çubukla muayene ettirip yer altında su olduğuna kanaat getirdikleri bir yeri kazmaya başlamışlar. Ekibin içinde Macurali dedem de var, belki de öncüleriydi orası belli değil... Tam dokuz kulaç aşağıya inmişler. Suyu bulamamışlar, daha kötüsü onların kaçak dediği bir tabakaya gelince bırakmışlar. Çünkü artık suyu bulsalar bile o tabakadan kaybolacağı için bu işten vazgeçmişler. Kapatabildikleri kadar çukuru kapatıp meydandan çekilmişler. Başarılı olunsaydı ekibin elemanlarının adları bugüne kadar gelirdi, ama iş akim kalınca fatura dedeme kesiliyor. Böylece su bulunamayan ve olmayan kuyunun adı Macuralininguyu olarak kalıyor. 

    Bugün Hanyeri'nin bir ucunda dombeycik tuzağı gibi bir çukur ancak dikkatli bir bakışla fark edilebiliyor. Bazıları bunu küçük bir göktaşının açabileceği oyuğa da benzetiyor. Her nedense ortasına taşların yığıldığı bu çukur Macuralininguyu imiş.

    Bunca zaman geçtikten sonra Anıtkaya arazisinin su durumunda bir değişiklik yok, hatta olumsuz anlamda değişti; yerüstü kaynaklar kurudu, yeraltı suları çekildi. Neredeyse bütün kuyular iptal... Küresel ısınma ve kuraklık bizim köyü de kasıp kavuruyor...

    Hikayeye dönecek olursak, kuyu olayından sonra da Hanyeri mevkii ve çevresinin su ihtiyacı hiç bitmiyor. Genel kuraklığın da etkisiyle arttıkça artıyor. Bir daha kuyu, çeşme macerasına girişilmemiş; ancak suyun peşini de bırakmış değil millet... Misal DSİ marifetiyle yüz metre kadar yukarıya 30-40 metre çapında bir gölet oluşturulmuş. Ancak yağmur, kar sularının birikmesiyle işlerlik kazanan bu gölet de son yıllardaki kuraklığın etkisiyle artık derde deva olmuyor.

    Derde deva için Hanyeri'ne bir çeşme gerekiyor. Yeni yapılan etütlerde aynı yerde aynı kuvvetli suyun öylece durduğu görülmüş. Macuralininguyu dibine yapılacak sondaj... 

    Suyu kendiliğinden yeryüzüne çıkan çeşmelerde durum farklı, sen lulaya versen de vermesen de o su zaten akacaktı. Lakin sondajla yeryüzüne çıkardığın suyu şu kurak dönemde öyle hovardaca kullanamazsın. Damlası bile altın değerinde, o halde tasarruflu kullanmak zorundayız. Bence dönüşümlü olarak bir miktar akıtıp durduran otamat sistemi bile yeterli değil bu konuda... Güneş enerjisiyle çalışan pompalara musluk takmak şimdiki teknolojiyle zor ve eziyetli olabilir. O halde basitçe bir şartel veya düğme koymak en mantıklı yol görünüyor.

    Hedefimizdeki Hanyeri çeşmesi böyle olacak. İhtiyaç olduğunda çoban veya herhangi bir kişi düğmeye basıp çeşmeyi kullanacak, kabı veya aharları doldurduğunda yine düğmeye basıp kapatacak. Şimdilik suyu dizginleyerek tasarruflu kullanmanın en basit yolu bu görünüyor. İnşallah niyetimizdeki neticeye ulaşırız...

Gecmisten Gunumuze Egret İdaresi 14-Son

    

    Baştan şu sorunun bizdeki cevabını aramamız gerekiyor:

    - Sana yetki verseler, Anıtkaya'yı ilçe yapar mısın?

    Kimliğinin açıklanmayacağını bilirse, insanlarımızın bu soruya 'evet-hayır'ın ötesinde ilginç cevaplar vereceğini tahmin ediyorum. Ayrıca Anıtkaya'da oturanlar ile uzak-yakın Anıtkaya dışında yaşayanların cevapları farklı olması da normaldir.

    Yazı dizisi boyunca mümkün olduğu kadar kendimi gizlemeye, sadece okuyup dinlediklerimden, gözlemlerimden elde ettiklerimi objektif olarak yansıtmaya çalıştım. Elbette kendi yorumlarım, sorgulamalarım vardı, bunları sona bıraktım. Böylece konuşulmayan hiç bir husus kalmayacak, her şey ortaya dökülecek ve sonuçta gelecek için bir projeksiyon sunulmaya çalışılacak.

    Yanlış anlaşılmasın, Anıtkaya'nın bugünkü durumuyla ilgili suçlu aramıyoruz. Çünkü ortada bir suç yok, çünkü ceza yasasında yerleşimin idari pozisyonunu alt seviyeye düşürme diye bir şey bulunmuyor. Ancak köyün şu durumundan kim sorumlu, bunu arayabiliriz, ki bu sorumluluğu bir kişi veya gruba yüklemek de akılla bağdaşmaz. Her şeyde kendilerini işaret ettiğimiz Başkan/Muhtar dışında daha başka kimlerin hataları olabilir, onlara da bakalım...

        ***

    Şu fotoğrafta, 'önü açık ve gelişmeye müsait' diye 717 nüfusla ilçe yapılan İhsaniye ile, nüfusu 2000'in altına düştüğünden köy yapılıp önü kesilen Anıtkaya birlikte görülüyor.

        ***

    1998 yılı 28 Ağustos şenliğinde Başkan Ömer Aydın'ın konuşması çok ses getirdi. Bunun sebebi, içeriğin  alışılagelmiş şenlik konuşmalarından farklı olmasıydı. Günün anlamından sonra, protokol sıralarında  bulunan ANAP'lı Sağlık Bakanı Halil İbrahim Özsoy'a 'verdi veriştirdi.' Başkan'a göre Bakan Bey Anıtkaya'ya gelmesi beklenen bazı hizmetlere engel oluyordu ve bunu da sırf parti ayrımı sebebiyle yapıyordu. Konuşma esnasında protokolde buz gibi bir hava oluştu. Zafer haftası bitti, ama soğuk rüzgarın etkisi Afyon'da aylarca devam etti. Konuşmalar yapıldı, demeçler verildi, davalar açıldı. Sonunda ne mi oldu? Hiç bir şey...

    Aslında bu olayın özünde Ömer Başçavuş haklıdır. Sorumluluğunda bulunan Anıtkaya'ya bir şeyler yapılacakken, makamı ve konumu ne olursa olsun, buna engel koyanlara tepki vermek gerekir. Fakat burada büyük bir yöntem ve üslup sorunu göze çarpıyor; dolayısıyla bu sorun Başkan'ı haklıyken haksız duruma sokuyor. Eğer Başkan politik davranıp, her ne diyecekse bunu başkalarına, mesela bir grup Anıtkayalıya söyletseydi, üstelik bu masum protestoya mani oluyormuş gibi yapsaydı, sonuç elde edilir, beklenen hizmet (galiba ambulans) Anıtkaya'ya kazandırılabilirdi.

    Bununla beraber Devlet ve Hükümet yetkililerine usulünce tepki koymada Anıtkayalılarda büyük bir eksiklik olduğu kesindir. Köye gelen yetkili yetkisiz herkes hürmette kusur edilmemesi gereken bir misafirden öte olduğunu kabul etmeliyiz. Tamam izzet ü ikramda bulun, ama istediğin istemediğin hususlardaki düşüncelerini de çekinmeden söyle. Biz öyle yapmayız; dinleriz dinleriz, kafamızı sallar onaylarız, onlar gittikten sonra ancak itirazlarımızı sıralarız... Tabi bizden başka kimse duymayacağı için itirazlarımız bir işe yaramaz. İstemediğimiz biçimde sonuçlanınca da sorumlulara saydırmaya başlarız. Oysa sana gelenler siyasi ise, sen seçensin onlar seçilen; memur iseler, vatandaş olarak sen onların amirisin, vekil iseler, sen de asilsin. Çekinecek ne var, niye düşünceni söylemezsin...

    Tarz ve üslubunu ayarlayamamış olsa bile Ömer Başçavuş bir Bakana tepki göstermekte bu yüzden haklıdır. Benzer bir durum Remzi Kayır zamanında da yaşandı. Başkan, Anıtkaya söz konusu olduğunda ayrımcılık yaptığını düşündüğü Veysel Eroğlu'nu basın yoluyla protesto etti. Kaç kere Anıtkaya'ya gelmiş olmasına rağmen Belediye'ye uğramadığını, randevulara cevap vermediğini, daha önemlisi diğer beldelerle Anıtkaya arasında ayrımcılık yaptığını söyledi. Üstelik bu sitem/protestoda en küçük bir hakaret bile yoktu.

    Ömer Aydın ile Remzi Kayır'ın temeldeki şikayetleri, Bakanların parti gözeterek ayrımcılık yaptığı, hizmet götürme sözkonusu olduğunda Anıtkaya Kasabasını bundan ayrı tutmalarıydı. Bir Anıtkayalı gözüyle baktığımızda, şikayetlerinde ne kadar haklı oldukları herkesin malumudur. Yalnız aynı protestoyu kendi partisine mensup yetkililere göstermedikleri hususunda onları eleştirme hakkımız var. Mesela ilçelik başvurusuna sahip çıkmayan zamanın DYP'lilerine Ömer Aydın tepki göstermiş midir? Veya Remzi Kayır, ilk döneminde iktidarın bir parçası olan ANAP'tan, MHP'den Anıtkaya adına istediklerini alabilmiş midir? Alamadıysa tepkisini nasıl ortaya koymuştur?

    İktidar ile aynı partiden olunmadığı zamanlarda Hükümeti protesto eden Başkan profili çizmek kolay ve maliyetsizdir. Bunun böyle olduğunu gördük. Geçmişte işlerin Anıtkaya aleyhine döndüğü bariz bir şekilde ortaya çıkan dönemleri de gördük. Misal kazalığın ilk Eğret yerine İhsaniye'ye verildiği yıl olan 1957'e bakalım. Muhtarın bir partisi olmaz, ama birinci aza Eyüp Çetin'in DP'li olması sebebiyle Tıraka Muhtarlığının iktidardaki DP ile uyumlu çalıştığı herkes tarafından biliniyor. Diğer yandan, o dönemde yalan dolan raporlarla ne dolaplar çevrildiğini de ortaya koyduk. Çok zeki olduğu herkesçe bilinen Abdurrahman Zenger ve heyeti, olan bitenden habersiz olabilir mi? Peki, onların Hükümet cenahına, İçişleri Bakanlığına, en azından Afyon Valiliğine itirazda bulunduğuna dair bir şey duydunuz mu? Yok...

    Ya nahiye merkezinin Eğret'ten İhsaniye'ye taşındığı 1942'de olanlara ne demeli... Tamam o zaman muhtarlar seçimle değil, sırayla işbaşına geliyor veya atanıyorlardı. Lakin Eğret ileri gelenleri arasında mutlaka CHP'liler varmıştır. Onlar partileri nezdinde neden girişimde bulunmadılar? İçişleri Bakanının göreve geldiğinin ikinci haftasında hiç gerekçe göstermeksizin böyle bir genelgeye imza atmasına neden tepki göstermediler? Bunun tek müsebbibi Nahiye Müdürü ise onu neden partiye şikayet etmediler? 

    Merkezi yönetime gelelim. Hükümetlerin, Bakanlıkların, Vilayetlerin, Nahiye Müdürlerinin yanlışları olamaz mı? Daha nahiye merkezinin nakli sırasında resmi hiç bir gerekçe gösterilmemesi dikkate değerdir. Eğret halkının ne düşündüğünü kimse umursamamış. Nahiye Müdürü ile Eğretlilerin anlaşamadığı söylentisini doğru kabul etsek bile, bunun çaresi merkezi taşımak mı olmalıydı?  Müdürün kafasına uygun teba aramak nerde görülmüş, daha pratik ve kolay bir müdür değiştirmek varken neden merkez değiştirildi hala anlaşılmaz bir durum... Tek açıklaması, Belcemeşe köyünün parlatılmak istenmesidir; 500 haneli bu köy için koca Eğret harcanmıştır, bu kadar basit. Acı olan taraf, bu işe Devlet/Hükümet kurumlarının alet edilmesi...

    Hükümetin bir başka belirgin yanlışı 1957 ilçelik meselesinde görülüyor. Düzmece raporla bile saklanamayan gerçeklere rağmen kaza 717 nüfuslu İhsaniye'de kuruluyor. 15 yıl önce 1942'de tek mantıklı gerekçe olarak sunulan 'gelişmeye müsait merkezi konumu'nun ne kadar gerçekçi olduğunu şuradan anlayın; İhsaniye'de bu 15 yılda ancak 200 nüfus artışı sağlanabilmiş, evet sadece 200... Hükümet bu uygulamadaki haksızlığı, çıkardığı bir söylentiyle örtmeye çalışıyor. Neymiş, aslında Eğret ilçe yapılacakmış da zenginler istememişler... Ne zamandan beri idari yapı değiştirilirken halka soruluyor? 1930'da Eğret'te nahiye kurulurken Eğretlilere mi soruldu? Yoksa 1942'de nahiye merkezi Eğret'ten alınırken mi onlara soruldu? Tamam Belediye kurup kasaba yapmak için 1958'de halka sordunuz, ama bu kanun gereği olduğu içindi. Kanunun emretmediği nahiye ve ilçelik hususlarında Eğret halkının fikrini hiç dikkate almadınız...

    Tekrar yakınlara gelelim, Ömer Aydın ve Remzi Kayır'ın Hükemete serzenişlerinde haklı olduklarını söylemiştik. Remzi Başkan Galipbey caddesinin uzantısı olan bulvarın halini örnek vererek Anıtkaya'ya Hükümetin üvey evlat muamelesi yaptığını söylüyordu. Bunun Devlet çarkında sistematik ayrımcılığa dönüştüğünü de 1942'deki nahiye merkezi naklini örnekleyerek açıklıyor, o günden başlayan ayrımcılığın bugünlere ulaştığını belirtiyordu. 

    Remzi Kayır'ı bu eleştirilerinde haklı bulduğumuzu bir kez daha belirtelim, ancak 2014'te köye dönüşme faciasına doğru yol alınırken neler yapıp yapamayacağını da masaya yatıralım. Hükümet bu kararını açıkladığında Anıtkaya nüfusu kritik noktadaydı ve bir kaç yıldır gıdım gıdım giden kasabadan ayrılışlar hızlanmıştı. Belediyeliğin düşeceği kesin gibiydi. Sağdan soldan nüfus taşıma ile bunun önüne geçilebilir miydi? 

    Burada güncel bir örnek üzerinde duralım. İhsaniye ilçesi bu yeni düzenlemeden etkilenmiyordu, çünkü 2000 altına düştüğünde belediyeliğin feshi kararı beldeler içindi. Buna rağmen bakın neler olmuş: 

    Tablodaki veriler İçişleri Bakanlığından. Hatırlanacağı üzere 1957'de İhsaniye nüfusu 717 idi, 1960'ta doksan kişi artarak 806'ya çıkmış. Yılda yaklaşık 30 kişilik bir artış. Yeni ilçe olmuşsun, kadrolar verilmiş, atamalar yapılmış, buna rağmen tosbağa hızında bir artış... Bundan sonraki nüfus artış hızı değişmiyor, hep gıdım gıdım ilerliyor. Yalnız 2000 yılında bir anda merkez nüfus iki katına çıkıveriyor, köylerde belirgin bir değişiklik yok. N'oluverdi ki? Sonraki sayımda ise o anlık nüfus patlaması bir anda yok oluyor, her şey yedi yıl önceki halini alıyor. Demek ki 2000 yılında nüfusla ilgili bir tehlike sezildi ve 2200 kişi İhsaniye'ye yığıldı, tehlike geçince 'herkes yerine' dediler. Tabi bütün bunlar fiili olarak gerçekleşmemiş, kağıt üstünde öyle gösterilmiş olabilir.

    Benzer bir operasyon 2012-13 arasında gerçekleştirilmiş. Artık bu yıllarda adrese dayalı sistem oturmuş, nüfus işlemleri tamamen elektronik ortamda yapılmaya başlanmıştı. Yani Türkiye'nin başka bir yerindeki vatandaşın naklini dilediğin gibi yapamıyordun. Bir anda 2200 kişiyi İhsaniye'ye gelmiş gibi gösteremiyordun mesela.

    2012 yılı sonunda tuhaf bir şey olmuş, İhsaniye köylerinden 1700 kişi 'yapılmaz bu ileşberlik' diyerek kahretmişler ve hepsi de gelip İhsaniye merkezine yerleşmişler. Böylece İhsaniye merkez nüfusu tarihinde ilk defa 3 bin üzerine çıkıp 4 bine yaklaşmış. O yıldan sonra ise yine durgunluk; yedi yılda sadece 63 kişi artmış...  2013 Yılında bir anda merkeze yerleşmeye karar veren 1700 İhsaniye köylüsünü merak ediyorum...

    O yıllarda yapılan nüfusu 2000 altına düşen belediyelerin kaldırılmasına yönelik düzenleme, hiç ilgisi olmadığı halde İhsaniye'yi nasıl tedirgin etmiş. 2000 yılındaki büyük nüfus naklini, tehlike geçtikten sonra iptal etmişlerdi. Aradan 10 yıl geçmesine rağmen, köylerden merkeze taşınan 1700 kişi ne olur ne olmaz diye hala İhsaniye'de duruyor...

    Bu örnekten yola çıkarak aynı yıllarda Anıtkaya'ya da böyle bir işlem yapılabilir miydi, ona bakalım. Bu kadar geniş çaplı nüfus nakli mümkün değil yapılamazdı. Çünkü İhsaniye ilçesinde Kaymakamlığa bağlı Nüfus Müdürlüğü var, nakil işlemleri orada yapılır. Bu Belediyenin ve Başkanının yapabileceği bir işlem değil. Remzi Başkan o dönemde ikna ettiği bazı kişilerin gerçekten veya kağıt üstünde Anıtkaya'ya taşınmasını sağlayabilirdi. Adrese dayalı sistemde, mesela ikametin İzmir'de ise, başvurarak naklini Anıtkaya'ya aldırabiliyorsun. Lakin o vakit İzmir'de ikamet etmenin sağladığı bazı haklardan vazgeçeceksin, çünkü artık orayla bağın kalmadı. Bu ve buna benzer açmazlar sebebiyle yüksek sayılara varan, hele İhsaniye'deki gibi nakiller mümkün değildi. 

    Yine de Başkanın belediyeliği kurtaracak kadar nakil gücü vardı derseniz, buna katılırım. 15-20 fedakar Anıtkayalı bulunabilirdi. Fakat bu kalıcı olur muydu, onu da bilemem. Bakın İhsaniye'ye 2013'te taşınan 1700 köylü hala orada tutuluyor. Biz rica minnet ikna ettiğimiz Anıtkayalıları sürekli burada tutabilecek miydik. Ayrıca Anıtkaya'dan kaçış hızlanarak devam etti. Metiner İdis zamanında 1700'lerdeyken kampanya başlatılarak Afyon'dakiler ikinci adres olarak naklini Anıtkaya'ya yaptırdılar. Bu da işe yaramadı, yaramazdı... Bir çok haklı sebepten Anıtkayalılar çoğunlukla Afyon'a taşınmaya devam ediyor. Şu anda nüfusun 1400'lere düştüğü söyleniyor. Diyelim ki 2014'te zor bela Belediyeliği durdurdun, 2019 ve 2024'te bunu nasıl sağlayacaktın....

    Tabi meselenin bir de siyasi tarafı var. Soru basit: Remzi Kayır AKP'li olsaydı bunlar başımıza gelir miydi? Bu soruya herkesin vereceği cevap farklıdır. Bazılarına göre Eğer Başkan iktidar partisinden olsaydı bir yolu bulunup Belediyelik Anıtkaya'da bırakılırdı. Aynı dönemde nüfus kriterlerini yerine getirmediği halde Ordu Belediyesi nasıl Büyükşehir yapılmışsa, benzer durumdaki Anıtkaya da Belediyelik olarak kalırdı. Bu görüşü doğru kabul edersek, Hükümetin Anıtkaya aleyhine ayrımcılık yaptığını söylemiş oluruz.

    Bazılarına göre de Remzi Kayır o treni kaçırdı, artık ağzıyla kuş tutsa AKP'li olamaz, dolayısıyla Anıtkaya'nın köy olması kaçınılmaz hale gelmişti. Böyle düşünenlere göre ikinci döneminde adaylığını MHP değil de AKP'den koysaydı, her şey başka olurdu. Çünkü her ne kadar iktidar da olsa bu partinin henüz meşruiyet sorunu vardı, bu ilk mahalli seçim sonrasında her türlü katılıma ihtiyacı vardı. Eğer öyle olsa, Ömer Aydın Başkanın başvurusuna benzer bir girişimde bulunarak Anıtkaya'nın ilçelik yolu açılabilirdi. AKP açısından bu sıkıntılı dönem değerlendirilemeyince, 2009'daki seçimlerde artık 'gelse bile kabul edilmeyecek' bir durum oluştu. Bu yüzden Remzi Başkan artık istese de köy olma sürecini durduramazdı...

    Kimilerine göre ise bazı şeyler olması gerektiği için olur. Şu şöyle olsaydı şöyle olurdu varsayımlarına göre senaryo üretmek beyhude. Ne Remzi Kayır AKP'ye gider, ne de AKP Remzi Kayır'ı kabul ederdi. Zaten her dönemde bu partinin bir adayı vardı. Üstelik son zamanlarda başta Veysel Eroğlu ile uyuşmazlık içinde bulunduğunu söylemiştik. Hem böyle bir geçişkenlik sonucu Anıtkaya'nın olası kazancından bir hayır çıkar mıydı orası da meçhul...

    Anıtkaya'nın şu halinin sorumluluğunu kendimizin dışında başkalarına yüklediğimizde durum böyle... Hükümet şöyle etmiş, Devlet şunu tutmuş, falanca Muhtar öyle dedi, filanca Başkan böyle iş tuttu... Ya biz Anıtkayalılar, bizim hiç mi payımız yok bunda?

    Bir defa yukarıda saydığımız kişi ve kurumlara yüklediğimiz her şey aslında bizim de omuzumuzdadır. Çünkü yöneticiler halkın aynasıdır, ne görüyorsak o görüntü kendi yansımamızdır. Onlarda bir erdem varsa  o bizde olandır, onlardaki her hata ve kusur ise bizdeki eksikliklerin aynısıdır. Aslında bu 'Nasılsanız, öyle idare edilirsiniz' esasından başka bir şey değil. Zaten Muhtar olsun Başkan olsun, daha seçimde onların öyle olduğunu biliyor da ona göre seçiyoruz. 

    En büyük özelliğimiz, sanki seçimi kendimiz yapmamışız gibi seçilen hakkında atıp tutmamızdır. Çakır Osman'ı bilmiyorum; ama Tuna'ya 'Irakıcı', Delimısdık'a önce 'deli' sonra 'huhucu', Gocayusuf' ve Salim Kurt'a 'çoban', Mahmut Müdür'e 'zerroş', Ömer Başçavuşa'a 'Belediyeyi kışla sanan', Remzi Kayır'a yine 'vasıfsız zerroş' diye yakıştırmaları kim yaptı. Bunları biz seçtiğimize göre aslında kendimize lakap takmış olmuyor muyuz. Madem öyleydi de Remzi Kayır'ı üç dönem niye seçtik? Bir şey diyeyim mi; 2014'te aday olsa belki yine seçerdik...

    Bunlar 'Layık olduğumuz idarecilerle yönetildiğimiz' gerçeğinin bir göstergesidir; fakat bunun kadar, seçtiğimiz yöneticilerin sorumluluğuna ortak olduğumuza da işaret eder. 1942 nakil olayındaki sorumlu yalnız CHP'li tek parti iktidarı değildir, sorumluluk zinciri onlara tepki göstermeyen başta CHP'li Eğretli ileri gelenleri de içine alır, derece derece sıradan Eğretlilere kadar iner...

    Yine 1957 ilçelik olayındaki sorumlular DP iktidarından ibaret değil. Kararı görmezden gelip suskun kalan Tıraka yönetimi de bu işin içinde, ilçeliği istemeyip elinin tersiyle ittikleri söylenen Eğretliler de ve hatta oylarıyla bu kararı alanları destekleyen Eğretliler de, hatta ve hatta sessizce boyun eğmiş Tıraka heyetini destekleyenler de... Herkesin sorumluluğu var, çünkü layık olduğun idareciyle yönetiliyorsun. Sen 'iyi' olsan, seçtiğin yönetici de 'iyi' olacaktı...

    Örnekleri çoğaltabiliriz, karayolunun köy içinden uzaklaştırılması meselesine bakalım. Gocayusuf  istedi böyle oldu... Bu kadar basit mi yani, öyleyse Gocayusuf'u niye seçtin! Sonra, vızır vızır kamyonlar mallarımıza çocuklarımıza çarpıyor, yol dışarıdan geçsin diye görüş belirtenler Anıtkayalılar değil miydi? Hiç bir şeyin sorumlusu tek taraf değildir, her olayın bir çok sebebi ve yönü bulunabilir. Ve sosyal hayatta halk, olumsuz hiç bir şeyin sorumluluğunu kendisine yakıştıramaz, hatalı olan hep başkalarıdır. Arada 'elim kırılsaydı da...' diye pişmanlık gösterir, ama ilk fırsatta yine aynı hatayı yapar...

    Lafı uzatmaya gerek yok diye bağlayacaktım, aklıma başka bir şey geldi. Anıtkaya küçük bir Türkiye, Türkiye de büyük bir Anıtkaya'dır. Şimdi doğru oturup doğru konuşalım; küçük olsun, büyük olsun, hangi siyasetçi/yönetici sırf hizmet aşkı sebebiyle bizim oylarımıza talip oluyor. Anıtkaya'da veya Türkiye genelinde 'bir şey' olmak isteyenlerin temel motivasyonu maddi menfeat temini, gücü elinde bulundurma, insanlara hükmetme, yakınlarının çıkarını gözetme vs vs değil mi? Haydi Türkiye'yi bırakalım, Anıtkaya'da seçtiğimiz başkanlar yakınlarına, taraftarlarına iş imkanı veya başka kazanç kapıları sunmadılar mı? Biz de bunun böyle olacağını bile bile, sırf maddi manevi çıkar beklentisiyle oylarımızı vermedik mi? Hala da öyle düşünmüyor muyuz? Madem öyle biz de her şeyden sorumluyuz...

        ***

    Başta sorduğum soruyu, buraya kadar okuduklarınızın ışığında tekrar düşünün derim. Cevabınız evet ise, yani Anıtkaya'yı ilçe yapmak isterseniz izlenecek yol bellidir. Ömer Aydın Başkan'ın yaptığı gibi ilçelik başvurusu yapacaksınız, çünkü geçerli olan sistemde ilçe olmak, kasaba olmaktan daha kolaydır. En azından belli bir nüfus sayısına ulaşmak farz değil, siyasilerin uygun görmesi yeterlidir. Tabi buna kulis yapacak kadron da olmalı...

    Diyeceklerimin hepsini dedim. Serinin bu son yazısı 'serbest atış' bölümü gibi oldu. Küfür, hakaret, muhatabın kişilik haklarına saldırı olmaksızın düşüncelerinizi belirterek katkıda bulunursanız, konuyu daha da zenginleştirmiş oluruz.

Gecmisten Gunumuze Egret İdaresi-13

 

    1999 seçimlerinde Ömer Başçavuş dişe dokunur bir oy alamadı. Daha önemlisi, Belediye eski personeli olan ANAP'lı Remzi Kayır'a karşı kaybetti. Devir teslim gibi, görev değişimi gibi bir tören yapılmadı. Tabi tecrübe aktarımı olmadı, zaten akamete uğrayan İlçelik başvurusuyla Meclis'e ulaşmış Valilik onayından da söz edilmedi...

    Otuz yıl önce Galipbey caddesi kesme parke taşla döşenmişti. O yıldan beri az çok her Başkan bu geleneği sürdürdü ve neredeyse bütün sokaklar topraktan çamurdan temizlenmişti. Geriye kalan bir kaç ara sokağı tamamlamak da Remzi Başkan'a nasip oldu. 2000 yılına gelindiğinde Anıtkaya bu kadar geniş alana yayılmış yerleşime rağmen, bu özelliğiyle öne çıkması önemlidir. Şüphesiz bu durum Anıtkaya için övünülecek bir şey, ama o kadar işte...

    2004 yılında yapılan seçimleri yine Remzi Başkan bu kez MHP adayı olarak rekor oy ve oranla kazandı; yüzde 58,5 ve 839 oy... Lakin taş döşenecek, hatta taşı yenilenecek sokak kalmamıştı. Onlar da yeni yol yaptılar. Karayolu köy dışına alınalıdan beri Akgaya çıkışında müzminleşmiş bir bağlantı problemi vardı. Galipbey caddesinin doğrudan uzantısı olan bu çift yönlü bağlantı yolu ile eski problem çözülmüş olacaktı. İleride göreceğiz, bu yol sorunlara çözüm olmak bir yana, başa bela olacak, gerçi hala aynı...

    Beş yıl daha geçti, 2009'a böyle geldik. Üçüncü defa seçime giren Remzi Kayır, yine kazandı, ama bu defa oy sayısı 543'e düşmüştü. Oy düşüşünde karşı aday ne kadar etkiliyse, seçmen ve dolayısıyla nüfustaki azalma da o kadar etkendir. Anıtkaya eriyordu ve buna karşı çare arayışı henüz kimsenin gündeminde yoktu.

    Bu dönemden akılda kalan; son minibüs de satıldıktan sonra, Anıtkaya Belediyesi yolcu taşıma sektöründen tamamen çekildi. Minibüsler özelleştirilmesi üzerine '1950'lere geri döndük' yorumları yapıldı. Tabi bunlar Anıtkaya'nın asıl problemiyle alakası olmayan şeyler...

    'Nüfusu 2000 altına düşen beldelerdeki belediyelerin kaldırılacağı' kararı açıklandığında millet biraz uyanır gibi oldu. Alınabilecek tedbirleri ve daha başka hususları ayrıyeten değerlendireceğiz, sonuçta beklenen oldu ve önümüzdeki seçimlerde Anıtkaya'nın köy statüsüne düşeceği kesinleşti.

    En son Köy Muhtarlığı seçimi yapılmasının üzerinden tam 60 yıl geçmiş ve daha 20 yıl önce Anıtkaya'nın ilçelik başvurusu TBMM'ye kadar ulaşmıştı. O doruktan bu dibe nasıl inildiğinin muhasebesi yapılamadan 2014 seçimleri yapıldı.

    2014 seçimini Mehmet Soylu kazandı. Önceki dönemde Mahalle Muhtarı olduğu için tecrübeliydi; fakat bağımsız belediyenin Mahalle Muhtarı olmakla, Özel İdareye bağlı Köy Muhtarı olmak bambaşka şeylerdi. Buna rağmen onun döneminde Kepez'e yeni su deposu yapılarak Anıtkaya Köyü'nün içme su kaynağı ve su deposu değiştirildi. Eski kaynakta yüksek oranda arsenik tespit edilmişti ve su deposu da sağlıklı değildi....

    2019 seçimini ise Metiner İdis kazandı. Onun dönemine de eskiyen su ve kanalizasyon şebekeleriyle enerji nakil hatları (elektrik) yenilenmesi damga vurdu. Özellikle su ve kanalizasyon için bütün sokakların kazılması kaçınılmazdı. Yeniden kilitli taş döşenerek yapılması sürüncemede kalınca, yarım asırda bütün sokaklarının taş döşenmesiyle övünen Anıtkaya halkı bu durumu kabullenemedi. 

    Fatura Muhtara kesildi ve 2024 yılında yapılan seçimleri Mehmet Ali Tetik kazandı. Afyon-Kütahya karayoluna Anıtkaya çıkış bağlantısı olarak yıllanmış yara diye söylediğimiz problem, geçtiğimiz ay devreye giren sinyalizasyon ile çözülmüş görünüyor. Mevcut Muhtar hanesine yazılabilecek bir şey...

    1831 yılında ilk Muhtar atamalarıyla başlayan Eğret'teki Muhtarlık sistemi, yaklaşık iki asır sonra bugün, Anıtkaya Köyü Muhtarlığı biçiminde sürdürülüyor... 

    NOT: Bu uzun soluklu dizide faydasız tartışmalara yol açacak hususlardan uzak durmaya çalıştım. Daha doğrusu, onları bir kaç gün içinde yazmayı düşündüğüm son değerlendirme yazısına bıraktım. 

Gecmisten Gunumuze Egret İdaresi-12

 

    1994 seçimlerini Ovalıların Ömer Aydın 594 oy sayısı ve yüzde 49,3 oy oranı ile kazandı, böylece Anıtkaya Belediyesi SHP'den DYP'ye geçti. 

    Ömer Başçavuş zamanında da diğerleri gibi mühim çalışmalar yapıldı. Bunların en başta geleni, üç katlı Belediye Hizmet binası sayılabilir. Fakat Anıtkaya'nın idari tarihi açısından daha önemli bir işlem de bu dönemde gerçekleşti, bunun üzerinde ayrıntılı durmak istiyorum.

    1995 yılında Ömer Başçavuş Anıtkaya Kasabasında ilçe kurulmasını havi bir form dilekçeyle Afyon Valiliğine başvuruyor. Partisinin hükümette en güçlü olduğu bu dönemi bir fırsat olarak değerlendirmiş olmalıdır. Ayrıca belli makamlardan olumlu ışık alınmadan böyle bir başvuru yapılamazdı.

    30 Kasım 1995 günü İl Genel Meclisi başvuru gündemiyle toplanıyor. Önce Türlü İşler Komisyonunun 2 Kasım 1995 tarihli raporu görüşülüyor. Sonrasını aynen alıntılıyorum:

    "Yapılan müzakere neticesinde:

    İlimiz Merkez Anıtkaya Kasabası Belediye Başkanlığınca ilçe kurulmasına ilişkin Bilgi Formunun uygun olarak hazırlandığı dosya ile 1/100.000 ölçekli haritaların incelenmesinde,

    İlçe olma talebinde bulunan Merkez Anıtkaya Kasabasının 1990 yılı genel nüfus sayımına göre merkez nüfusunun 2592 kişi olduğu, bağlanması teklif edilen 7 birim ile birlikte toplam nüfusunun 6.061 kişi olduğu tespit edilmiştir.

    Anıtkaya kasabasının kendisine bağlanmasını teklif ettiği 7 yerleşim yerinin 6'sının İhsaniye ilçesine bağlı bulunduğu, 1 birimin merkez ilçeye bağlı bulunduğu, 6 birimin İhsaniye ilçesinden ayrılması halinde zaten küçük ilçe konumunda olan İhsaniye ilçesi yüzölçümünde önemli azalma yaratacağının anlaşıldığı,

    Anıtkaya-Afyon arasının 30 km mesafede olduğu, bağlanması düşünülen Köylerden Cumalı Köyüne 8 km, Olucak Köyüne 16, Osmanköy'e 10, Saadet Köyüne 12, Susuzosmaniye köyüne 4, Yenice'ye 7, Aşağıdandır köyüne 10 ve Yukarıdandır köyüne ise 11 km mesafede bulunduğu tesbit edilmiştir.

    3392 sayılı kanunun (04.7.1987 tarih ve 19507 sayılı resmi gazetede yayınlanan) Ek geçici 2. maddesinde öngörülen "Merkez nüfusu asgari 3.000, bağlanan bucak, kasaba ve köylerle birlikteki nüfusu asgari 15.000 olmak, bağlanan bucak, kasaba ve köy sayısı toplam 10'dan az olmamak" şartlarını Merkez Anıtkaya kasabasının taşımadığı gerekçesiyle İl İdare Kurulu'nun 31.10.1995 tarih ve 751 sayılı kararı ile Merkez Anıtkaya kasabasının ilçe kurulması talebi reddedilmiştir."

    Buraya kadarki kısmı okurken; 1930 Eğret'te nahiye kurulması, 1942 Eğret nahiye merkezinin nakli, 1957 Eğret yerine İhsaniye'de ilçe kurulması ve 1958 Eğret'te belediye kurulması kararlarını hatırlayınız. Önyargı, çelişki, eşitliksizlik, adaletsizlik, ayrımcılık ve daha başka olumsuz ne kadar kelime varsa zihninizde uçuşmaması mümkün değildir...

    Lakin kararın ikinci sayfası var, onu da görelim:

    "Ancak Türlü İşler Komisyonunun 21.11.1995 gün ve 2 sayılı raporunda belirtildiği şekilde mahallinde halka hizmet verilmesi, dengeli ekonomik gelişimin sağlanması, çarpık problemli gelişen kentleşmeye dur denilmesi, köyden kente göçü önlemek, ve idari mekanizmanın rahatlatılması açısından Merkez ilçeye bağlı Anıtkaya kasabasında aynı adla ilçe teşkilatı kurulması genel meclisimizce oybirliği ile kabul edilmiştir."

    İl Genel Meclisi, İl İdare Kurulunun tamamen olumsuz kararını 'takmayıp' yüzde yüz aksi yöndeki kararını 'oybirliği' ile almış. Üstelik yasal dayanağı da belirterek...

    Burada, bizim baştan beri aradığımız soruların cevabı da gizli aslında... Nahiye merkezi nasıl 2000 civarındaki  Eğret'ten alınıp 500'lük İhsaniye'ye nakledilir? 717 nüfuslu İhsaniye'de rahatlıkla ilçe kurulurken 2500 küsür nüfusa sahip Eğret'in nasıl esamisi okunmaz?... Kriterlerin, şartların hiç bir hükmü yok; bir yerde bir şey yapılmak isteniyorsa onun için bir yasal dayanak bulunur ve yapılır. İşin özü bu...

    Ömer Başçavuş işin özünü anlamış ve başvuruyu yapmış, söz verildiği gibi İl Meclisinden geçmiş. Karar İçişleri Bakanlığı (İller İdaresi Genel Müdürlüğü)ne gönderilmiş, oradan TBMM'de ilgili kurulda sıraya alınmış. Öylece bırakılmamış Ömer Aydın ve ulaşabildiği her Milletvekiline bu konuda yardım istediği mektuplar göndermiş.

    Neticede bir şey yok, zira DYP-SHP koalisyonuyla mutlu başlayan bu dönem, aynı zamanda sonu 28 Şubat'a çıkacak oldukça karışık ve karanlık bir dönem olacaktır. Anıtkaya'da ilçelik kurulması kararı, istikrara muhtaç Meclis koridorlarında kaybolur gider...

    Sonucu ne olursa olsun, Anıtkaya idaresinde bulunanların bundan sonra izlemesi gereken rotaya projektör tutan bu başvuru, sırf bu özelliği sebebiyle önemlidir. Süreci başlatan Ömer Aydın, 1999 yılındaki seçimi kaybetti...